Desde a Real Academia Galega:
“Eu son… Balbino. Un rapaz da aldea. Coma quen di, un ninguén. Con este célebre comezo, no ano 1961 saía do prelo en Buenos Aires por primeira vez Memorias dun neno labrego, un dos libros máis lidos, vendidos e traducidos da literatura galega de todos os tempos. O seu autor, Xosé Neira Vilas (Vila de Cruces, 1928-2015), será o protagonista do Día das Letras Galegas 2027, de acordo coa decisión adoptada por unanimidade polos membros de número da Real Academia Galega no pleno ordinario celebrado este mediodía no pazo municipal de María Pita, despois de que se retirase na propia sesión a outra candidatura presentada, a do filólogo Constantino García González (Oviedo, 1927-Santiago de Compostela, 2008). O vindeiro 17 de maio será así unha ocasión especial para lle agradecer ao de Gres a creación deste personaxe universal, pero non só iso. A RAG reivindicará Neira Vilas en todas as súas dimensións: a de autor dunha vasta produción literaria —que abrangue todos os xéneros—, o editor, o investigador, o activista cultural e mais o divulgador que, nun contexto histórico adverso, converteu o galego nun mecanismo de creación, de reivindicación e de afirmación colectiva. Dende Galicia e tamén, durante moitos anos, na diáspora en América, da que foi cronista indiscutible e sobre a que deixou un legado de gran valor documental.
Como escritor, Neira Vilas acadou algo extraordinario: crear unha obra profundamente galega e, ao mesmo tempo, universal. Memorias dun neno labrego é o exemplo máis evidente dese milagre literario. A través da voz inocente e lúcida de Balbino, retratou o mundo rural galego da posguerra cunha enorme sensibilidade, denunciando as inxustizas e recollendo a riqueza humana e emocional da aldea. Hoxe este rapaz transformado en símbolo colectivo segue vivo na memoria compartida porque fala dende a autenticidade e dende a emoción que traspasa xeracións. (…)”
Arquivo da categoría: Institucións
Compostela: Xornada Os Centros de Estudos Galegos a debate, o 17 de xullo
Carballo: XIX Curso de Verán sobre Dinamización Lingüística
Compostela: Xornada VII Pensar con Orgullo, o 18 de xuño
Dolores Vilavedra, nova presidenta do Consello da Cultura Galega
Desde Cultura Galega:
“Dolores Vilavedra (Vigo, 1963), catedrática de Literatura Galega da Universidade de Santiago de Compostela (USC), foi elixida esta tarde presidenta do Consello da Cultura Galega (CCG) por unanimidade. Vilavedra formaba parte do Plenario como representante do Instituto da Lingua Galega e releva a Rosario Álvarez tras a fin do seu mandato. Na sesión tomaron posesión os novos membros: Eduardo Corbelle, Ramón Nicolás, Susana Reboreda e a nova reitora da USC, Rosa Crujeiras.
O Pleno da institución votou favorablemente a candidatura de Dolores Vilavedra, única presentada para a Presidencia do Consello da Cultura Galega tras a finalización do segundo mandato de Rosario Álvarez. A presidenta electa do CCG xa desempeñaba a Vicepresidencia da institución desde 2024 e ten unha longa traxectoria na mesma, onde foi secretaria e coordinadora de diferentes comisións e seccións.
Tras a súa elección, Dolores Vilavedra comparecerá como presidenta electa no Parlamento de Galicia nas datas que fixe esta institución. O seu nomeamento será efectuado no Consello da Xunta de Galicia e, posteriormente, publicado no Diario Oficial de Galicia. Tras o seu nomeamento oficial, o Pleno do Consello da Cultura Galega elixirá os membros da Comisión Executiva por proposta da presidenta.
Liñas xerais do seu mandato
A presidenta electa do CCG apuntou a unha “consciente actualización do papel e das funcións dunha institución que se encamiña cara aos 50 anos”. Nese sentido, destacou que potenciará o traballo en equipo en distintos niveis e fortalecerá as relacións institucionais dentro e fóra de Galicia. Na acción exterior, piar fundamental da institución, intensificará tamén as relacións co Etxepare Euskal Institutua e co Institut Ramon Llull.
Entre as súas prioridades situou a vontade de “facer visible o compromiso desta institución coa sabedoría, a capacidade de análise e reflexión, o espírito crítico e o valor do coñecemento científico”. Dolores Vilavedra salientou que o camiño percorrido polo CCG “no fomento do diálogo entre a cultura humanística e a científica xa non ten volta atrás” e asegurou que procurará manter a diversidade disciplinaria que caracterizou a institución desde a súa creación, así como unha aposta decidida “pola divulgación e pola excelencia”.
Vilavedra apuntou tamén que outro dos grandes obxectivos será chegar a novos públicos, especialmente ás xeracións máis novas. Ademais, expresou a súa preocupación polas desigualdades no acceso á cultura e polos atrancos que determinados novos grupos cidadáns poden atopar no achegamento á lingua e á cultura galegas. “Garantir o seu dereito a ser galegos e galegas de pleno dereito tamén nas prácticas culturais debería constituír unha prioridade nos vindeiros anos”, concluíu.
Subliñou a importancia de reforzar o papel asesor da institución e anunciou medidas como o fortalecemento do Observatorio da Cultura Galega e a elaboración dun plan de dixitalización progresiva dos fondos do CCG, tanto dos distintos arquivos como dos legados que a institución recibe de maneira continuada. (…)”
Compostela: sesión extraordinaria e pública da Real Academia Galega polo Día das Letras Galegas 2026, dedicado a Begoña Caamaño
Pere Tobaruela, novo correspondente da Real Academia Galega: “A banda deseñada ou libros con información gráfica recuperan lectorado”
Entrevista de Antón Escuredo a Pere Tobaruela en Nós Diario:
“(…) – Nós Diario (ND): Para ser correspondente da Real Academia Galega hai que ter detrás unha traxectoria.
– Pere Tobaruela (PT): Desde logo. Falar da miña traxectoria e dos meus méritos como podes comprender é un pouco difícil mais obxectivamente é así. Unha institución da envergadura da Academia, sobre todo, necesita persoas cunha traxectoria avalada pola súa profesión, polas súas capacidades ou polas titulacións académicas. No meu caso, son unha persoa vinculada á lingua galega e comprometida. Sobre todo, creo que na Academia agora tamén se busca un compromiso coa nosa lingua e a nosa cultura. Nese sentido, a miña traxectoria literaria de todos estes anos é un aval diso, ademais doutras facetas desenvolvidas en Catalunya e aquí no eido da xestión cultural e vinculación máis práctica, non tan literaria. (…)
– ND: Fálase moito de que agora a xente máis nova non le tanto literatura. Que opina?
– PT: Non se trata de ler máis ou menos. Trátase da capacidade de concentración. A dispersión na que vive hoxe inmersa a nosa mocidade polas novas tecnoloxías. Por iso hai unha capacidade moi pouco desenvolvida e a lectura reséntese nese sentido. Mais hai novos rexistros literarios como é a banda deseñada ou como son os libros con máis información gráfica que creo que recuperan ese lectorado. (…)”
A AELG solicita a reposición no seu lugar orixinal do monólito dedicado a Antón Avilés de Taramancos en Monforte de Lemos
Desde a Asociación de Escritoras e Escritores en Lingua Galega (AELG) facemos constar a nosa profunda preocupación pola situación do monólito dedicado ao escritor Antón Avilés de Taramancos en Monforte de Lemos, inaugurado en 2003, con motivo da celebración do Día das Letras Galegas nese ano.
Segundo informacións divulgadas publicamente, leva varios meses tirado nunha leira de propiedade do Concello de Monforte, próxima ás instalacións do punto limpo, onde fora trasladado desde a rúa a que dá nome o autor, por parte dunha empresa que realizou arranxos recentemente nas beirarrúas.
Tendo en conta a enorme relevancia intelectual, poética e persoal de Antón Avilés de Taramancos, quen ademais fora presidente da AELG entre 1986 e 1988, solicitamos que sexa reposto urxentemente este monólito no seu emprazamento orixinal, restituíndo así a súa xusta memoria e valoración como autor fundamental da nosa literatura.
Pontevedra: I Xornadas da Mocidade Galega pola Memoria. A memoria fronte ao odio
