O autor fala da súa obra: entrevista longa a Xosé Manuel González Reboredo

Volve a novela coa que Xurxo Souto “inventou o mar” para a súa xeración

Desde Nós Diario:
“Edicións Xerais reedita O retorno dos homes mariños, do escritor e músico Xurxo Souto.
“Para min é unha celebración e unha emoción importante porque esa noveliña foi a primeira que escribín hai 20 anos”, conta o autor.
E agora volve tal e como foi pois para Souto é “importante manter ese toque de época, o documento de como era A Coruña de hai 20 anos, que mudou moito”, puntualiza.
A novela conta a vida de dúas personaxes, Mercedes, unha moza heavy que ten que traballar nun taller téxtil do Orzán para Inditex, “que agora leva- ron para Marrocos”; e outro rapaz, Eco, que fixo FP (Formación Profesional) porque quería ser antenista, “e chegou o tempo da televisión por cabo”, recalca o escritor.
No que si hai mudanza é na cuberta, que agora deseña o ilustrador Javi Prieto co retrato da protagonista, Mercedes, que tamén será o centro doutra novela de Xurxo Souto, A gran travesía de Chiruca Macallás.
Coa perspectiva das dúas décadas, a novela ten para o seu autor un novo valor. “Creo que é moi importante que alí apareceu a inquedanza da miña xeración, que non estaba formulada, eramos rapazada da cidade, cidades-barco, mais os nosos pais eran da aldea…
Somos da Coruña pero ninguén nos falou do mar a pesar de que nos chame na madrugada, ‘o Orzán’ ou ‘o Berbés’”. A procura do mar fíxoa Xurxo Souto non só neste O retorno dos homes mariños, nin n’A gran travesía de Chiruca Macallás, senón tamén cos Diplomáticos no disco Capetón, nos programas de radio.
Mais, “esta novela foi a miña propia invención do mar”, explica evocando Jenaro Marinhas del Valle e o seu poema épico Invenção do Mar.
O autor de O retorno dos homes mariños ten plans de cara a cando recuperemos a mobilidade. “Presentacións in itinere polas inmediacións da Torre de Hércules, por exemplo”, relata.
E tamén na ruta Vigo-A Coruña, “A Coruña e Vigo son a mesma cidade desde a perspectiva do mar e estamos incomunicados por terra, pola AP-9, como pode ser que o fluxo de comunicación máis importante do país sexa un negocio privado”, reivindica Xurxo Souto.
“Edúcannos como terrícolas”, di o escritor, “pero a xente nova ten fame de mar”.
E tamén Lisboa será obxectivo da presentación desta reedición, pois alí está a capela de “Santo Amaro dos galegos”.
“Un santo, que non existe, pois non está no santoral senón que é de culto popular e con tanta presenza na Coruña”.”

Diana Varela: “Medulia Editorial é unha proposta de compromiso e coherencia co noso País e con nós mesmos”

Entrevista a Diana Varela en EntreNós:
“(…) – Entre Nós (EN): Como xurdiu Medulia e en que ano?
– Diana Varela (DV): Medulia é unha editorial privada e independente que pretende, como obxectivo primordial, a promoción, difusión e dignificación da cultura galega, en diálogo co resto de culturas peninsulares e universais. O proxecto editorial naceu no ano 2014 e foi no 2017 cando nos instalamos no local ubicado na rúa Menéndez Pidal, cun coidadoso deseño feito polo enxeñeiro tamén cormelán, Alexandro Varela. (…)
– EN: Editan libros só en galego?
– DV: Medulia ofrece unha asistencia integral, tanto literaria como xurídica, a calquera autor/a que nos confíe os seus manuscritos desde o momento da entrega ata a publicación, con independencia do seu lugar de procedencia ou idioma. De feito, temos obras publicadas en galego, castelán, francés e mesmo traducións do catalán, do gaélico ou do inglés.
Despois de publicados os libros, continuamos apoiando o seu desenvolvemento e promoción para dotar a cada obra da maior visibilidade e transcendencia posibles. Para o cal o escaparate da rúa Menéndez Pidal é un punto de referencia.
Tal propósito require varios pasos. O primeiro atinxe ao asesoramento: Con frecuencia, os libros chegan “sen rematar”, isto é, sen o necesario axuste e precisión que permita entregalos sen máis á imprenta. Medulia encárgase da análise e corrección dos textos, vendo e solucionando posibles eivas: reiteracións, cacofonías, redundancias, erros lingüísticos e ortográficos, incoherencias argumentais, duplicidades temáticas…, axeitando a estrutura e a montaxe para obter un acabado o máis perfecto posible, tanto nos contidos como na expresión gramatical e estilística.
A segunda fase refírese a elaboración dun exemplar tipo e ás perspectivas de distribución: Medulia encárgase de todo o proceso de impresión (maquetado, pre-impresión, formato, ilustracións da capa e do interior, ton e gramaxe do papel, etc), da presentación de exemplares nas principais librarías do país e da promoción nos medios. En todo este proceso, Medulia escoita e acolle as opinións do autor/a, que se encarga de corrixir as probas recibindo un “exemplar tipo” en todo semellante ao que vai ver a luz, para que exprese a súa conformidade antes de proceder á edición definitiva.
– EN: Que tipo de literatura editan?
– DV: As coleccións veñen únicamente determinadas polo xénero: Medulia Poesía, Medulia Ensaio, Medulia Narrativa, Medulia Teatro…, con carácter unitario, sen outra consideración que non sexa un almagre, un carimbo propio que permita identificar e distinguir os libros de Medulia dos de outras editoriais.
De feito, o nome Medulia, ten diversas connotacións. A primeira de Resistencia Activa, en defensa do propio pero respectando e valorando o alleo. En segundo lugar, alude ao Monte Medulio, pero feminizándoo, co cal amosamos unha evidente toma de postura conceptual e ideolóxica. Medulia é tamén, por afinidade fonética, Médula, isto é centro, nó, esencia…, unha proposta de compromiso e coherencia co noso País e con nós mesmos. (…)”

Pepe Carballude: “Sempre o digo: son fillo dos contos”

Entrevista a Pepe Carballude en La Voz de Galicia:
“«Lendo moito, relendo cousas pasadas e corrixindo algunhas que sairán proximamente» é como vai pasando Pepe Carballude (Rubín, A Estrada, 1956) este tempo de pandemia. Tradutor, investigador, catedrático de Latín e escritor dun bo número de obras para público infantil e xuvenil, hai xa cousa de cinco anos que está xubilado da docencia, que no ultimo cuarto de século exerceu no instituto Neira Vilas de Oleiros. Antes, entre outras paradas, foi tamén director do Alfredo Brañas de Carballo, onde viviu durante anos.
Carballude é actualidade porque Hércules Edicións publicou a finais do 2020 unha nova edición da súa obra De como o Santo dos Croques se fai peregrino, aproveitando ademais para sacar unha versión en castelán. O libro, que mereceu no 2002 un dos premios O Barco de Vapor que ten no seu haber, segue sendo actual 18 anos despois. «Estiven reléndoo para poñer a punto algunhas cousas e aínda río con el. A obra quedara así un pouco durmida, mais cando ía aos centros a falar, sempre ma mencionaban, dicían que lles gustara, que era unha mágoa que non se atopase…. Así que, aproveitando o Xacobeo, agora bianual, chega esta nova edición», contaba onte o escritor. (…)
Como lle chegou a el a afección? A casa de Carballude «era de labradores, coma a de tantos». Foron circo irmáns, seguidos. «Estaban con nós dúas señoras, irmás, que non tiñan fillos. Todos os días, á hora de deitarnos, contábannos unha historia: vidas de santos, historias de desaparecidos… Repetíannos moitas veces a mesma, pero sempre a contaban de forma distinta. Toda esta fantasía espertou en min a curiosidade, creo que aí empezou todo, a miña idea de fabular e contar historias. Sempre o digo: eu non son fillo da lectura, son fillo dos contos». Pouco a pouco, iso si, foi enriquecéndose cos libros.
Licenciado en Filoloxía Clásica, conta que cando estaba en Carballo produciuse nel «un fenómeno importante». Á capital de Bergantiños chegou recén aprobada a oposición de cátedra, logo dun traballo duro que lle comía moitas horas. Polo tanto, a maiores de dar clase (de Latín), tiña a esas alturas moitas outras libres, así que decidiu enchelas. Pensou primeiro nunha tese de doutoramento, pero deu coa convocatoria do concurso O Barco de Vapor e alá que foi, ficando finalista. «Quedei enganchado á escrita», asevera. Afirma que Bergantiños se presta para a fantasía e que toda a Costa da Morte suxire. «De camiño, algúns feitos viñéronme dados, como o Cason, que pasou cando estaba aí, ubicando a algunhas das persoas que escapaban en barracóns en Carballo», rememora. Ese encallamento nutre S.O.S, igual que o Monte Neme anda detrás de O talismán dos druídas e as Misións Pedagóxicas iniciadas en Malpica, detrás de Xograres dun tempo novo. Herdeiro da tradición oral, Carballude di que procurou seguir con ese importante legado na familia. Pode presumir de ter dúas fillas que eran quen de renunciar á televisión cando, á hora de durmir, el as convidaba a escoitar da súa boca o conto das Gorgonas, ou o de Hércules… Sempre mitoloxía. «O poder da literatura é moi cativador e elas son hoxe en día boas lectoras», recoñece.
En Oleiros reside hoxe Pepe, «un concello con moito apoio á cultura, con tres bibliotecas abertas dende as oito da mañá ata as nove da noite». Aí botou familia e raíz, mais di que cando vai á súa Estrada natal «pásame un pouco coma o Mestre Mateo cando vai á súa, sinto que toco firme»: «Somos herdeiros da infancia, e na miña só había televisión na taberna. O resto tiñamos unha radio, xogabamos ás cartas, contabamos historias, era un mundo de irmandade entre os veciños… Esa relación está en min». Este 2021 traerá novidades da súa man, algunha xa prevista para un 2020 que paralizou a pandemia a nivel cultural, mais prefire conversar diso que virá cando finalmente chegue.”

Camilo Valdehorras: “Galiza e non Galicia é o nome auténtico, correcto, o que usaron en Nós”

Desde Nós Diario:
“(…) A tradición nacional de Galiza presentábao de modo telemático o autor, Camilo F. Valdehorras, acompañado pola editora Laura Rodríguez de Hércules Ediciones e mais o secretario xeral de Cultura da Xunta, Anxo M. Lorenzo.
Un volume que se converte no primeiro da triloxía Do mellor de Nós, conmemorativa dos 100 anos da publicación do primeiro número de Nós (1920) que durante 2021 se completará coa publicación dos volumes dedicados ao aspecto de Revista literaria ao volume terceiro, a Enciclopedia científica.
“A obra vai alén da conmemoración, é proxecto de futuro por estar enfocada a un público xeral, non especializado”, comentaba durante a presentación o autor da obra, que marcaba como obxectivo “democratizar os contidos da ópera prima da cultura galega moderna”.
En conversa con Nós Diario, Camilo F. Valdehorras afondou na estrutura e no contido deste primeiro volume agora á venda, mais tamén fixo cadanseu avance dos volumes por vir.
Sobre o propio título do volume, o autor quixo destacar a nomenclatura Galiza, “que é o nome auténtico, o correcto, aínda que non sexa o designador oficial do país, da actual Comunidade Autónoma de Galicia, que é a forma española, pero si é o suxeito Galiza, a designación galego-portuguesa, patrimonial” e ademais, engade, “é o nome que usaron e acuñaron os propios autores da época do boletín”.
Os outros dous termos do título, tradición e nacional, “están dalgunha maneira desprestixiados hoxe”, polo que quixo aclarar que “falamos de tradición, non como concepto tradicionalista, senón que é alusivo de todo o que contén a identidade, visto desde unha óptica esencialista pero tamén existencialista de Nós”, e destaca “Galiza na historia e no espírito creador”.
Canto ao concepto nacional “para os autores do boletín non é defendíbel como unha idea territorial unicamente, senón tamén como designador intergral dun ideosistema de país, pobo e cultura” que se acuña xa no manifesto da Asemblea de Lugo, en 1918″, de tal modo que “se estabelece como axioma para eles”, explica. (…)”

Moncho Iglesias Míguez: “Non creo nas fronteiras na escrita, os versos poden nacer dunha imaxe, dun cheiro…”

Entrevista a Moncho Iglesias Míguez en Zig-zag, da Televisión de Galicia:
“Moncho Iglesias foi mestre de castelán en Belén, en Palestina, e non volveu alí desde 2013. Publicou outros poemarios sobre Palestina como Oda ás nais perennes con fillos caducos entre os brazos ou pedras de Plastilina, pero agora sae a rúa da man de Urutau: Cheira, onde transita entre a poesía, a prosa poética e as imaxes de Palestina, fotografías tiradas polo autor. A entrevista pode verse aquí.”

Ramón D. Veiga: “Botaremos en falta o Entroido pero podemos celebralo na casa”

Desde o Faro de Vigo:
“(…) – Faro de Vigo (FV): Que pretende con este libro [Non pare a festa. É tempo de Entroido 2]?
– Ramón D. Veiga (RDV): Igual que co anterior, É tempo de Entroido!, queremos que a rapazada (e os non tan nenos) saiba da enorme riqueza etnográfica que temos en Galicia. Porque hai máscaras moi coñecidas coma os Peliqueiros de Laza, as Pantallas de Xinzo ou os Cigarróns de Verín, pero tamén existen outros Entroidos, se cadra máis agochados, como os Vixigueiros de Samede ou os Follateiros de Lobios –por citar só dous– igual de interesantes.
– FV: Tamén ten unha parte musical interesante… con que fin?
– RDV: A música é fundamental en calquera festa e se en É tempo de Entroido! lle pedimos a Isabel Fernández Reviriego (Aries) que lle puxese música ao texto do libro, neste caso foron Os Amigos dos Músicos os encargados de musicar Non pare a festa e non podemos estar máis contentos co resultado. Ademais, unha canción (e un vídeo realizado por Siradella Films) é un recurso interesantísimo para os colexios, onde os mestres e as mestras poden cantar e bailar co alumnado ao mesmo tempo que lles dan a coñecer o Entroido galego.
– FV: Entendo que o libro fai unha descrición das figuras do Entroido en Galicia, os nenos e nenas son conscientes ou é precisamente para achegarlles estas figuras tradicionais?
– RDV: Os nenos e nenas que viven en vilas e aldeas onde hai un personaxe típico do Entroido coñéceno e víveno intensamente. Porén, hai moitos lugares en Galicia onde o Entroido é máis urbano e viven a festa dun xeito diferente: disfrázanse, asisten aos desfiles ou mesmo participan nas comparsas e nos concursos, pero isto é moi diferente do que queremos amosar cos nosos libros. Aquí trátase o Entroido tradicional e, mediante as ilustracións de David Sierra, damos a coñecer como son esas máscaras, eses traxes e, en definitiva, eses personaxes tan excepcionais que forman parte da nosa cultura e da nosa tradición e que debemos reivindicar e respectar. (…)”