Entrevista de Antares Pérez a Juan Fariña en La Opinión:
“(…) – La Opinión (LO): É a súa novela coa estrutura máis complexa. Nótase máis seguro?
– Juan Fariña (JF): Si, moito máis, xa me noto doutro xeito, teño moita máis confianza. É case como andar en bici. Aínda así eu teño que aplicar unha disciplina prusiana, sacando horas do meu tempo libre. Esta novela empeceina o 26 de agosto e termineina o 14 de decembro. Traballei nela todos os días de luns a xoves, tres ou catro horas todas as tardes.
No seu terceiro traballo, Fariña volve reflexionar sobre o patrimonio ou a memoria histórica e recupera a dous personaxes da súa primeira novela: As cartas de Abel, que transitan pola Vila xunto a un variado grupo de personaxes, unha cuadrilla de adolescentes, un inquieto aprendiz de escritora, unha resolta taberneira da Ribeira, un home que atravesa un doloroso duelo ,… ata unha pantasma doente atrapada nunha casa da Cerca. Os personaxes ficticios conviven cos reais, como Claudino Pita, Vicente Ferrer, o rei Carlos III, ou Antonio Vázquez, o autor do mapa que documentou os danos causados polo lume do século XVII.
– LO: Tivo que documentarse moito?
– JF: Non, non moito, son un lector asiduo e coleccionista de publicacións como o Anuario Brigantino, moitas das historias xa as coñecía, aínda que obviamente tiven que refrescar as lecturas.
O devastador incendio de 1616, o pasado lazareto da Madalena e o seu escuro pretérito como campo de concentración e misterios insondables da Vila, como a orixe dos túneles que sucan o subsolo do centro histórico, con entradas desde casas particulares que de tanto en tanto emerxen en forma de titulares da prensa para quedar de novo sepultos no esquecemento.
En Agosto dezaseis, Juan Fariña atrévese a especular coa orixe destes pasadizos, que se vincularon con minas de mercurio, unha teoría con defensores e moitos detractores: “É un asunto que hai que investigar, é un tema moi interesante. Eu lanzo unha teoría tola pero que se demostre o contrario”, chancea. (…)”
Arquivo da categoría: Entrevistas
Suso Lista, escritor e actor: “Non me interesa escribir historias de amor, prefiro as que son como a pel do melgacho”
Entrevista de Antón Escuredo a Suso Lista en Nós Diario:
“(…) – Nós Diario (ND): Como “armou” esta “travesía” en trece relatos que aparecen na obra?
– Suso Lista (SL): Se comezamos polo nome, escollín Travesía relacionándoo co peor vento que temos no mar. O vento forma parte dos catro elementos e, desta maneira, completo a serie dos outros tres libros que fixen dedicados á auga, á terra e ao lume: Salseiros, Xeixos e Charamuscas. E son trece por ser unha ducia pesca que leva trece unidades de sardiñas, tal e como se vendían antes. E para nada é un número de mala sorte, todo o contrario, é unha sorte que che dean trece cunha ducia.
Son relatos curtos. Síntome máis cómodo con esta fórmula que con outras máis extensas. Levaba tempo sen escribir. Despois da novela Como a roda no muíño que saquei en 2020 non tiña moito interese e de repente quixen pórme outra vez. Sabía que tiña que rematar os catro elementos. Tiña algún xa escrito mais cando me puxen foi todo moi rápido, en tres meses tiña o libro rematado para publicar.
– ND: Nas historias que conta neste libro baséase na realidade que o arrodea?
– SL: Neste libro en concreto baséome na miña propia vida. Vivo en Corme, na Costa da Morte, e case todos os personaxes que fago teñen moito de reais, son de aquí e teñen que ver coa miña propia experiencia. Fago literatura propia da Costa da Morte, aquí non a coloco por quedar ben. Con todo, introduzo moitos temas que me interesan, como é o flamenco que me quedou de facer a ‘mili’ en Cádiz e coñecer persoas moi interesantes. Podo dicir que a miña vida entra na obra e nela sae tamén a etapa que pasei na mariña mercante ou como percebeiro. No meu libro falo de nós mesmos, de como respiramos. (…)”
Entrevista a Alba Tomé arredor de As humidades
Entrevista de Sara Valcárcel a Alba Tomé en Galaxia:
“(…) – Galaxia (G): Como nace As humidades e que che levou a escribir esta historia?
– Alba Tomé (AT): Naceu aló por 2022, cando estaba traballando no Congreso dos Deputados. Nunha tarde na que estaba moi enfadada escribín a primeira frase. Por aquel entón, trataba de entender o que era a política para min, e sobre todo, como debería ser un político. Comecei a reflexionar sobre cando entramos en contacto as persoas coa política, cando escoitamos por primeira vez conceptos como norma, xustiza, castigo, negociación… termos que damos por necesarios no noso día a día. Un control sobre nós por se desatamos o caos. Fixen borradores sobre a analoxía existente entre a figura do pai e o político, o Estado como a extensión do pai na casa, e nun primeiro momento quería facer un ensaio ao respecto, pero a ficción arrastroume. Interesábame a idea de crear unha nena que se alzase contra ese primeiro goberno que na novela é o seu pai, unha figura opresora e violenta, que se insurxise dende a acción e tamén dende a agresión. Explorar a maldade co único fin de vingarse con quen pretende impoñerse. Negarlle o poder a un pai, para que precisamente, deixe de telo.
– G: Que papel xoga a infancia na novela?
– AT: A infancia é a aprendizaxe brutal do mundo. É o momento no que aprendemos que as liberdades que nacen no noso interior teñen consecuencias. A narradora é unha nena que recibe violencia do seu pai, que é o home da casa, e á vez que o identifica como algo inxusto, imperdonable, non deixa de querelo. A infancia é esa parte da vida onde experimentamos un amor sen igual, un amor que é moi difícil curar cando somos maiores. Co cal, unha nena que sofre violenta paterna vai atoparse nunha dualidade. Neste caso, a de desexarlle mal ao seu pai, o seu inimigo, e á vez, non pode desfacerse da admiración que sinte por el, e o que é peor: cre que así son as relacións humanas, entende que é tan normal e lóxico sentir amor e odio a partes iguais. Ao mesmo tempo, o feito de que a narradora sexa unha nena, deixoume moito espazo para a inocencia, o humor, a vinganza que se desfruta como se dun xogo se tratase. (…)”
Nuria Vil: “Segue a existir a narrativa de que as persoas queer somos perigosas”
Entrevista de Tamara Novoa a Nuria Vil na revista A Movida:
“(…) – A Movida (AM): Defíneste como recitadore. Que ten a oralidade que non ten a escrita?
– Nuria Vil (NV): Eu podo recitar un día unha cousa e ao seguinte outra. Entón, hai un certo grao de espontaneidade que a escrita, inevitablemente, non pode ter, porque hai que escoller unha opción, deixala escrita e que quede aí. Tamén necesitas unha persoa que escoite, ten que haber alguén do outro lado que reciba o que eu digo.
– AM: Como nace ou de onde vén esa vocación de contar historias?
– NV: É unha pregunta que me fixen moito e non teño nin idea. As miñas avoas, a miña nai, as miñas tías…, en definitiva, as mulleres que tiven ao redor son mulleres que falan moito entre elas, que son moi espontáneas, que sempre teñen historias. Hai unha riqueza en contar as historias que creo que reside na oralidade, e moita xente pode recoñecela porque a temos ao noso redor. Logo, eu vivín moitas cousas na miña adolescencia e despois tiven unha necesidade de contalo ou de buscar un tipo de voz, miña, propia, coa que saír dalgún sitio.
– AM: Decátaste na adolescencia de que o que che gusta é contar historias?
– NV: Non, moito máis tarde. Son unhe recitadore, poeta, creadore que moita xente consideraría tardía. Con 23 anos ou así comecei a facer recitais, a interesarme un pouco máis e a escribir algunhas cousas, pero na adolescencia non estaba escribindo. Estudando a carreira tiven a oportunidade de empezar a ler autoras, de coñecer movementos literarios máis performáticos, con moita cor, moito flúor e moita xente subida nos escenarios cagándose en todo. Aí atopei algo no que me recoñecía e que me parecía divertido, e dixen: pois eu quero facer esta cousa, eu tamén quero divertirme así.
– AM: E quen eran esas autoras?
– NV: No inicio non tiña referentes de mulleres escritoras; naquel intre foran Rompente, Ronseltz ou o Batallón da Costa da Morte. Ao seren todo homes, iso facía que tampouco me acabase de recoñecer de todo. Estando xa na Universidade de Vigo, descubrín A Sega, a plataforma de crítica literaria feminista, e empecei a facerme preguntas. Decateime de que non tiña referentes, primeiro autoras e despois persoas non binarias que escribisen, ou persoas do colectivo LGBT nas que recoñecer a miña vida. Sempre digo que me marcou moitísimo escoitar a Silvia Penas na Colexiata, aínda que ela fai unha cousa diferente ao que eu fago. Pero ao vela si que puiden ver un espello e dicir: eu fago iso na miña casa. (…)”
Eva Veiga, poeta homenaxeada pola AELG: “Ver a dor allea a través das pantallas fainos máis indiferentes a ela”
Entrevista de Manuel Xestoso a Eva Veiga en Nós Diario:
“(…) – Nós Diario (ND): Recibe vostede un recoñecemento como escritora na súa propia terra, en Pontedeume. Que importancia ten que sexa precisamente aquí, o seu “paraíso da infancia”?
– Eva Veiga (EV): Hai poucos recoñecementos tan gratificantes para unha escritora como o que se recibe na propia terra. Por varias razóns: unha delas é que un sempre desexa que o queiran os seus, a súa xente. Pero, ademais, no meu caso o territorio e a paisaxe son esenciais. Este espazo forma parte do meu íntimo imaxinario e da miña aprendizaxe, pero tamén transcende o persoal para facerse simbólico na miña obra. A poesía ten esa capacidade de facer que o evidente, o que vemos, se transforme noutra forma de vida. Para min a natureza é, ante todo, coñecemento. Nela aprendes que todo se interrelaciona; que a vida é unha comunidade vexetal, animal e mineral baseada na reciprocidade e non en elementos desconectados.
– ND: A súa vocación poética revelouse aos catro anos a través dunha experiencia case máxica na escola.
– EV: Así foi. Fun á escola moi cedo, nunha desas escolas unitarias de nenas onde compartiamos espazo as nenas de catro anos con mozas de catorce. Un día, a mestra leu un poema sobre a metamorfose dun verme en bolboreta. Aquilo foi un acontecemento que me cambiou a mente e as neuronas; quedei abraiada ante o que era a poesía. Eu xa traía a oralidade de nacemento porque a miña avoa paterna recitaba Rosalía e sabía dicir os poemas, pero aquel momento reveloume unha certa ritualidade no dicir. Foi como se todo se despregarase no aire con maxia, cunha hiperrealidade onde as cores da metamorfose se producían realmente ante min.
– ND: Despois de tantas décadas dedicada á escrita, como consegue manter viva esa capacidade de asombro e esa percepción do universo como totalidade?
– EV: Para min a poesía supuxo unha muda no modo de ollar e de estar no mundo. Cando habitas o mundo dese xeito, a mirada é sempre nova porque a poesía o que fai é afinar a atención. Esa atención permite descubrir cousas novas constantemente porque a vida renóvase sen fin, e nós con ela. O marabilloso da creación é que non é algo que vén xa feito, senón que se fai no momento; é unha conversa co mundo, cos demais e cunha mesma. Eu teño unha percepción do tempo integrada, circular e non puramente cronolóxica. Sinto que cando actúo no presente fágoo co todo o pasado e mesmo co futuro. O que pasa no presente esperta o que xa pasou e faino presente de novo, pero renovado. Estamos vivos na medida en que nos transformamos: cando algo deixa de transformarse é que está morto. (…)”
Suso de Toro, escritor: “Esforceime nos anos 80 por ofrecer outra visión da Galiza”
Entrevista de Antón Escuredo a Suso de Toro en Nós Diario:
“(…) – Nós Diario (ND): Unha reedición sempre é voltar ao pasado. Non é a primeira vez que chega ás librarías unha obra súa publicada anos atrás. Neste caso, con Land Rover, lembra como naceu?
– Suso de Toro (ST): Publicouse en 1988 mais eu xa comezara a escribila e tiña unha primeira versión en 1986, despois de sacar Polaroid. Debo explicar como, unha vez está na rúa un libro tan aberto como Polaroid, do que agora xa van 40 anos, empezo a escribir Land Rover. É un libro moi distinto, aparentemente. Se o primeiro era aberto e construído con fragmentos moi diversos, a outra era unha novela canónica do século XX. Hai saltos no tempo e no espazo, con linguaxes diversas, mais é unha única historia moi trabada, fechada, con lóxica e tráxica. Había un contraste.
Polaroid catalizou un público que esperaba algo, que desexaba algo da literatura galega. Había moita xente que estaba esperando algo distinto na literatura galega, que ocorrese algo distinto e que se fixase. Basicamente foi unha xeración. En certo modo houbo quen celebrou a chegada dese libro mais houbo outra que non. Houbo unha reacción en contra por parte de certa crítica. Dalgún modo había quen dicía que non era un libro dun autor serio. Ou que non tiña capacidade como para nomealo como un verdadeiro autor. Creo que por este motivo veu a miña resposta nunha especie de demostración de que se non escribín antes unha novela “canónica” foi porque non quixen. Land Rover foi unha resposta a unha parte da recepción de Polaroid.
– ND: Contou nalgunha ocasión que escribiu Land Rover nunha mesa de cámping e só contaba cun bolígrafo e cun caderno…
– ST: Si, é certo. Aínda teño o caderno gardado nunha caixa. É curioso que os libros que escribín despois, e até hoxe, exíxenme moito máis. En Land Rover só tiña que inventar, e de memoria, unha historia e uns personaxes. Era algo que podía resolver de maneira doada cun caderno grande e cun bolígrafo.
– ND: A memoria sempre estivo presente na súa obra e Land Rover non é unha excepción. Neste caso fala da memoria familiar.
– ST: Realmente unha parte da miña obra, da miña vida e da miña elaboración da memoria persoal, en paralelo á obra literaria, ten relación con iso. Coa procura de reconstruír unha memoria familiar que non tiña. De feito outro libro, Sete palabras, está dedicado a construír a memoria que non tiña dunha parte da miña familia, da paterna.
– ND: Ademais, introduce na historia a fenda que significou na sociedade galega o Golpe de Estado e a posterior represión. Foi consciente dalgunha maneira de que era unha demanda que tiña a súa xeración?
– ST: Remítome aos anos da orixe do conflito, si. Xa en Polaroid aparecía nunha parte na que fago unha síntese, un intento de explicar a sociedade galega do momento, rota e confusa, que ten unha porcentaxe de autoodio. Busquei representala. Tamén o fixen en Land Rover a través dunha familia en concreto que mostra unha sociedade rota e chea de violencia interna, moi autodestrutiva. É unha visión dura da sociedade galega.
Esforceime nos anos 80 por ofrecerlle ao público lector, nese e noutros libros, unha visión da Galiza distinta da que se quería e lle gustaba representar á literatura galega. Nese momento representábase á sociedade galega como unha vítima. A miña visión é moito máis dura e máis autocrítica. Nese momento a miña obra estaba ao servizo de representar outra visión do noso país. (…)”
María Xesús Nogueira: “Begoña Caamaño creou un modelo de novelas feministas ó reescribir os mitos”
Entrevista a María Xesús Nogueira en La Región:
“(…) – La Región (LR): Como definiría a figura de Begoña Caamaño dentro da literatura galega contemporánea?
– María Xesús Nogueira (MXN): Foi unha escritora moi innovadora no seu momento polo feito de crear un modelo de novelas feministas a partir da escritura dos mitos (os mitos da Odisea, da Bretaña). Como digo foi innovadora porque foi algo que non se fixera antes.
– LR: A súa obra literaria adoita revisitar personaxes femininos e relatos da tradición clásica. Que achegas fixo Begoña Caamaño á reinterpretación das mulleres na literatura galega?
– MXN: Aportou unha visibilización das mulleres protagonistas que ata entón eran máis pasivos. Aportou outro xeito de estar no historia, de que as cousas podían ser de outra maneira. As cousas non tiñan que ser dunha forma senón que a historia podía ser contada doutro xeito.
– LR: Begoña Caamaño desenvolveu unha intensa traxectoria como xornalista e activista cultural. Esa dimensión pública e comprometida reflíctese tamén nas súas novelas?
– MXN: Si, desde logo. Hai unha traxectoria xornalística na radio, nos artigos de opinión e mil actividades nas que estivo comprometida (movimiento feminista, antimilitarista, anticapitalista) e todo eso se reflicte. Todos esos temas están repensados a través do xornalismo que logo se trasladan cando se pon a escribir. Ela comeza a escribir novelas con 40 anos e todo esa base está aí xermolando. Ainda que nas súas novelas fala dos mitos, son moi actuais. Leu a Odisea con 10 anos e foi unha gran lectura. Ela cría na vitalidade dos mitos. (…)”
Literatura nas ondas: Antonio Tizón
Entrevista a Antonio Tizón en Radio Redondela:
“(…) Con Madriña Tizón pecha a súa serie Sánchez Pereiro cunha obra na que combina suspense, memoria e estética literaria dento dun xénero que el cualifica como “novela mulata”, na que vai máis aló da novela negra tradicional.
Unha novela de literatura galega contemporánea pensada para os amantes do misterio, da narrativa innovadora e da poesía integrada nunha trama familiar e criminal.
A entrevista pode escoitarse aquí.”
Arantza Portabales: “Interésame como as relacións humanas quedan en carne viva”
Entrevista a Arantza Portabales na Revista Pincha:
“(…) – Revista Pincha (P): Que entendes ti por esa «verdade» nunha obra de ficción?
– Arantza Portabales (AP): Como lectora, gústame sentir que o que está pasando me puido ter pasado a min, aínda que sexa nun xeito distinto. A literatura é contar a vida e facer que quen le descubra o que ten ao seu redor e empatice. Na feira de Guadalajara (Mexico) dicía que non se pode desbotar o concepto de lecer nun libro, pero a min gústame a literatura que me fai sufrir, a que doe e proe. Buscar o equilibrio entre o acougo e o que aporta a historia é fundamental.
– P: Ese interese por «facer sufrir» foi o que te levou ao xénero negro?
– AP: A vida é moi dolorosa e non fai falla un crime para que a xente sufra. O máis doloroso dos meus libros non son os mortos, senón o que impulsa á xente a facer certas cousas ou como nos afecta o que sucede ao redor. Interésame o momento no que as relacións humanas están en carne viva e a verdadeira natureza de cada un sae á luz. No fondo, todos os meus libros falan de como somos.
– P: Cres que ese interese pola natureza humana explica o actual boom do true crime?
– AP: No true crime inflúe moito o morbosos que somos; gústanos asexar pola ventá do veciño. En Asasinato na Casa Rosa, o personaxe que máis triunfou foi a veciña rechouchueira, porque á xente impórtalle moito a vida dos demais. Hai unha curiosidade innata, pero o problema vén cando se xulga dende unha superioridade moral, algo que vemos todos os días nas redes sociais. (…)”
Farruco Graña: “O que une os relatos é a idea de viaxe e de navegar, entendido como un percorrido vital”
Entrevista de Raúl Salgueiro a Farruco Graña en Nós Diario:
“(…) – Nós Diario (ND): O libro é unha travesía onde recompila varios anos de traballo. Que une realmente todos os relatos?
– Farruco Graña (FG): O que une todos os textos é a idea da viaxe e dese navegar, tanto de forma literal como metafórica, entendido como un percorrido pola vida e polas emocións. A través de diferentes personaxes percorro paisaxes do Courel, de Carballo, de Ribadeo ou da comarca eonaviega, sempre acompañado por autores de referencia como Uxío Novoneyra, Manuel María ou Suso Peña. A través deles vou construíndo personaxes que evocan biografías imaxinadas e falan da súa relación con eses autores e coa súa terra. Todos compartían unha forte conexión coa terra e a necesidade de valorar o propio.
No libro conviven textos escritos en momentos moi distintos. Hai relatos de hai cinco anos, outros recentes e tamén escritos de hai quince ou vinte anos que quedaran gardados nun caixón. Ao xuntalos decateime de que todos compartían un mesmo universo. As ilustracións de Mon Lendoiro tamén acompañan o libro. Foi el quen me fixo a proposta. O que pensaba que sería só unha portada acabou converténdose nunha ilustración para cada relato, algo moi especial para min porque soubo entender perfectamente o meu universo literario.
– ND: Hai algunha historia do libro que lembre con agarimo?
– FG: Todos os relatos teñen certa importancia emocional para min. Pero Eu voun navegar ten un significado especial. A historia naceu das conversas cun amigo do Courel que xa non está connosco e que acabou sendo mariñeiro e percorrendo medio mundo. A idea dun rapaz do Courel soñando co mar ofrecíame moitas posibilidades literarias, especialmente collendo a figura de Uxío Novoneyra. Ao final, todo nace da paciencia, de escribir pouco a pouco e do pracer de combinar o que outros contaron, tanto desde a literatura como desde a experiencia vivida. (…)”
