O outro tabú sobre Carvalho Calero

Artigo de Helena Miguélez en El País:
“Aparece con frecuencia nos medios e no discurso académico a referencia ao nome de Ricardo Carvalho Calero como presenza incómoda, mesmo como tabú. A explicación de por que isto é así adoita a non se dar, ou cando si aparece, resulta somera ou críptica. Sorprende que nisto sexan coincidentes tanto os artigos de opinión xornalísticos como os académicos, cando o segundo tipo de texto podería permirtirse maior delonga á hora de xustificar por que, á altura de 2012, resulta aínda necesario referírmonos a un participante histórico da cultura galega en termos de censura. As que lemos o discurso do nacionalismo cultural galego en tanto que narrativa histórica houbemos de remexer nos propios códigos da crítica carvalhocaleriana (refírome aos traballos sobre el, non aos escritos por el) para entendermos qué está en xogo cando se di que mentar a Carvalho Calero constitúe en por si un acto transgresor. Ditos códigos inclúen, por exemplo, a referencia ao autor como exemplo dunha humildade e modestia portentosas, a prevalencia do método científico que caracteriza a súa historia literaria, a súa vocación de servizo desinteresado á construción nacional, servizo que a Galicia autonómica lle compensou pobremente, ou mesmo do cal renegou. Sobre todo, as referencias a Carvalho Calero oscilan entre os arquetipos do mártir ou do mentor total, e por iso, os e as que reclaman unha meirande visibilidade do seu legado se pronuncian, antes que nada, na estela dunha débeda impagable. (…)”

Ferrol: Encontros Carvalho Calero no centenario do seu nacemento

O venres 10 e sábado 11 de decembro, no 3º andar da Biblioteca Municipal de Ferrol, teñen lugar os Encontros Carvalho Calero, en conmemoración do seu centenario na súa cidade natal. O programa dos mesmos é o seguinte:

Venres 10
16:00-16:30 h. Recepción e entrega de material
16:30-17:30 h. Esbozo biográfico de Carvalho Calero. Relator: Martinho Montero Santalha, presentado por Mercedes Carbajales Iglesias.
17:30-18:00 h. Acto inaugural.
18:00-19:00 h. O ensaio lingüístico do profesor Carvalho Calero. Relatora: María Pilar García Negro, presentada por Pablo Santomé Soto.
19:00-20:00 h. A creación literaria do profesor Carvalho Calero. Relatora: Araceli Herrero Figueroa, presentada por Carmen Porta.
20:00 h. Actividades lúdico-culturais.

Sábado 11
09:30-10:30 h. Carvalho Calero na política galeguista. Relatora: Aurora Marco, presentada por Delia Vázquez.
10:30-11:30 h. O professor Carvalho Calero ao longe. Relatora: Maria do Carmo Henríquez Salido, presentada por Henrique Dacosta.
11:45-12:45 h. D. Ricardo, profesor na USC. Relator: José Luís Rodríguez, presentado por Bernardo Máiz.
12:45-14:30 h. Carvalho Calero e a innovación pedagóxica en Galiza. Presenta e modera: Adela Figueroa Panisse:
Depuración e resistencia. A ‘Institución Libre de Enseñanza’ e a renovación pedagóxica en Galiza. Relator: Anxo Serafim Porto Ucha
Fingoi, 60 anos de innovación pedagóxica. Relatores: Asunción (Siña) Fernández Puentes e Ramón Reimunde Noreña.
14:30 h. Clausura.

A inscrición é gratuíta, podéndose realizar online a través deste enlace ou no enderezo carvalhocalero.educación@ferrol.es. O número de prazas é limitado, por rigurosa orde de inscrición. Está organizada polo Concello de Ferrol: Educación, Cultura e Universidade, e colabora a Universidade de Vigo: Vicerreitoria de Extensión Universitaria (que acreditará a asistencia e participación nestes Encontros cun diploma de dez horas).

A Coruña: Xornadas Ricardo Carvalho Calero: ciencia, literatura e nación

As Xornadas Carvalho CaleroXornadas Ricardo Carvalho Calero: ciencia, literatura e nación, organizadas pola Asociación Sócio-Pedagóxica Galega, a Concellaría de Cultura do Concello da Coruña e a Universidade da Coruña, terán lugar os días 24, 25, 26 e 27 de novembro, na Sala de xuntas da Reitoría (Maestranza) da Coruña, co obxectivo de achegarse á súa vida e obra tanto desde a súa faceta literaria como da propia historia, dando visibilidade a un dos grandes da literatura galega e darlle o recoñecemento que merece. O programa é o seguinte:

Mércores 24
17:00 – 17:30 h. Recepción e entrega de material.
17:30 – 17:40 h. Inauguración.
17:40 – 20:30 h. Mesa redonda Ricardo Carvalho Calero na memoria.
– Proxección de Carvalho Calero: a posibilidade de rectificar a história, Francisco Salinas Portugal, 1988.
– Presenta, introduce e modera: Carme Fernández Pérez-Sanjulián, escritora e profesora do departamento de Galego-Portugués, Francés e Lingüística da Universidade da Coruña.
– Participan:
* Carmen Blanco, escritora e profesora titular de Literatura Galega da Universidade de Santiago de Compostela na Facultade de Humanidades do Campus de Lugo.
* Araceli Herrero, escritora e profesora na Universidade de Santiago de Compostela.
* Aurora Marco, escritora e profesora de Didáctica da Lingua e a Literatura Galega na Facultade de CC da Educación da Universidade de Santiago de Compostela.
* Francisco Pillado, escritor, actor e profesor.
* Miguel Anxo Fernán Vello, escritor e director de Edicións Espiral Maior.
21:00 h. Espectáculo no Teatro Rosalía de Castro: Isto é o que nos foi dado. Homenaxe escénica a Ricardo Carvalho Calero:
* 1ª Parte: Recital a cargo de Lino Braxe, Flor Maceira, Santiago Fernández e Manu Clavijo.
* 2ª Parte: Concerto de Ugia Pedreira e Fred Martins.

Xoves 25
18:00 – 20:00 h. Mesa redonda: Pensamento, intervención e ciencia.
– Presenta, introduce e modera: Mª do Pilar García Negro, escritora e profesora titular do Departamento de Galego-Portugués, Francés e Lingüística da Universidade da Coruña: Ensaio lingüístico e literario.
– Participan:
* Francisco Rodríguez, Licenciado e Doutor en Filoloxía Románica e Catedrático de Literatura Española:  O compromiso co nacionalismo.
* José Luís Rodríguez, profesor e catedrático da Universidade de Santiago de Compostela: O labor universitario.
20:10 – 21:40 h. Presentación do libro Cautiverio de Fingoi. Os anos lugueses (1950-1965) de D. Ricardo Carvalho Calero e proxección do vídeo inédito do seu autor, R. Raimunde Noreña.

Venres 26
17:00 – 21:00 h. A creación literaria.
17:00 – 18:15 h. A poesía de Ricardo Carvalho Calero.
– Conferencista: Francisco Salinas, profesor titular da Universidade da Coruña.
– Argüente: César Morán, profesor asociado da Universidade da Coruña e catedrático de Lingua e Literatura Galega no IES Agra do Orzán.
18:15 – 19:45 h. A narrativa de Ricardo Carvalho Calero.
– Conferencista: Claudio Rodríguez Fer, Licenciado en Filoloxía Hispánica, profesor na Universidade de Santiago e ocasionalmente en Nova York e na Bretaña.
– Argüente: Henrique Rabuñal Corgo, Licenciado en Filoloxía Galego-Portuguesa, escritor e profesor.
19:45 – 21:00 h. O teatro de Ricardo Carvalho Calero.
– Conferencista: Laura Tato, Doutora en Filoloxía Galego-Portuguesa e profesora titular das Facultades de Filoloxía e Humanidades da Universidade da Coruña.
– Argüente: Carlos C. Biscaínho, profesor do Departamento de Galego-Portugués, Francés e Lingüística da Universidade da Coruña.

Sábado 27
10:00 – 13:00 h. Mesa redonda O pensamento lingüístico de Ricardo Carvalho Calero.
– Presenta, introduce e modera: Xosé Ramón Freixeiro Mato, profesor titular da área de Filoloxías Galega e Portuguesa da Facultade de Filoloxía da Universidade da Coruña.
– Participan:
* Rosario Álvarez Blanco, profesora de Filoloxía Galega na Universidade de Santiago de Compostela: A gramática galega no século XX: O contributo de Carvalho Calero.
* Martinho Montero Santalha, profesor catedrático da Universidade de Santiago de Vigo: Etapas do pensamento lingüístico de Carvalho Calero.
* Goretti Sanmartín, profesora titular de Filoloxía Galega na Universidade da Coruña:  A sociolingüística galega antes e despois de 1936. O contributo de Carvalho Calero.
* Bernardo Penabade Rei, Licenciado en Filoloxía Galego-Portuguesa pola Universidade de Santiago de Compostela: Carvalho Calero, planificador da língua galega.
13:00 – 14:00 h. Visita guiada á exposición sobre Carvalho Calero instalada na Casa Casares Quiroga da Coruña.
14:00 h. Clausura.

A matrícula realizarase a través da web da AS-PG, no apartado de Formación. O prezo da matrícula é de:
– Socios/as da AS-PG. 11 euros.
– Parados: 21 euros.
– Normal: 41 euros.
– Estudantes universitarios: gratuíta. Os/as estudantes universitarios, á hora de rexistrarse para facer a matrícula, deben indicar, onde pide o número de rexistro persoal, que son universitarios/as.
O número de prazas é limitado e cubrirase por rigorosa orde de inscrición tendo en conta que hai unha reserva máxima dun 30% para aquelas persoas que nunca traballasen como docentes para a Consellería de Educación. Os estudantes non se contabilizan nesta porcentaxe. Solicitada a homologación por 15 horas lectivas.

Aquí se pode descargar o programa en .pdf: Xornadas Ricardo Carvalho Calero.

Ditames do XVIII Certame de ensaio e narrativa Carvalho Calero

O xurado do XVIII Certame Literario e Lingüístico Carvalho Calero, presidido por Mercedes Carbajales, e con Ángeles González como secretaria, e integrado por Xabier P. Docampo, Rosa Aneiros, Carlos Pazos, Carlos Garrido e Victoria Salgado, deu a coñecer o seu fallo, anunciando que o catedrático e filólogo coruñés Manuel Castelao Mexuto resultou gañador no apartado de ensaio pola súa obra Elucidacións na sombra. Análise e interpretación de dúas pezas teatrais de Carvalho Calero. Na categoría de narrativa o premio quedou deserto por segundo ano consecutivo, xa que os traballos presentados non alcanzaron a calidade requerida nun certame que, recentemente, se decidía consolidar como bianual, co que a próxima convocatoria terá lugar no 2013. A entrega do premio celebrarase a finais de mes e destacaron a importancia da data, xa que neste ano se cumpre o centenario do nacemento de Ricardo Carvalho Calero, ilustre filólogo e escritor, membro numerario da Real Academia Galega e primeiro catedrático de Lingüística e Literatura Galega da Universidade de Santiago de Compostela. O gañador, Manuel Castelao Mexuto, verá editada a súa obra e recibirá un premio en metálico de 3.700 euros, destacando o xurado o traballo interpretativo e reflexivo, así como o gran esforzo didáctico do autor, ampliando así o seu público potencial. (Concello de Ferrol. Tamén se recolle a nova en Galicia HoxeDiario de Ferrol, Cultura Galega).

A minha embala gaña o concurso Musicando Carvalho Calero

O concurso Musicando Carvalho Calero, organizado pola Associaçom Galega da Língua (AGAL) e Komunikando, foi gañado por A minha embala, proxecto da angolana Aline Frazão e o segoviano César Herranz, coa súa versión do tema Maria Silêncio. O xurado estaba formado por Carlos Quiroga, Xavier Freire, Carlos Mourente Valcárcel e Leo Fernández Campos (Leo i Arremecághona). O premio consiste nunha semana nun estudio profesional de música para gravaren os temas que consideraren oportunos e tres dias máis para as misturas e masterización do disco. Este incluirá o tema enviado ao concurso e será editado con licenza Creative Commons. O orzamento do premio foi compartillado polas concellarias de cultura da Coruña, Santiago e Ourense. Máis información na web de Komunikando.