Escola de Escritoræs. Obradoiro de creación literaria Escribindo dende o psiquiátrico: mulleres e loucura, con Carmen V. Valiña

Destacado

O Obradoiro de creación literaria Escribindo dende o psiquiátrico: mulleres e loucura é unha iniciativa da Escola de Escritoras-es da AELG, subvencionada pola Deputación da Coruña, coa colaboración das librarías Lila de Lilith e Pedreira, de Santiago de Compostela. Será impartida por Carmen V. Valiña, cunha sesión especial coa presenza de Montse Fajardo.

“A loucura construíuse durante séculos en feminino. Non se nos dixo sempre que as mulleres, polo simple feito de selo, xa temos algo de tolas? Este obradoiro propón mirar ao outro lado do espello facendo un percorrido por cinco escritoras que narraron as súas experiencias psiquiátricas.
Ao longo de seis sesións penetraremos nalgunhas das obras desas “tolas” para analizar en profundidade o seu contido e, tamén, as vidas e experiencias psiquiátricas das súas autoras. Comezaremos cunha sesión inicial que nos permitirá comprender como escritura serviu, no caso de moitas mulleres cualificadas como “tolas”, para contrarrestar a narrativa médica construída sobre elas, contar as súas vidas coas súas propias palabras e dar a coñecer, tamén, a súa existencia cotiá dentro do propio manicomio no que foran encerradas.
A continuación, analizaremos a escrita de cinco mulleres, de contextos xeográficos dispares, para comprobar como, ao longo de distintos momentos do século XX, a escritura foi para elas un arma literaria, de refuxio e mesmo de activismo. As escollidas serán Christine Lavant, Leonora Carrington, Janet Frame, Alda Merini e Kate Millet. Con estilos moi dispares, as cinco crearon obras de enorme potencia literaria e humana, reivindicando e explorando  a súa individualidade e os a miúdo borrosos límites entre a tolemia e a cordura,  así  como abordando de maneira crítica as violencias da psiquiatría como ferramenta de control.”

Hai 16 prazas para persoas maiores de 18 anos. A inscrición, gratuíta, realizarase, indicando nome e apelidos, xunto ao nome do obradoiro, no correo electrónico oficina@aelg.org. As solicitudes atenderanse por orde cronolóxica de chegada. A inscrición de cada persoa participante entenderase feita para o conxunto da actividade.

Horarios, calendario e emprazamentos:
De 10:30 a 13:30 h. os seguintes días:
Sábado 3 de outubro na Libraría Lila de Lilith.
Sábado 17 de outubro na Libraría Pedreira.
Sábado 24 de outubro na Libraría Lila de Lilith.
Sábado 31 de outubro na Libraría Lila de Lilith.
Sábado 7 de novembro na Libraría Pedreira.
Sábado 14 de novembro na Libraría Lila de Lilith.

Libraría Lila de Lilith (Rúa Travesa, 7, baixo).
Libraría Pedreira (Rúa do Home Santo, 55, baixo).

Información sobre protección de datos
A responsábel do tratamento é a Asociación de Escritoras e Escritores en Lingua Galega. A finalidade do tratamento é a prestación do servizo que se detalla na solicitude ou actividade organizada. A base legal do tratamento é o cumprimento dunha obriga contractual na prestación dun servizo. Os seus datos conservaranse unicamente durante os prazos de prescrición legalmente aplicábeis. Pódense comunicar os seus datos a terceiras/os organizadoras/es ou colaboradoras/es da actividade. No caso de solicitar certificado de asistencia, os seus datos comunicaranse ao/á impartidor/a da actividade. Pode acceder, rectificar, suprimir os seus datos e nos casos determinados opoñerse ao tratamento, limitar o seu uso ou portar a outra/o responsábel. Tamén pode solicitar a tutela da Axencia Española de Protección de Datos ou presentar unha reclamación ante a mesma.

Jacobo Paz Limia é o gañador da LII Edición Premio de Poesía do Certame Literario do Concello de Vilalba

“Jacobo Paz Limia é o gañador da LII Edición Premio de Poesía do Certame Literario do Concello de Vilalba.
O xurado reuniuse o 24 de agosto de 2026 baixo a presidencia da concelleira de Cultura, Mónica González Fernández, e coa participación como secretaria da técnica de Cultura Mª Sonia García Paredes. Formaron tamén parte do órgano avaliador Darío Villanueva Prieto, membro da Real Academia Española; Ramón Villares Paz, catedrático de Historia; Xulio Xiz Ramil, xornalista; Fidel Fernán Vello, director do Grupo de Radio Principal; Luz Airado Bello, avogada e poeta; María Xosé Lamas Fernández, profesora e poeta, e Patricia Torrado Queiruga, poeta e gañadora da anterior edición do premio.
A obra premiada leva por título Fíos e foi presentada baixo o lema Fäden.
O galardón está dotado con 7.000 euros, flor natural e diploma, e a proposta de concesión será elevada á Xunta de Goberno Local para a súa aprobación.
Nesta convocatoria presentáronse un total de 38 poemarios, todos eles considerados polo xurado como conformes coas condicións establecidas nas bases do certame. Tras a lectura e valoración das obras, os membros do xurado acordaron por unanimidade propoñer a concesión do premio ao poemario Fíos, de Jacobo Paz Limia.
O fallo foi recollido na acta levantada polo xurado, que sinala que a decisión se adopta tras poñer en común as valoracións dos poemas presentados. O premio recoñece así a obra poética de Jacobo Paz Limia no marco dunha das citas literarias de referencia do Concello de Vilalba.”

Tiago Alves Costa: “O mundo entra nos textos sem ficar reduzido a um tema”

Entrevista a Tiago Alves Costa en Novos Livros:
“(…) – Novos Livros (NL): O que representa, no contexto da sua obra poética, o livro Deus ainda usa o Windows 10?
– Tiago Alves Costa (TAC): Deus ainda usa o Windows 10 inscreve-se num percurso de cerca de dez anos, que passa por Mecanismo de Emergência e por Žižek vai ao Ginásio, com edições na Galiza e no Brasil. Os três livros partilham uma atenção às fracturas do presente e uma ironia que deixa ver tanto o absurdo como a ferida. Neles, o poema acolhe vozes, diálogos e pequenas cenas, aproximando-se por vezes da narrativa e do teatro.
Há também uma circunstância biográfica importante: estes livros foram escritos fora de Portugal, sobretudo entre a Galiza e Barcelona. Deus ainda usa o Windows 10 começou ainda na Galiza e foi terminado em Barcelona, onde vivo actualmente. Com o tempo, percebi que viver entre línguas, culturas e diferentes maneiras de olhar o mundo se tornou uma condição da minha escrita. Essa experiência abre um intervalo entre o lugar de onde venho e aquele onde vivo, e é nas margens desse intervalo que escrevo.
Interessa-me partir do real e introduzir nele um desvio, abrir uma brecha por onde a imaginação possa fazer surgir outra possibilidade. O mundo entra nos textos sem ficar reduzido a um tema. O trabalho, a tecnologia, a precariedade ou a solidão aparecem através das vozes, dos ritmos e das pequenas situações que compõem o livro. Curiosamente, muitas dessas vozes começam no pretérito, como se entrassem no texto já marcadas por alguma perda. Quero pensar a modernidade sem nostalgia. Ainda assim, o passado reaparece como uma perturbação dentro do presente, o vestígio de alguma coisa que se perdeu antes de chegarmos a reconhecê-la.
Nesse sentido, Deus ainda usa o Windows 10 representa menos uma ruptura do que um aprofundamento do meu percurso; prolonga a tentativa de deslocar o real através da imaginação e de alterar, ainda que por instantes, a maneira como habitamos o mundo.
– NL: Qual a ideia que esteve na origem do livro?
– TAC: A origem do livro está na percepção de que a vida quotidiana passou a falar a linguagem dos sistemas operativos e a incorporar as exigências do chamado capitalismo de plataformas. Actualizamo-nos, optimizamo-nos, aceitamos termos e condições e procuramos acompanhar uma velocidade que parece nunca diminuir. A tecnologia entra no livro como ambiente, vocabulário e disciplina dos corpos. Trabalhamos, comunicamos, desejamos e descansamos diante de ecrãs. Até a própria ideia de liberdade parece condicionada e, por vezes, a intimidade exige uma versão constantemente renovada de nós próprios. Há um verso no livro que condensa essa tensão: «NÃO ÉS LIVRE / ÉS GRÁTIS». É também nesse contexto que surge o título, a partir da imagem de um Deus que insiste em utilizar um sistema operativo condenado à obsolescência. Um demiurgo que resiste à actualização e conserva alguma relação com o erro, a falha, a queda. Num tempo em que somos convocados a apresentar versões mais eficazes de nós próprios, parece-me que essa imperfeição pode adquirir uma potência crítica e também criativa. É, antes de mais, um livro de poesia, embora se deixe atravessar pelo diálogo, por vozes ficcionadas e por resíduos de linguagem administrativa. Interessa-me essa dificuldade de o encerrar num género, até porque a própria realidade que o livro procura captar se tornou instável, fragmentária e difícil de organizar. Deus e o Windows 10 são apenas dois dos campos de força que atravessam estas páginas. As vozes, as pequenas situações quotidianas e as falhas da linguagem registam, como uma espécie de sismógrafo, os tremores do presente antes de sabermos exactamente o que significam. A ironia é essencial também nesse processo, abre algum ar dentro da gravidade, permite reconhecer o absurdo e continuar a viver no seu interior. (…)”

Ana Romaní, académica, poeta e xornalista compañeira de Begoña Caamaño: «Begoña segue incomodando, máis hoxe que hai dez anos»

Entrevista de Mila Méndez a Ana Romaní en La Voz de Galicia:
“(…) – La Voz de Galicia (LVG): A Begoña Caamaño hai que lela, pero tamén escoitala.
– Ana Romaní (AR): Eu creo que é moi importante escoitala. Acceder aos materiais sonoros e escoitala. É unha xornalista radiofónica, toda a súa traxectoria profesional está vinculada á radio, ao son e á voz. Os seus traballos para a radio poden ser un lugar magnífico de encontro. Escoitar as entrevistas que fai, que e como pregunta, como guía as conversas, as súas reportaxes e crónicas. Deterse especialmente no seu programa Andando a terra que reflicte e congrega moitos dos trazos que caracterizan o seu xornalismo. E escoitala tamén no que responde nas entrevistas e nos seus artigos. Canto á narrativa tanto Circe ou o pracer do azul como Morgana en Esmelle son bos camiños para se iniciar na escoita da súa voz de narradora.
– LVG: Onde está hoxe presente a súa voz?
– AR: Nos proxectos colectivos que se implican na articulación de formas alternativas de enfrontar a complexidade da vida, das vidas. En calquera lugar que permita pensar e actuar nos procesos de construción de sociedades máis xustas, igualitarias, plurais. A min paréceme escoitala alertando sobre a inxustiza, as opresións, as agresións, a perda de dereitos…por exemplo avisando do xenocidio en Gaza, a violencia estrutural do patriarcado e os asasinatos, as agresións ás soberanías, a alarmante involución social, a manipulación informativa, o desmantelamento dos servizos públicos, sanidade, medios, educación, a preocupante situación do noso idioma… Ela xa falou de todo isto e mesmo sorprende a actualidade da súas palabras, da súa lectura.
– LVG: Ademais de escribir, sinto que Begoña transmitía tamén unha forma de estar no mundo. Pensa que é así?
– AR: Si, a súa figura traslada a través, non só da súa obra (cando falo de obra falo dos libros mais tamén do xornalismo) tamén das súas posicións e declaracións, a consciencia de saber onde estás, que implica a túa posición, desde que lugar falas e con que te comprometes. Nese sentido falou da responsabilidade, de ser conscientes das consecuencias dos nosos actos, das nosas decisións. Insistía na relevancia do coñecemento, dicía «a ignorancia condúcenos á pobreza, á miseria, á alienación», e nese sentido falaba tamén de que a cultura ten que camiñar apegada á ética. Non podes estar calada diante do que pasa. E ademais fala da empatía, da necesidade de poñernos na pel das outras persoas, das contradicións que nos constitúen, e da esperanza. A súa obra, a narrativa, o xornalismo, a súa intensa actividade en asociacións e colectivos, trasladan a relevancia dese pensamento que mobiliza, un pensamento que actúa. (…)”

A AELG considera inaceptábel que a Xunta de Galicia colabore, a través dunha entidade instrumental coma a Fundación da Cidade da Cultura, con actividades literarias en español

Desde a AELG é de todo punto inaceptábel que a Cidade da Cultura acolla a realización dun curso anual de escritura que ten como idioma de desenvolvemento o español.

Segundo se pode consultar tanto na web da antedita escola, como na da Fundación da Cidade da Cultura, fundación de interese galego, pertencente ao sector público autonómico que ten a consideración de medio propio e instrumental da Xunta de Galicia, o curso está organizado por Escuela de Escritores, unha entidade privada, S. L., con sede en Madrid, dirixida por Javier Segarra. A actividade conta coa colaboración da Fundación Cidade da Cultura.

Na publicidade da actividade, dáse conta de que diferentes escritores e escritoras galegos participarán como docentes no curso e que o idioma en que se desenvolverá será o español. O curso ten un custo de 2.350€ por persoa e é idéntico na súa estrutura aos que se impartirán noutras cidades españolas como Burgos, Zaragoza, Getafe ou Málaga e Bilbao, variando os docentes que imparten en cada cidade.

Desde a AELG non se entende que a Xunta de Galicia, a través dunha entidade instrumental, apoie actividades privadas que non fomentan a nosa lingua nin redundan no incremento da creatividade literaria galega.

É máis, se consultamos o II Plan estratéxico da Cidade da Cultura de Galicia, 2021-2027, concluiremos que esta actividade contravén algúns dos seus obxectivos estratéxicos como o de “Impulsar os procesos de investigación, innovación e formación no sistema cultural galego”, declara Cesáreo Sánchez, presidente da AELG. “O emprego do español durante a actividade, colócaa fóra do noso sistema cultural”, engade. “Resulta inconcibíbel, especialmente se temos en conta, como se di na Introdución, que este II Plan naceu dun proceso de elaboración conxunto que pretende incorporar á nova planificación as necesidades e expectativas do sistema cultural galego, que como sinala a Estratexia da Cultura Galega ten unha gran relevancia económica e social e conta cun enorme potencial de desenvolvemento en eidos como o patrimonio, o turismo cultural, as novas tecnoloxías ou a industrialización, a modernización e a profesionalización do sector”, engade Sánchez Iglesias citando o documento da Fundación Cidade da Cultura.

A AELG pregúntase de que forma pode unha actividade que non é na nosa lingua contribuír a “consolidar o centro, … tamén como un xerador de contidos ao servizo do sector cultural e creativo galego”, segundo pretende o II Plan estratéxico.

Para alén do xa indicado, desde a AELG, consideramos que esta proposta de Escuela de Escritores incumpre o artigo 7, apartado d) dos estatutos da Fundación Cidade da Cultura de Galicia, que di: “Cantas dinamicen o sistema cultural galego, promovendo a difusión e conservación da nosa cultura, e a formación dunha comunidade artística vibrante, atendendo tanto a autores de referencia como a novos talentos ou a cultura de base.”

Por todo isto, a AELG considera que esta actividade non debería de contar coa colaboración da Fundación Cidade da Cultura de Galicia, nin da Xunta a través dela e que debería reverter esta ou outras colaboracións con entidades que non van fomentar a normalización do feito cultural galego nin contribuír ao crecemento da nosa lingua literaria e o sector do libro galego.

Ligazóns:

Orzamento da Fundación Cidade da Cultura de Galicia para este 2026.

Información da Escuela de letras na web da Fundación.

Información do curso na web da Escuela.

O Couto (Ponteceso): Festiletras 2026

O programa pode descargarse aquí.

Foz: actividades do 22 de agosto na Feira do Libro 2026