Parabéns da AELG ao novo Cronista Oficial do Concello de Mañón, Hixinio X. Puentes Novo

O Consello Directivo da AELG (Asociación de Escritoras e Escritores en Lingua Galega), e no seu nome o seu presidente, Cesáreo Sánchez Iglesias, fan chegar os seus afectuosos parabéns ao escritor Hixinio X. Puentes Novo, a quen a corporación do concello de Mañón, vén de nomear Cronista Oficial.
Hixinio Puentes, autor de numerosa obra de ficción e de investigación forma parte da longa nómina de colaboradores desta asociación, nomeadamente como relator na VI Xornada de Literatura de Tradición Oral, que tivo lugar en 2013 baixo o título xeral de Historias, mitos e monstros do mar de Galicia, coa intervención “Naufraxios literarios e reais”.
Hixinio X. Puentes Novo, natural do Porto do Barqueiro (1952), foi mestre e desenvolveu oficios diversos, mesmo foi mariñeiro nos buques mercantes. Investigador na historia do seu concello e de temas relacionados co mundo do mar, destacando neste eido os seus estudos sobre a costa norte de Galiza e os centrados nos naufraxios acontecidos na provincia marítima de Ferrol ou sobre a galerna de 1961.
É tamén autor de novelas como O bandido Casanova (Xerais, 2000), Premio de Novela Pastor Díaz, 1999; Aguillóns de Ortegal (Xerais, 2005), Monbars, o anxo exterminador (Xerais, 2006), Premio Eixo Atlántico de Narrativa Galega e Portuguesa no ano 2006, unha novela sobre piratas filibusteiros; A do vinte e un (Sotelo Blanco, 2010), unha novela histórica sobre o mundo da armada, Premio Vicente Risco de Creación Literaria no 2009; e a máis recente, Winnipeg (Xerais, 2013), unha novela baseada en feitos e testemuños reais que recrea as peripecias dos tres irmáns Pita Armada, embarcados con outros 20 galegos, todos refuxiados políticos da Guerra Civil, nun buque “da esperanza” fretado por Pablo Neruda con rumbo desde Francia cara a América.

Faleceron Orosia Gil Ramos e Dolores Macías, Mestras da Memoria

Faleceron Orosia Gil Ramos e Dolores Macías, Mestras da Memoria.
A AELG lamenta fondamente a perda das dúas Mestras da Memoria a finais de 2021 e inicios de 2022.

Orosia Gil Ramos, Mestra da Memoria en 2017 coas Pandereteiras da Alén, faleceu a finais de novembro de 2021, aos 99 anos de idade.
Nacera o 27 de marzo de 1922 no lugar da Alén, onde traballou nos oficios do campo, tivo gando, andou ao xornal e tamén trouxo á vida e criou  un fillo, Manuel, que para os máis dos veciños é Manolo d’Orosia e actualmente coida con agarimo a súa nai. Filla ela do Tío Bautista, dos “Xiles” ou “Xilotes”, a señora Orosia criouse ao calor da fragua e coma o seu defunto irmán Eliseo -de quen se lembra tamén no lugar o seu saber no cantar e a elegancia no baile-, foi afeita a mazar no ferro, é forte e ten sempre sorriso na cara e a alegría xenerosa. Alén da arte do canto e dunha vasta memoria, que lle permite lembrar un grande número de coplas, coñece tamén outras historias de tradición oral, que conta co cariño e a cadencia precisas.
Aquí pode consultarse o fondo videográfico da súa participación nas Polafías.

Dolores Macías Pose, Mestra da Memoria en 2016, faleceu a inicios deste 2022, con 91 anos de idade.
Coñecida entre a veciñanza como “Dolores do Coxo”, os seus ollos brillan cando alguén se achega a saudala e mais cando lle falan de coplas. A súa cabeza non deixa de lembrar os versos que aprendeu desde ben nova.
Dolores Macías naceu o 7 de abril de 1930 no lugar de Borneiro, á beira da igrexa parroquial de san Xoán. Levou unha vida tranquila, sen grandes cambios. Traballou sempre na casa e na labranza. Ao contrario doutras irmás, non aprendeu a coser, pero si o traballo do liño e, de paso, os cantos de fía. Acorda ir de moza a algunhas fiadas ao Esmorís, en Cesullas, ou a Bamiro, en Vimiazo.
Xa lle gustaba cantar á súa nai María, pero outro tipo de cantos, os relixiosos. Dolores acompañábaa na misa para axudar ao vello párroco de Borneiro, don José Andújar, que ‑comenta con retranca- disque non cantaba moi ben.
Cunha copla á Virxe da Barca recorda con agarimo as peregrinacións á romaría de Muxía, aínda que a súa viaxe inesquecíbel sería a Venezuela, onde compartiu nove meses cos seus irmáns emigrados Maruja e Manolo. A emigración, polo tanto, tamén ocupa un lugar destacado nas cantigas do seu repertorio.
A veciñanza e amizades sempre lle fan peticións das súas cantigas máis populares, especialmente dos seus romances de cego, que recita entoando e sen fallo. Como exemplo, o romance de Cristovo e Micaela, que aprendía na feira de Baio aos músicos ambulantes que alí chegaban. Outros tamén os lembra de escoitalos cando ía ao Entroido da Agualada á casa dos seus padriños.
Moitas das coplas que sabe Dolores veñen de vello, pero outras sáenlle a ela no momento e con temas de actualidade como as que lle cantou ao presentador Xosé Ramón Gayoso no programa Luar, ao que acudiu nalgunhas ocasións.
Sabe tocar a pandeireta, especialmente a muiñeira vella de Borneiro co puño pechado, e sempre prefire que outras pandeireteiras a acompañen. Tamén baila «como o fan as mulleres», e aínda que os anos non perdoan e se apoia nun bastón, sempre está disposta e alegre para botar unha peza.
Nunca deixou de participar nas gravacións e recollidas por parte de grupos tradicionais como Xacarandaina, achegar versos ao Cancioneiro de Cabana de Bergantiños de Pablo Díaz e Olga Kirk, ou cantar diante da cámara da AELG.
Para sempre quedarán no recordo as sesións de coplas que nos agasallou xunto coa súa amiga Aurora Ramos (1913) en moitas actividades de posta en valor do patrimonio oral que se levan facendo desde o concello de Cabana de Bergantiños.
Vexa aquí o fondo videográfico coas participacións de Dolores Macías Pose no Proxecto Polafías.

A AELG súmase á Homenaxe A vida nunha cesta. Un agasallo para Manuel Lourenzo

A AELG súmase á Homenaxe A vida nunha cesta. Un agasallo para Manuel Lourenzo, organizada pola Federación de Asociacións Culturais Galiza Cultura.

MANUEL LOURENZO é o dramaturgo máis prolífico da historia do teatro galego, con máis de trescentas pezas de diferentes formatos, xéneros e estilos. Todas as súas pezas poñen en valor, a partes iguais, o literario e o teatral. A dramaturxia de Lourenzo asenta na palabra, explorando todas as súas capacidades performativas (na súa capacidade para facer e actuar, para mover), plásticas (na súa rendibilidade para xerar imaxes), sonoras (na exploración da musicalidade e de todos os seus reflexos) e ideolóxicas (porque nos seus textos o pensamento e as ideas ferven).
A obra de Lourenzo é, en si mesma, unha institución teatral de grande robustez e flexibilidade para atravesar os tempos e as modas. Nela conviven os mitos coas pequenas grandes historias do presente. Nelas entra o máis terrible e o máis marabilloso da condición humana.
Grazas a Lourenzo, desde mediados dos anos 60 até a actualidade, a praza pública do teatro, esa asemblea que se pensa xogando nos escenarios, nunca estivo baleira nin ficou pobre ou encollida.
Por iso Manuel Lourenzo soborda a Letra E de escritor, que lle concedeu a AELG, como máxima homenaxe, coa letra D de dramaturgo, porque a súa escrita salta dos libros á praza pública, a través dos corpos, as voces e o xogo teatral. Galiza é máis Galiza e nós somos máis nós na dramaturxia de Lourenzo.

(Texto elaborado por Afonso Becerra de Becerreá, coordinador da Sección de Literatura Dramática da AELG)

***

A Federación de Asociacións Culturais Galiza Cultura quere convidarvos á festa-agasallo para Manuel Lourenzo o día 19 de decembro de 2021, ás 19.00 horas, no Teatro Rosalía da Coruña, do mesmo xeito que vos anima a que estendades e acheguedes o convite a todas as persoas coas que vos relacionades, as que son as vosas amigas e, en definitiva, a espallar esta homenaxe por toda Galiza. Queremos un Rosalía cheo para Manuel.

En defensa da literatura galega e as súas escritoras e escritores

A AELG sente orgullo das escritoras e escritores galegos que, como Xesús Fraga, constrúen coa súa ampla obra a literatura na nosa lingua e se converten en altofalante das nosas letras ao recibir o merecidísimo Premio Nacional de Narrativa.
Por iso, a AELG denuncia que determinados posicionamentos, froito de arroutos de tinte colonialista que aparecen nalgúns medios de comunicación madrileña, e que definen a quen os emite como ignorantes incapaces de consultar a información a que todas/os temos acceso. En relación con isto, nun artigo recentemente publicado hai un ataque explícito ao recoñecemento por parte das institucións estatais da alta calidade literaria das obras de escritoras e escritores en lingua galega e nas demais linguas do estado que non son o español, e que en ningún caso son tolerábeis. Neste sentido, entendemos que ningunha institución cultural galega que defenda a nosa lingua e o papel imprescindíbel das escritoras e escritores pode quedar indiferente ante estas agresións.
Unha vez máis, a nosa admiración por Xesús Fraga e os nosos parabéns por toda a súa traxectoria.

(Foto do autor: Wikipedia).

O Consello Directivo da AELG congratúlase do Premio da Cultura Galega na categoría de Letras a Bernardino Graña, Presidente de Honra da Asociación

Desde a AELG congratulámonos por ser Bernardino Graña (Cangas do Morrazo, 1932) a personalidade distinguida na categoría de Letras dos Premios da Cultura Galega 2021.

Foi catedrático de lingua e literatura en secundaria, até a súa xubilación en 1991. Desde ben mozo formou parte do Consello de Redacción da revista poética Alba. Participou tamén como articulista en La Noche e no Faro de Vigo, ademais de colaborar en numerosas publicacións. En 1958 participa na creación do grupo Brais Pinto en Madrid.

No ano 1971 foi impulsor do primeiro intento de formar un centro PEN Galicia canda Eduardo Blanco Amor e outros autores, e máis adiante sería presidente da Asociación de Escritoras e Escritores en Lingua Galega, entidade na que tivo unha participación activa como fundador e primeiro presidente da AELG, en 1980, razón pola que foi nomeado Presidente de Honra da Asociación a finais do mes de setembro deste 2021.

O seu caudal creativo alimenta varios ríos que fornecen camiños fecundos para a nosa lingua e literatura desde hai máis de 60 anos, tal e como pode verse no seu espazo no Centro de Documentación da AELG.

Esta foi a extensa e completa entrevista sobre a súa traxectoria literaria realizada en 2009, dispoñíbel na nosa web nesta ligazón.

Seguir Creando demanda a xestión colectiva obrigatoria dos dereitos dos/as autores/as na transposición da Directiva Europea 2019/790

“A plataforma “Seguir Creando en Dixital”, da que forma parte da AELG, e que reúne a máis de 45 asociacións de autores/as de todo o estado, entre xornalistas, fotógrafos/as, escritores/as, guionistas, tradutores/as, compositores/as, artistas intérpretes ou executantes, informou ao ministro de Cultura e Deporte, Miquel Iceta, que pedirá a todos os grupos parlamentarios do Congreso o voto en contra da transposición da Directiva sobre dereitos de autoría no Mercado Único Dixital (DAMUD) se persiste na súa idea de imposibilitar o recoñecemento efectivo dos dereitos deste colectivo.
Desde o inicio deste proceso, os/as autores/as pedimos ao ministro a xestión colectiva obrigatoria dos nosos dereitos no ámbito dixital para evitar que as multinacionais tecnolóxicas nolos usurpen.
Este modelo de xestión de dereitos é a única fórmula que permite unha negociación equilibrada entre as partes, transparencia no sistema e contratos, e unha remuneración xusta polo uso que fan das nosas obras nos seus buscadores e agregadores de noticias, como Google.
Pensar que este pagamento de dereitos pode asumirse nas nóminas dos/as que publican na prensa podería supor a morte do dereito do/a creador/a, tanto para os/as autores/as contratados/as como para os/as colaboradores/as.
O pasado 20 de maio remitimos ao ministerio un borrador de redacción das prescricións correspondentes ao artigo 15 da Directiva 2019/790 a traspor propondo a xestión colectiva obrigatoria, mais comprobamos, polas últimas declaracións de Iceta, que a postura do ministerio camiña en sentido contrario.
En paralelo con este comunicado, enviamos unha carta ao ministro na que lle pedimos unha entrevista para informalo sobre a nosa posición, no entendemento de que para chegar a unha solución xusta, equilibrada e plural é imprescindíbel coñecer a fondo as formulacións de todas as partes afectadas.
Tamén reiteramos a petición das entidades asociativas autorais, exposta de maneira directa ao ministro e asumida por el, de facilitar aos seus representantes un borrador da transposición para que estas poidan presentar suxestións, emendas e, no seu caso, modificacións que respondan aos seus intereses como creadores/as.
“Seguir creando en dixital” pon de manifesto que hai modelos de transposición da DAMUD que tiveron en conta aos/ás autores/as e son casos de éxito, como o de Alemaña.
Polas últimas intervencións de Iceta, todo apunta a que o seu modelo de referencia é o francés, que demostrou ser un claro fracaso posto que está xudicializado por problemas de competencia e por non ter en conta os dereitos de escritores/as, xornalistas e outros/as creadores/as.
De aplicarse o modelo francés instauraríase unha práctica baseada en acordos opacos, sen transparencia algunha, entre plataformas e empresas, de tal xeito que acabaría por instalarse a lei da selva na rede imposibilitando que (citamos textualmente a Directiva) “os/as autores/as das obras incorporadas a unha publicación de prensa reciban unha parte adecuada dos ingresos que as editoriais de prensa perciban polo uso das súas publicacións de prensa por parte de prestadores/as de servizos da sociedade da información”.
Confiamos en que o goberno presidido por Pedro Sánchez e do que é ministro de Cultura, Miquel Iceta, non sexa lembrado por acabar cos dereitos dos/as autores/as no ámbito dixital asumindo como xustas as pretensións das plataformas tecnolóxicas, cuxos intereses pouco teñen que ver cos da inmensa maioría dos/as autores/as, xornalistas e outros/as creadores/as de contidos, que serían as vítimas dunha decisión de consecuencias imprevisíbeis para o futuro da propiedade intelectual e os dereitos de autoría.
Ademais, nun momento no que se pretende avanzar na concreción do Estatuto do/a Artista, esta nova supón unha grave contradición co papel que nese documento desempeñan os/as autores/as de todas as disciplinas e coa importancia decisiva que nel se recoñece aos dereitos de autoría e á remuneración axeitada polos contidos que achegan e que son fonte de negocio para editores/as e plataformas.

29 de outubro de 2021″

Cultura por Afganistán

Ante a chegada ao poder dos talibán en Afganistán e as graves consecuencias que está a ter para a sociedade civil, diferentes entidades e personalidades do mundo da cultura creamos o movemento Cultura por Afganistán, movidas pola defensa dos dereitos e as liberdades e o acceso universal á cultura e a educación como ferramenta imprescindíbel para o desenvolvemento persoal e profesional de calquera individuo.

O obxectivo deste movemento é facer un chamamento aos nosos gobernantes para comprometerse na defensa dos dereitos humanos e na promoción da cultura afgá no noso país e máis aló de todas as fronteiras, así como impulsar unha serie de accións para axudar na saída, a acollida e o recoñecemento de refuxiadas políticas ás artistas e intelectuais afgás, en especial mulleres e membros doutros colectivos en situación de vulnerabilidade.

Le aquí o manifesto.

Desde a Asociación de Escritoras e Escritores en Lingua Galega (AELG) queremos manifestar a nosa adhesión a esta iniciativa e animamos a todas as persoas e colectivos do eido cultural e social a que se unan ao movemento Cultura por Afganistán.

Aquí tes a ligazón para te adherires a iniciativa.

Lectura de Alba de Gloria no Pico Sacro, 2021

“A Federación Galiza Cultura (FGC), comunica que, de novo e como sempre, organizado pola A. C. O Galo de Santiago e a A. C. Vagalumes da Estrada, realiza ese acto que, sen interrupcións, se leva a cabo desde 2011. Ese ano conmemoramos o 125 aniversario de Castelao, quen acudiu persoalmente até o Pico Sacro no 1924 e, xa refuxiado en Arxentina, simbolicamente volveu a el cando escribiu o Alba de Gloria. A foto do cartaz deste 2021 é (coloreada) a que tiraron como lembranza Castelao e o grupo de amigos que peregrinaron ao Pico Sacro en 1924.
Como desde hai unha década e sempre o sábado antes do Dia da Patria Galega, subiremos de outra vez ás 12 h ao sagrado Mons Illicinus, o sábado 24 de xullo de 2021 para ler no seu cumio ese precioso texto. Porén a celebración do décimo aniversario da subida e lectura do Alba de Gloria, pospoñémola para tempos mellores.
Gardaremos todas as normas que se requiren para acabar co Covid-19.

2021: Programa

12:00 h. Concentración na explanada do aparcadoiro. E desde alí comezaremos a subir o último tramo do monte até chegar a capela.
Na capela, o historiador Héitor Picallo lerá o texto que el escribiu para este acto e cando o remate seguiremos até o curuto.
Izaremos a nosa bandeira na rocha que coroa o Pico Sacro, alí leremos o Alba de Gloria, cantaremos o himno e logo baixaremos até o camiño que conduce as covas.
Xantar-convivio nas táboas das insuas que forma o rio Ulla ao seu paso por Gres (Vila de Cruces).
Para asistir, por razóns de seguridade sanitaria, compre comunicalo ao correo da Federación Galiza Cultura (federacion@galizacultura.gal) ou da A. C. O Galo (comunicacion@ogalo.gal) poñendo o nome e o teléfono dos asistentes.”

O sector do libro mostra o seu rexeitamento á guía da Comisión Europea para a transposición da Directiva sobre os dereitos de autoría

“Diferentes asociacións do sector do libro estatal, entre as que se atopa a AELG, expresamos o noso rexeitamento pola redacción da guía elaborada pola Comisión Europea para a transposición do artigo 17 da Directiva 2019/790 sobre dereitos de autoría no mercado único dixital.
Este artigo estabelece por primeira vez a responsabilidade xurídica das plataformas tecnolóxicas cando nelas hai tráfico de contidos dixitais. En opinión destas organizacións, a pesar de que a Comisión Europea recoñece que este documento non ten carácter vinculante, a forma en que foi redactado, cun carácter case lexislativo, parece que quere outorgarlle un carácter maior ao habitual, extralimitándose nas súas competencias.
O documento elaborado pola Comisión está cheo de conceptos xurídicos indeterminados, encadeados uns con outros, que fan imposíbel a súa implementación, creando unha grande inseguridade xurídica.
Á hora de pór en marcha unha regulación nova sobre un dereito, consideran que é preciso crear a máxima claridade e seguridade xurídica posíbel, e, polo xa mencionado, a Guía sobre o artigo 17 non mellora a interpretación dese precepto concreto. Esta guía pode colaborar a que a transposición do artigo 17 resulte tan complicada como o está a ser a do artigo 15 da mesma directiva naqueles estados que xa a encararon.
En opinión destas organizacións, a Comisión non está sendo neutral neste proceso. Como revela unha análise filolóxica, utiliza unha linguaxe máis coactiva en relación ás obrigas das/os titulares dos dereitos de autoría do que usa para as plataformas. En concreto, esixe máis obrigas e condicións ás/aos titulares do dereito que o que se lles esixe ás plataformas. Mesmo crea dereitos que non existen no texto literal da directiva.
Por este motivo, as organizacións confían en que a Comisión rectifique e retire a ‘guía’ enviada aos estados, de xeito que se consiga unha transposición da directiva europea sobre dereitos de autoría no mercado único dixital que garanta acaidamente os dereitos de propiedade intelectual.

Asociacións asinantes:
– Asociación Colegial de Escritores de España (ACE).
– Asociación de Escritoras e Escritores en Lingua Galega (AELG).
– Associaciò d’Escriptors en Llengua Catalana (AELC).
– Asociación Colegial de Escritores de Cataluña (ACEC).
– Asociación de Autores Científico-Técnicos y Académicos (ACTA).
– Asociación de Escritores de Castilla-La Mancha (AECLM).
– Asociación Navarra de Escritores – Nafar Idazleen Elkartea.
– Centro Español de Dereitos Reprográficos (CEDRO).
– Euskal Itzultzaile, Zuzentzaile eta Interpreteen Elkartea (EIZIE).
– Federación de Gremios de Editores de España (FGEE).
– Nueva Asociación Canaria de Escritores (NACE).
– Visual Entidad de Gestión de Artistas Plásticos (VEGAP).”

“Manifesto da poesía galega de base”

Desde Gazeta:
“Sostemos que para facer unha casa é preciso comezar desde os alicerces, porque ben sabido é que a forza de calquera construción reside na súa base.
A poesía galega contemporánea goza de grandes creadores e creadoras, peza imprescindíbel que nos fai medrar coa lectura dos seus versos, mais tamén están as persoas indispensábeis, lectores e lectoras que teñen fame, as famentas de poesía!
Todas as persoas que conformamos a poesía de base, constituímos un espazo mestizo de poetas e lectorando fértil, catalizador de creación poética e canle de difusión e socialización da poesía.
A poesía de base é o movemento cultural cidadá composto por agrupacións poéticas que apoiamos e difundimos a poesía, unindo a diferentes creatividades coa característica da convivencia harmoniosa de estéticas, estilos e temáticas diferentes.
Así, para unhas a poesía é instrumento para denunciar situacións de marxinación e inxustiza, na búsqueda da defensa da parte máis débil do tecido social, para outras é ferramenta para concienciar á sociedade sobre a realidade que nos toca vivir propoñendo escenarios alternativos, noutros casos, como canle para expresión da creatividade meramente simbólica, intima e persoal ou de crise existencial.
E en todo caso poder sentir a presenza do colectivo que comparte as mesmas inquedanzas, onde voluntariamente participamos creadores de diferentes idades, estéticas e sensibilidades, mais que compartimos a necesidade de participar en común e alimentármonos das creacións e iniciativas colectivas das agrupacións.
Porque a poesía é unha maneira poliédrica de mirar o mundo, de encher de beleza e reflexión a paisaxe da existencia. E nós respiramos poesía a cotío, viaxamos a cabalo dela. Xunto coa nosa fala propia é a casa que habitamos, a ponte que nos une. Se a isto engadimos unha rede humana que abrangue toda esa bagaxe, temos un espazo social para fornecer e acoller todo ese potencial creativo que medra no espazo aberto do noso país.
Fagamos da poesía de base unha buguina que fomente a creación poética e a espalle na nosa terra e mesmo alén do mar.

VERSOS DE AREA
NPG NOVA POESÍA GUITIRICA
IRMANDADE POÉTICA E ARTÍSTICA GALAICO-LUSA
COLECTIVO LITERARO IN NAVE CIVITAS
NÓMADES DO VERSO. GRUPO POÉTICO ANTÓN BORRAZÁS.
COLECTIVO LITERARIO MORAIMA, A GRAFÍA DA EMOCIÓN.”