
Arquivo da categoría: Xornalismo
Compostela: Xornada Margarita Ledo Andión. O punto de vista involucrado no feito, o 29 de outubro
Falece o xornalista e escritor portugués José Viale Moutinho aos 81 anos
Desde Nós Diario (foto desde Facebook):
“O escritor, xornalista e investigador portugués José Viale Moutinho faleceu esta terza feira aos 81 anos, vítima dunha doenza súbita que padecía, segundo comunicou a súa familia, tal e como recolle a axencia de noticias Lusa. Nado en Funchal, na illa portuguesa de Madeira, o 12 de xuño de 1945, Viale Moutinho residía no Porto e desenvolveu a súa traxectoria profesional tanto no xornalismo como na literatura, cunha extensa obra traducida a idiomas como o ruso, o búlgaro, o castelán, o alemán, o italiano, o catalán, o asturiano e o galego.
Estreouse como novelista en 1968 coa obra Natureza Morta Iluminada e, desde aquela, publicou perto de medio cento de libros infantís, ademais de traballos de investigación centrados na literatura popular, na Guerra Civil do Estado español e na posterior represión franquista, así como estudos sobre autores como Camilo Castelo Branco e Trindade Coelho.
Ao longo da súa carreira participou da dirección da Associação Portuguesa de Escritores, a Sociedade Portuguesa de Antropologia e Etnologia e o Círculo de Cultura Teatral, e presidiu tamén a Associação dos Jornalistas e Homens de Letras do Porto. Era tamén socio do Pen Clube Português e da Academia de Letras de Campos de Jordão, no Brasil.
Viale Moutinho mantiña unha relación moi estreita coa cultura galega: era membro honorario da Real Academia Galega e recibiu en 2012 o Premio Rosalía de Castro, outorgado polo PEN Club de Galicia. Entre os recoñecementos recibidos ao longo da súa traxectoria figuran tamén o Grande Prémio do Conto Camilo Castelo Branco (Associação Portuguesa de Escritores), o Grande Prémio de Reportagem Norberto Lopes (Casa da Imprensa de Lisboa), o Prémio de Periodismo El Adelanto, o Prémio Edmundo Bettencourt, unha Medalla de Honra da Sociedade Portuguesa de Autores e, xa en 2021, o Prémio D. Diniz da Fundación Casa de Mateus e o Prémio de Tributo Consagração da Fundación Inês de Castro, así como, tamén en 2021, o premio especial do xurado de aRitmar á Embaixada da amizade galego-lusófona.”
Castro de Rei: Encontro arredor de Begoña Caamaño, con María Xosé Porteiro
Ana Romaní, académica, poeta e xornalista compañeira de Begoña Caamaño: «Begoña segue incomodando, máis hoxe que hai dez anos»
Entrevista de Mila Méndez a Ana Romaní en La Voz de Galicia:
“(…) – La Voz de Galicia (LVG): A Begoña Caamaño hai que lela, pero tamén escoitala.
– Ana Romaní (AR): Eu creo que é moi importante escoitala. Acceder aos materiais sonoros e escoitala. É unha xornalista radiofónica, toda a súa traxectoria profesional está vinculada á radio, ao son e á voz. Os seus traballos para a radio poden ser un lugar magnífico de encontro. Escoitar as entrevistas que fai, que e como pregunta, como guía as conversas, as súas reportaxes e crónicas. Deterse especialmente no seu programa Andando a terra que reflicte e congrega moitos dos trazos que caracterizan o seu xornalismo. E escoitala tamén no que responde nas entrevistas e nos seus artigos. Canto á narrativa tanto Circe ou o pracer do azul como Morgana en Esmelle son bos camiños para se iniciar na escoita da súa voz de narradora.
– LVG: Onde está hoxe presente a súa voz?
– AR: Nos proxectos colectivos que se implican na articulación de formas alternativas de enfrontar a complexidade da vida, das vidas. En calquera lugar que permita pensar e actuar nos procesos de construción de sociedades máis xustas, igualitarias, plurais. A min paréceme escoitala alertando sobre a inxustiza, as opresións, as agresións, a perda de dereitos…por exemplo avisando do xenocidio en Gaza, a violencia estrutural do patriarcado e os asasinatos, as agresións ás soberanías, a alarmante involución social, a manipulación informativa, o desmantelamento dos servizos públicos, sanidade, medios, educación, a preocupante situación do noso idioma… Ela xa falou de todo isto e mesmo sorprende a actualidade da súas palabras, da súa lectura.
– LVG: Ademais de escribir, sinto que Begoña transmitía tamén unha forma de estar no mundo. Pensa que é así?
– AR: Si, a súa figura traslada a través, non só da súa obra (cando falo de obra falo dos libros mais tamén do xornalismo) tamén das súas posicións e declaracións, a consciencia de saber onde estás, que implica a túa posición, desde que lugar falas e con que te comprometes. Nese sentido falou da responsabilidade, de ser conscientes das consecuencias dos nosos actos, das nosas decisións. Insistía na relevancia do coñecemento, dicía «a ignorancia condúcenos á pobreza, á miseria, á alienación», e nese sentido falaba tamén de que a cultura ten que camiñar apegada á ética. Non podes estar calada diante do que pasa. E ademais fala da empatía, da necesidade de poñernos na pel das outras persoas, das contradicións que nos constitúen, e da esperanza. A súa obra, a narrativa, o xornalismo, a súa intensa actividade en asociacións e colectivos, trasladan a relevancia dese pensamento que mobiliza, un pensamento que actúa. (…)”
Viveiro: actividades do 15 de agosto na Feira do Libro 2026
María Xosé Porteiro: “O Vigo de Begoña Caamaño era unha cidade nova, socioloxicamente falando, que se estaba construíndo”
Entrevista de Marcos Pérez Pena a María Xosé Porteiro en Praza:
“(…) – Praza (P): A min sorpréndeme, non sei a ti, que nunha primeira novela ela faga unha escolla tan ambiciosa e que, ademais, sendo unha xornalista, moi apegada á actualidade e cunha vontade de intervención, de cambiar o mundo, ela tire polos mitos. Por mitos, por suposto, deconstruídos, e que falan do presente, de aí o valor dos mitos…
– María Xosé Porteiro (MXP): Unha cousa que puiden facer agora foi revisar todos os audios que hai dela, de entrevistas que lle fan a raíz da publicación das novelas. Ela o que fai é unha revisión deses mitos en clave feminista, de como podería ter pasado que houbese tamén un vinculo entre as mulleres que son protagonistas da historia que nos conta Homero. Ela dános esa lectura, que é unha lectura actual, pois ela revisita eses mitos con ollos de hoxe. E o mesmo fai con Morgana, rescata un mundo en feminino para reelaborar algo. E quería facelo tamén con Sherezade.
Iso fai de Begoña unha persoa intelectualmente moi potente que non se pon límites, o cal me parece coherente coa súa capacidade. Era moi afouta nese sentido, esa afouteza de dicir tanto me ten se me estrelo, pero isto é o que eu quero facer. Hai que ter moito valor para facer as cousas así.
– P: Non había distancia entre a Begoña xornalista e a Begoña literata, non si? Ao final xornalismo e literatura van moitas veces da man, con fronteiras que ás veces se dilúen…
– MXP: Ese é un erro que cometemos todas e todos. Porque, mira, como dicía antes, da literatura non se vive, claro que non, e por iso hai tantos literatos que son xornalistas ou colaboran en medios. Pero hai unha gran diferenza. Fernández Ferreiro dixo moi claro que é xornalismo cando estás falando sobre a realidade, dígalo tan bonito como queiras, tan literariamente como queiras, pero non estás inventando ou imaxinando algo. Pero cando ti inventas, aínda que sexa en base a un feito real, aí estás facendo literatura. Para min, unha cousa é xornalismo e outra literatura. Unha cousa é que haxa literatos que tamén escriben en xornais, pero iso non significa ser xornalista.
– P: No libro dedicas espazo tamén a destacar como Begoña se insire nunha tradición, longa en Galicia, de homes e mulleres que por necesidade ou por gusto tiveron un pé en cada campo, non? Dende Cunqueiro a Xohana Torres…
– MXP: Si, e Manuel María, que é unha persoa que para min ten un vínculo moi grande con Begoña. De feito chámalle Andando a Terra ao seu programa ideal, un título que é como se chamaba unha sección de Manuel María tamén. Manuel María traballou na radio, traballou en xornais e vivía do xornalismo. Que é algo do que case ninguén se lembra, parece que sempre foi un poeta. (…)”
Carballo: XIX Curso de Verán sobre Dinamización Lingüística
María Xesús Nogueira: “Begoña Caamaño creou un modelo de novelas feministas ó reescribir os mitos”
Entrevista a María Xesús Nogueira en La Región:
“(…) – La Región (LR): Como definiría a figura de Begoña Caamaño dentro da literatura galega contemporánea?
– María Xesús Nogueira (MXN): Foi unha escritora moi innovadora no seu momento polo feito de crear un modelo de novelas feministas a partir da escritura dos mitos (os mitos da Odisea, da Bretaña). Como digo foi innovadora porque foi algo que non se fixera antes.
– LR: A súa obra literaria adoita revisitar personaxes femininos e relatos da tradición clásica. Que achegas fixo Begoña Caamaño á reinterpretación das mulleres na literatura galega?
– MXN: Aportou unha visibilización das mulleres protagonistas que ata entón eran máis pasivos. Aportou outro xeito de estar no historia, de que as cousas podían ser de outra maneira. As cousas non tiñan que ser dunha forma senón que a historia podía ser contada doutro xeito.
– LR: Begoña Caamaño desenvolveu unha intensa traxectoria como xornalista e activista cultural. Esa dimensión pública e comprometida reflíctese tamén nas súas novelas?
– MXN: Si, desde logo. Hai unha traxectoria xornalística na radio, nos artigos de opinión e mil actividades nas que estivo comprometida (movimiento feminista, antimilitarista, anticapitalista) e todo eso se reflicte. Todos esos temas están repensados a través do xornalismo que logo se trasladan cando se pon a escribir. Ela comeza a escribir novelas con 40 anos e todo esa base está aí xermolando. Ainda que nas súas novelas fala dos mitos, son moi actuais. Leu a Odisea con 10 anos e foi unha gran lectura. Ela cría na vitalidade dos mitos. (…)”










