O domingo 1 de marzo, ás 19:00 horas, en colaboración coa Asociación Cultural Centáurea, terá lugar no Café Keik (Rúa Ánimas, 10), en Gondomar, a lectura do Manifesto da AELG, obra de Eva Veiga, e un recital poético da obra de Rosalía de Castro. Esta actividade conta tamén co apoio do Centro Español de Dereitos Reprográficos (CEDRO) e a Deputación da Coruña.
Comprenderás estonces
como abranda a delor as pedras frías,
anque abrandar non poida
almas de ferro e peitos homicidas.
Rosalía de Castro
Cara a onde imos?
Esta é unha pregunta que a bo seguro a Humanidade vén facendo en todo momento ao longo da súa historia, pois adoito camiñamos ás atoutiñadas, abríndonos paso no escuro. Mais talvez nunca como agora semellou esa cegueira tan perigosa para a supervivencia da especie, mergullada nunha imparable e global complexidade onde as redes de (des)información parecen arredarnos, máis que achegarnos, dun atinado coñecemento do real. Un coñecemento que deberá ir alén da ciencia e da tecnoloxía; e unha realidade que atinxe a vida cotiá da meirande parte da poboación mundial cada vez máis súbdita dos poderes económicos e dunha escala de valores que admira a riqueza, odia o pobre e apenas se escandaliza ante a inxustiza. No entanto, de tal triste condición xa nos advertiu Rosalía de Castro –“Tirá pedras ó caído”–, cuxa obra aborda con verdade e lucidez a problemática humana tanto no que á emocionalidade se refire como á súa dimensión social e política.
Un legado, o seu, de total vixencia neste noso mundo do que cada quen, nalgunha medida, somos responsables. Un mundo que a día de hoxe produce alimentos suficientes para fornecer 1,5 veces a poboación actual e, non obstante, no que 673 millóns de persoas sofren de alimentación insuficiente, segundo datos da FAO. Miles e miles de crianzas morren de fame ou desnutrición severa. Como definir, entón, esta especie que dicimos humana?
Tembra un neno no húmido pórtico…
Da fame e do frío
ten o sello, o seu rostro de ánxel (…)
E mentras que el dorme
triste imaxen da dor i a miseria,
van e vén ¡a adoraren ó Altísimo,
fariseios!, os grandes da terra,
sin que ó ver do inocente a orfandade
se calme dos ricos a sede avarienta.
En efecto, só a compaixón cos máis vulnerables e a denuncia da cobiza dun capitalismo salvaxe xunto a esa hipocrisía que perverte o auténtico significado das palabras e do pensamento, poden crear un estado de conciencia crítica que limite as accións criminais dos poderes económicos e políticos que perpetran, ante os nosos ollos, xenocidios en Gaza, Sudán, República Democrática do Congo, Nagorno-Karabakh, Nixeria, Etiopía ou a China. Vítimas da fame e de todas as posibles formas de violencia, milleiros de persoas foxen desas circunstancias en procura de refuxio ou de oportunidades para sobrevivir. “Miran para o mar/ os que noutras terras/ ten que buscar pan”. Segundo o CEAR, sete persoas migrantes e refuxiadas morren de media cada día no mar. Se a hospitalidade debera ser signo de civilización, como entender ese odio cada vez maior ao que chega en precariedade e desamparo? Que sociedade estamos a construír se o racismo, a xenofobia e a aporofobia medran ao abeiro de discursos tan irresponsables como infames? Se un Estado non pode dar acollemento a quen nada ten ou o perdeu todo, a quen desafiuzan ou non pode acceder a unha vivenda digna, onde radica a súa razón de ser?
mais ¿cómo pagar, cómo, si un non pode
inda pagar a renda?
Embargaránnos todo, que non teñen
esas xentes concencia, nin ten alma.
Se non reaximos fronte a esa acumulación obscena que reteñen un reducido grupo de magnates, multinacionais ou fondos voitres que dirixen o mundo, provocando desigualdade, cambio climático, explotación laboral, escravitude e guerras, veranse reforzados por respostas cómplices de resignación e servilismo que ata os desfavorecidos defenden, cativos da súa ignorancia. Semella así que vivimos nun sistema feudal, moi lonxe da Declaración dos Dereitos Humanos ou do Dereito Internacional e tan preto da impunidade da clase poderosa. “Mais socede nesta vida/ que os que ten culpa na levan.” Así e todo, Rosalía non se resigna e nós tampouco. Con ela queremos loitar contra o patriarcado, contra a trata de seres humanos, contra o autoritarismo, contra todas as inxustizas e a prol dunha humanidade responsable que coida da infancia e da educación humanista, aberta ao outro, ao diferente, capaz de mostrar empatía e colaboración. Falamos da bondade que é a intelixencia máis evolucionada, a que procura o ben do individuo canda o ben da colectividade á fin de mellorar o mundo que habitamos. Porque xa nolo deixou escrito Rosalía, poeta universal, muller afouta e adiantada ao seu tempo que falou alto e claro:
Sin amar cal é negra esta vida
E perde o sol o seu brilo.
Eva Veiga
Asociación de Escritoras e Escritores en Lingua Galega (AELG)
#maiselestamenperdidos
#_rdc2026
O Manifesto pode descargarse en formato .pdf aquí.
Nesta ligazón iremos actualizando a información dispoñíbel do Día de Rosalía de Castro 2026.
A Homenaxe O/A Escritor/a na súa Terra, impulsada pola Asociación de Escritoras e Escritores en Lingua Galega (AELG), chega este ano á súa XXXII edición, recaendo na figura da poeta Eva Veiga, de quen se destaca, dentro da súa importante traxectoria vital, a súa amplamente recoñecida obra literaria. Está previsto que sexa homenaxeada en Pontedeume en xuño de 2026.
Esta iniciativa anual conforma xa unha tradición na traxectoria da Asociación, e tense constituído ao longo de máis de dúas décadas como unha celebración na que a terra de acollida do homenaxeado ten unha presenza fundamental. É vontade da AELG honrar escritoras/es procurando o contacto directo coa autora e a súa implicación persoal na xornada de homenaxe.
Unha celebración múltiple e popular en que se vén recoñecendo a entidade literaria de insignes figuras das nosas letras, a través dunha serie de eventos como a entrega do galardón Letra E de escritora (unha peza escultórica), a plantación dunha árbore simbólica elixida pola propia autora, e a colocación dun monólito conmemorativo.
ANTERIORES MERECEDORES/AS DESTE GALARDÓN
I Edición: ANTÓN AVILÉS DE TARAMANCOS
1995 • Boa, Taramancos
II Edición: BERNARDINO GRAÑA
1996 • Cangas do Morrazo
III Edición: MANUEL MARÍA
1997 • Outeiro de Rei
IV Edición: MARÍA XOSÉ QUEIZÁN
1998 • Vigo
V Edición: XOSÉ NEIRA VILAS
1999 • Gres, Vila de Cruces
VI Edición: UXÍO NOVONEYRA (póstumo)
2000 • Parada do Courel
VII Edición: LUZ POZO GARZA
2001 • Ribadeo
VIII Edición: XOSÉ CHAO REGO
2002 • Vilalba
IX Edición: XOSÉ FERNÁNDEZ FERREIRO
2003 • Nogueira de Ramuín
X Edición: SALVADOR GARCÍA-BODAÑO ZUNZUNEGUI
2004 • Teis, Vigo
XI Edición: PURA E DORA VÁZQUEZ
2005 • Ourense
XII Edición: MARÍA DO CARME KRUCKENBERG
2006 • Vigo
XIII Edición: MANUEL LOURENZO
2007 • O Valadouro
XIV Edición: XOSÉ VÁZQUEZ PINTOR
2008 • Melide
XV Edición: AGUSTÍN FERNÁNDEZ PAZ
2009 • Vilalba
XVI Edición: MARILAR ALEIXANDRE
2010 • Santiago de Compostela
XVII Edición: PACO MARTÍN
2011 • Lugo
XVIII Edición: XAVIER RODRÍGUEZ BAIXERAS
2012 • Ribadeo
XIX Edición: MARICA CAMPO
2013 • O Incio
XX Edición: XABIER P. DOCAMPO
2014 • Castro Ribeiras de Lea
XXI Edición: XOSÉ MARÍA ÁLVAREZ CÁCCAMO
2015 • Vilaboa
XXII Edición: HELENA VILLAR JANEIRO
2016 • Rianxo
XXIII Edición: MARÍA PILAR GARCÍA NEGRO
2017 • Lugo
XXIV Edición: NACHO TAIBO
2018 • Oleiros
XXV Edición: PILAR PALLARÉS
2019 • A Coruña
XXVI Edición: VÍTOR VAQUEIRO
2020 • Santiago de Compostela
XXVII Edición: CONCHA BLANCO
2021 • Cee
XXVIII Edición: XOSÉ MANUEL MARTÍNEZ OCA
2022 • Pontevedra
XXIX Edición: FINA CASALDERREY
2023 • Pontevedra
XXX Edición: EULOXIO R. RUIBAL
2024 • Santiago de Compostela
XXXI Edición: XOSÉ MANUEL BEIRAS
2025 • Santiago de Compostela
O Consello Directivo da Asociación de Escritoras e Escritores en Lingua Galega aprobou o nomeamento de Basim Mohammad Saleh Adeeb Al-Khandaqji, escritor palestino, como Escritor Galego Universal en 2026, como mostra de admiración e profundo respecto pola súa persoa e polo traballo desenvolto na defensa da literatura e a dignidade nacional de Palestina.
Nado en 1983, é Licenciado en Socioloxía, cun mestrado en Estudos Israelís pola Universidade Al-Quds (Abu Dis).
A súa novela Unha máscara da cor do ceo foi galardoada co Premio Booker Internacional de Novela Árabe en 2024. Foi liberado no marco do último acordo de intercambio de prisioneiros.
A súa obra escrita está formada polos seguintes libros:
– Poemario Rituais da primeira amargura, con limiar do poeta e xornalista libanés Zahi Wehbe / Dar Al-Arabiya Lil-Ulum, Beirut.
– Alentos: poema nocturno, con limiar do poeta e xornalista libanés Zahi Wehbe / Dar Al-Arabiya Lil-Ulum, Beirut.
– Novela Almiscre da suficiencia: biografía da señora das sombras libres, con limiar do novelista palestino Mahmoud Shuqair / Dar Al-Arabiya Lil-Ulum.
– Novela Narciso da soidade, con limiar do novelista palestino Mahmoud Shuqair / Al-Maktaba Al-Sha‘biyya, Palestina.
– Novela O eclipse de Badr al-Din, con limiar do novelista palestino Ibrahim Nasrallah / Dar Al-Adab, Beirut.
– Novela Alentos dunha muller derrotada, con limiar do novelista palestino Mahmoud Shuqair / Dar Al-Ahliyya, Ammán.
– Novela Unha máscara da cor do ceo / Dar Al-Adab, Beirut.
– Novela O gardián do Holocausto / Dar Al-Adab, Beirut.
Conta con numerosos artigos publicados en sitios literarios electrónicos e en redes sociais. Ten tamén unha páxina secundaria no sitio web Al-Hiwar Al-Mutamaddin, que contén máis de corenta artigos políticos, literarios e en prosa, ademais dunha serie de artigos sobre a realidade do movemento de prisioneiros.
Nas anteriores edicións recibiron este nomeamento as escritoras e escritores Mahmud Darwix, Pepetela, Nancy Morejón, Elena Poniatowska, Juan Gelman, Antonio Gamoneda, José Luis Sampedro, Lídia Jorge, Bernardo Atxaga, Luiz Ruffato, Pere Gimferrer, Hélia Correia, Isabel-Clara Simó, María Teresa Horta, Mariasun Landa, José Luandino Vieira, Ana Luísa Amaral, Lydia Cacho, Joseba Sarrionandia e Shahd Wadi.
Este foi o discurso de Cesáreo Sánchez Iglesias, presidente da AELG, no acto central do Día de Rosalía de Castro, que tivo lugar o domingo 22 de febreiro en Compostela. Pode descargarse aquí.
“Amigas e amigos, representantes das institucións políticas sociais, académicas e culturais, agradecemos a vosa presenza hoxe aquí.
Saudamos tamén á Fundación Panteón de Galegas e Galegos Ilustres e o seu Padroado, que o 23 de febreiro celebra neste lugar o seu acto oficial do Día de Rosalía. Desexámoslle unha fértil e proveitosa andaina no desenvolvemento das súas funcións, e ofrecemos a nosa colaboración para que este sexa un lugar á altura da nación que acolle os seus fillos e fillas máis prezados.
Agardamos que, a non tardar moito, este lugar e as arquitecturas que o acompañan conten cun Plan Director de Rehabilitación e Posta en Valor deste importantísimo patrimonio cultural. Isto fará que teña o status necesario para seren honrados, coa dignidade que lles corresponde, aqueles e aquelas que tiveron Galiza e o pobo galego como razón de ser e viver, nomeadamente Rosalía de Castro, que hoxe aquí nos reúne e convoca.
Este lugar vai día a día mostrando a súa vontade laica no seu uso público. Pensamos que hai arquitecturas que constitúen os símbolos nacionais dun pobo, dunha cultura, e deben ser os galegos e as galegas quen exerzan neles a súa soberanía a través das organizacións e institucións que lles son propias, e do que faremos que sexa un lugar de vida.
Falei aquí neste mesmo lugar o ano pasado sobre a aculturación que estamos a sofrer e que vén da destrución de patrimonio cultural ou natural social e económico. Celebramos que Altri foi derrotada, mais seguimos a denunciar a abusiva presenza de eólicos en zonas arqueoloxicamente ricas e moi vulnerábeis, a minaría que envelena o chao por séculos, a limpeza dos montes ardidos onde a maquinaria pesada destrúe patrimonio arqueolóxico, ou a non moi coñecida aínda macroplanta de biogás que nas terras do Limia se quere implantar, contaminando capas freáticas para os séculos futuros e o subsolo de vilas con patrimonio histórico como Xunqueira de Ambía, a Limia toda, incluída a súa lagoa, que nestes días recuperou toda a súa superficie alagada.
Estas actividades, que levan consigo o sinal da destrución do noso patrimonio, fanse na terra que o noso povo transformou nunha das mais humanizadas da Europa, unha terra que acolle as cinzas os osos dos nosos mortos sobre os que aramos, dinos Olga Tokarczuk.
Que pensarían, os que neste panteón moran, desta etapa da nosa historia tan dolorosa e indignante sometida a depredación. Afortunadamente a Galiza sempre tivo as fillas e fillos que construíron o seu destino pensando nas xeracións futuras. A Galiza que nos tocou enfrontar, téndonos dado eles e elas as ferramentas para nos recoñecer como pobo que creou unha cultura e un idioma.
Rosalía achéganos aos problemas aínda actuais e por resolver, como é a problemática do noso idioma. Sen o noso idioma non somos, como escrebeu Castelao. A terra amada por Otero Pedraio, que amorosamente transitou e habitou o mapa de Fontán, que mora a uns centos de metros da Torre do Reloxo, onde a Torre da Berenguela foi o punto cero, vértice do primeiro triángulo que o propio Fontán mediu, na estrada de Santiago á Coruña, entre Formarís e A Sionlla, iniciando a triangulación durante 17 anos da súa vida que posibilitou o trazado de estradas e camiños de ferro. Non lles estou a falar deste século. Estou a falarlles de hai douscentos anos.
No último Consello Directivo da AELG (Asociación de Escritoras e Escritores en Lingua Galega) incorporamos a declaración como membros de honra da AELG de todos os escritores que formaron parte da Asociación de Escritores Gallegos, fundada en Ourense, en xullo de 1930, así chamada porque non existía legalidade que lle permitise ter o nome en galego, e que foi presidida por Ramón Otero Pedraio (felicitamos á Real Academia Galega a decisión de declararlle este ano 2026 á súa inmensa obra. Felicitámonos tamén pola elección neste ano para lle dedicar o Día das Letras Galegas a Begoña Caamaño).
A AELG actual nace en 1980 da mesma vontade, asumindo os seus principios fundacionais, o seu ideario, que convoca á escrita en galego. Desde aquel tempo, continuamos a tecer os camiños que nos permitiron chegar até hoxe, reivindicándonos como fillos e fillas do seu maxisterio e do seu martirio.
Orgullámonos na lexitimidade que temos para representar os escritores e escritoras en lingua galega, poñendo en valor o noso sistema literario e participando en que a Galiza desenvolva os seus dereitos nacionais, e tamén berrando: Palestina libre!
Cesáreo Sánchez Iglesias
Presidente da Asociación de Escritoras e Escritores en Lingua Galega
Bonaval, 22 de febreiro de 2026“
Artigo de Iria-Friné Rivera Vázquez en Historia de Galicia:
“(…) A fundación do Museo Galego de Arte Contemporánea Carlos Maside tivo lugar en 1970, sendo a sua dirección exercida polo Laboratorio de Formas. Os Fundadores, Luís Seoane e Isaac Díaz Pardo, tomaron para a sua concepción e actividade fitos artísticos xurdidos en circunstancias nas que a sociedade fora brutalmente sometida a situacións extremas de guerra, fame, analfabetismo e agresividade social, política e intelectual. Entre os fitos que colleron como modelo foron as liñas de pensamento de John Ruskin e a produción de William Morris, quenes comezaron toda unha actividade artística e de iniciativas culturais para un movemento reformista como o Movemento de Artes e Oficios. Movemento pacífico e consciente para contrarrestar os danos producidos pola explotación descontrolada dunha industrialización sen mais leis que a da explotación e a acumulación sen normas e sen dereitos nun marco social, económico, natural e político misóxino e paternalista.
Igualmente recolléronse os fitos que foron o Racionalismo, o Construtivismo, a arte rusa e as tres grandes escolas de deseño europeo: a Bauhaus, os Vkhutemas (que naceron a calor da Bauhaus) e Ulm. É dicir, escolas de arte que a vez funcionaban como arquivos, bibliotecas, fogares, lugares de encontro e espazos de divulgacións. O Museo Carlos Maside fundamentou a sua actividade precisamente nesta liña de acción: proxeccións fílmicas, exposicións, presentacións de libros, obras de teatro, visitas abertas a tódolos públicos e lugar de arquivística para investigación. Pero xunto con isto tamén estaba a connotación que tiñan as escolmas.
O Museo Carlos Maside non so era un epicentro de cultura, senón que esa cultura tiña un propósito. Por circunstancias vitais tanto Seoane (que naceu en 1910) como Díaz Pardo (que naceu en 1920), foron testemuños excepcionais de feitos decisivos. Eles coñeceron os membros da Cova Céltica, das Irmandades da Fala, da Xeración Nós, da Irmandade Nacionalista Galega, do Seminario de Estudos Galegos, do Partido Galeguista, os Renovadores e foron testemuños e participantes da campaña do Plebiscito do Estatuto de Galicia en 1936. Pero tamén viron as implicacións no auxe do nazismo e do fascismo, vivindo os horrores da Guerra Civil en España. Con iso viron o exilio de figuras como Castelao e a morte dun pai, mentor, referente e amigo como Camilo Díaz Baliño, mutilado en vida e disparado ata o punto de quedar o seu cadáver desfigurado, enterrado nunha tumba sen nome e sen identificación.
A perda de todos eles non se viviu con vergonza ou sumisión. Fixeron valer as mellores virtudes herdadas de xeración en xeración e recolleron o mais construtivo e de valor para, con paciencia, tenacidade e presenza, continuar os principios e valores que eles defenderan facendo da cultura unha segunda pel coa que poder vivir con dignidade. Porque a Cultura dende a xeración da Cova Céltica ata eles, non se comprendía so como unha pasiva adquisición de coñecementos, cousa de uns poucos ou puro espectáculo. A Cultura para todos eles, e aquí radica a relevancia do Museo Carlos Maside con todo o que implicaba e levaba a cabo, estaba en que non se subestimaba as persoas: pola súa porta podían entrar dende obreiros ata mestres, estudantes e científicos, mulleres e homes, nenos e persoas de idade. Non se ignoraban os temas por complexos que foran, porque non é cuestión de evitar a complexidade. A cuestión é saber traballala como é debido. Non vale de nada facer actividade cultural se esta resulta baleira, implicando que as persoas son incapaces de regularse e funcionar como audiencias pensantes. Ao facer o Museo Carlos Maside e o amplo rango de actividade cultural, enxergaban en algo real e historicamente resoante. (…)”
Entrevista de María Amigo a Antía Yáñez en Nós Diario:
“(…) – Nós Diario (ND): Be Water II: Terra é o segundo tomo dunha saga distópica. Que a levou a escoller este xénero?
– Antía Yáñez (AY): A fantasía e a ciencia ficción sempre me gustaron, foi con Os xogos da fame como descubrín o xénero da distopía xuvenil. Tamén é un tema a debater o que é ou non é xuvenil, porque parece que se pon esa etiqueta máis facilmente cando escriben mulleres.
A distopía é unha forma de criticar o presente índonos ao futuro. A min gústame escribir ficción e afastarme da realidade que estou vivindo e a fantasía sempre é unha ferramenta útil.
En xeral eu, como lectora, cando collo un libro, o que quero é tamén escapar por medio da imaxinación, igual que escapo vendo unha serie ou unha película.
Aínda así gústame facer preguntas sobre cara a onde nos encamiñamos como humanidade e cal será o noso futuro.
– ND: Continuar esta saga foi máis sinxelo ou máis complicado que comezar unha novela desde cero?
– AY: Máis difícil, porque había moitas expectativas creadas con Be Water I e había cousas das que non me lembraba. Tiña moito medo, primeiro a defraudar, e despois a ser incongruente co primeiro libro, que o escribín en 2019. Dese ese ano cambiei bastante e tiña medo de que parecese que o escribían dúas persoas distintas.
– ND: Todo isto afectoume psicoloxicamente, por iso tardei tanto en sacar esta segunda parte.
– AY: Na obra trata temas que están á orde do día. Como alimenta a actualidade a súa produción literaria?
As miñas preocupacións, aínda que intente fuxir delas, sempre están aí, pero gústame abordalas dunha maneira diferente. Sempre tiven a lectura como un pracer e non collo un libro para ver confirmados os meus pensamentos, cólloo por lecer. Vivo no mundo, son filla da miña xeración, son millenial, sufrín diferentes crises e non podo evitar que me preocupen temas que probabelmente lle preocupen a outros millóns de persoas no mundo. Ao final, como escribo do que me interesa, remato indo a cousas que son moi comúns. (…)”
