Anselmo López Carreira: “A presenza da Galicia medieval quedou marxinada”

Entrevista de Irene Pin a Anselmo López Carreira en Sermos Galiza:
“(…) – Sermos Galiza (SG): É posíbel unha consideración e categorización axeitada da nosa produción cultural medieval sen ter en conta a existencia do reino da Galiza?
– Anselmo López Carreira (ALC): Evidentemente, non. Ese é quizais o aspecto máis importante do traballo que se acaba de publicar. Máis que sentar teses estilísticas acerca de cal tipo de arte había, ou renomear a letra –aínda que á visigótica non ten sentido chamarlle así–, a reflexión que fago de base é que desde o momento en que se centra a nosa historia en nós mesmos e se recupera a existencia dun reino da Galicia, todo o que se move ao seu redor, no que se inclúe a produción cultural, hai que observalo desde ese punto de vista. Polo tanto, cómpre recuperar a nosa entidade e, unha vez feito iso, recolocar todo o demais, é dicir, cambiarlle as coordenadas.
– SG: A que se debe daquela a resistencia da historiografía oficial a asumir Galiza como unha realidade política diferenciada durante a Idade Media?
– ALC: Xustamente estamos un colega e mais eu reflexionando sobre ese asunto neste momento. Eu creo que á hora de buscar as causas faise bastante complicado, porque non podemos caer na simplificación de que desde fóra nos maltratan. Desde logo, se tivésemos producido de maneira continuada unha historiografía potente, teriamos os elementos de defensa da nosa propia historia. Hai un proceso en conexión dialéctica, por iso é moi difícil saber que é antes. Ao longo dun período, Galicia entra nunha situación de dependencia que se manifesta a todos os niveis: político, económico e, naturalmente, tamén cultural e historiográfico. Porén, a razón pola que se produce ese fenómeno é unha interacción entre fenómenos externos e internos. Desde Castela, expoñámolo desta maneira, que ademais é correcta, hai a partir do século XV un proceso de expansión do Estado coa lingua como compañeira do imperio, e na Galicia vai haber unha serie de sectores hexemónicos que se acoplan a esa situación de dominio. Á hora de repartir responsabilidades e identificar causas temos entón que mirar dentro e fóra. A min paréceme determinante o feito de que na Galicia non tivese existido desde a Baixa Idade Media (séculos XIV‑XV) un grupo ou clase social –primeiro nobreza, despois burguesía–, que fose capaz de asumir un proxecto de país. No entanto, pregáronse a unha nova organización na que a Galicia quedaba nunha situación dependente. Houbo unha fidalguía que se adaptou e unha burguesía que despois reclamou o poder proteccionista do Estado español, e ningunha delas foi quen de producir unha cultura e unha historiografía propias. Ao contrario, son as grandes receptoras dos modelos culturais importados.
– SG: E esta dinámica mantense na actualidade?
– ALC: Si, continuamos até hoxe. Inclusive cos medios de comunicación masivos, nos que se percibe moi ben na actualidade que aquí hai unha gran maioría da poboación que vive arredor desa mensaxe cultural, ou moitas veces infracultural, importada e dominante. (…)”

Gondomar, Nigrán e Baiona: A Volta das Nove, Xornadas sobre a represión contras as mulleres no Val Miñor

Eliseo Fernández: “A situación de Conxo tiña que ver con cuestións que aínda hoxe vivimos”

Entrevista a Eliseo Fernández en Sermos Galiza:
Psiquiatría, corrupción e loita de clases: a folga do Manicomio de Conxo (Kazanegra editora-CNT) é o último libro publicado polo historiador Eliseo Fernández (Ferrol, 1967). Nel abórdase o conflito laboral dun centro que segue aberto na actualidade e que en 1933 acubillou unha protesta pouco estudada até o de agora.
– Sermos Galiza (SG): Vén de publicar Psiquiatría, corrupción e loita de clases: a folga do manicomio de Conxo en 1933, un conflito abordado tanxencialmente nalgunha publicación anterior, mais non coa profundidade deste. Que teñen de atractivos estes acontecementos para vostede?
– Eliseo Fernández (EF): A miña área de interese é a historia do movemento obreiro e do anarquismo na Galiza, e foi nese sentido no que me acheguei inicialmente á historia desta folga no manicomio; o que pasa é que despois a historia que coñecín gañou en complexidade, ao relacionarse coa xestión económica do manicomio e coa triste situación das persoas doentes. En certa medida, pareceume que a situación do manicomio tiña tamén algo que ver con situacións que aínda hoxe vivimos, en que existen empresas que xestionan servizos públicos de xeito deficiente e con pésimas condicións laborais.
– SG: Á marxe de cuestións estritamente laborais, a folga respondía tamén á necesidade de enfocar doutro xeito a atención aos internos?
– EF: O obxectivo inicial da folga era resolver o problema das malas condicións laborais das traballadoras e traballadores do centro, mais a protesta contra a xestión da Igrexa e a dirección do manicomio atinxiu tamén as pésimas condicións que padecían as persoas que alí estaban internadas. Quizais non houbese unha reivindicación consciente doutro tipo de atención psiquiátrica, mais si houbo unha denuncia das condicións de internamento. (…)”

Feira do Libro da Coruña 2019: actividades literarias destacadas do 9 de agosto

O 9 de agosto continúa a Feira do Libro da Coruña (nos Xardíns de Méndez Núñez, s/n.), organizada pola Federación de Librarías de Galicia, con horarios de 11:00 a 14:00 h. e de 18:00 a 22:00 h., cos seguintes actos literarios destacados dentro do seu programa para este día:

13:00 h. Espazo Micro Aberto para lecturas e declamacións pola Deputación da Coruña.
18:00 h. Xosé María Álvarez Cáccamo asina Berta, publicado por Chan da Pólvora, na caseta da Libraría Lume.
18:00 h. Presentación de O galego mola. Palabras da miña vida, de Isabel Villanueva, do canal Isashopaholic, publicado por Hércules de Edicións.
18:00 h. Mónica Penas Vázquez asina Ovo de paspallás, na caseta da Libraría Nobel da Coruña.
18:30 h. J. M. Marcote, M. Pose e J. M. Traba asinan Cogomelos de Galicia e do noroeste peninsular, na caseta do Consorcio.
19:00 h. Recital e presentación de O mundo dos vivos, de Samuel Solleiro, publicado por Chan da Pólvora, acompañado do editor Antón Lopo.
19:00 h. Tomás Guerrero asina Tanta paz leves, publicado por Demo, na caseta da Libraría Kómic.
19:30 h. Pablo Otero asina Parece unha formiga, publicado por Kalandraka, na caseta de Moito Conto.
19:30 h. Xoán Babarro asina O baúl de Domingos Quintas, na caseta de Hércules de Edicións.
19:30 h. Xosé Tomás asina Manual de escola 2.BD, na caseta do Consorcio.
19:30 h. Ana María Fernández asina Ring… ring! Quen rima?, na caseta de Hércules de Edicións.
19:30 h. Lucía Belarte e David Lorenzo asinan O neno peixe, na caseta da Libraría Lume.
19:45 h. Presentación de Lúa en Ningures, de Beatriz Maceda, publicado por Xerais. Participan Eli Ríos, Antonio Manuel Fraga e a autora. Ao remate sinatura de exemplares.
19:45 h. Presentación de Resistencia da auga, de Xabier Cordal, publicado por Chan da Pólvora, acompañado do editor Antón Lopo.
20:30 h. Presentación de O lugar que non hai, de Estevo Creus, publicado por Chan da Pólvora, acompañado do editor Antón Lopo.
20:30 h. Alfonso Blanco Quintela asina A Guerra da Galia, de Gaio Xulio César, publicado por Laiovento, na caseta do Consorcio.