Ana Romaní, académica, poeta e xornalista compañeira de Begoña Caamaño: «Begoña segue incomodando, máis hoxe que hai dez anos»

Entrevista de Mila Méndez a Ana Romaní en La Voz de Galicia:
“(…) – La Voz de Galicia (LVG): A Begoña Caamaño hai que lela, pero tamén escoitala.
– Ana Romaní (AR): Eu creo que é moi importante escoitala. Acceder aos materiais sonoros e escoitala. É unha xornalista radiofónica, toda a súa traxectoria profesional está vinculada á radio, ao son e á voz. Os seus traballos para a radio poden ser un lugar magnífico de encontro. Escoitar as entrevistas que fai, que e como pregunta, como guía as conversas, as súas reportaxes e crónicas. Deterse especialmente no seu programa Andando a terra que reflicte e congrega moitos dos trazos que caracterizan o seu xornalismo. E escoitala tamén no que responde nas entrevistas e nos seus artigos. Canto á narrativa tanto Circe ou o pracer do azul como Morgana en Esmelle son bos camiños para se iniciar na escoita da súa voz de narradora.
– LVG: Onde está hoxe presente a súa voz?
– AR: Nos proxectos colectivos que se implican na articulación de formas alternativas de enfrontar a complexidade da vida, das vidas. En calquera lugar que permita pensar e actuar nos procesos de construción de sociedades máis xustas, igualitarias, plurais. A min paréceme escoitala alertando sobre a inxustiza, as opresións, as agresións, a perda de dereitos…por exemplo avisando do xenocidio en Gaza, a violencia estrutural do patriarcado e os asasinatos, as agresións ás soberanías, a alarmante involución social, a manipulación informativa, o desmantelamento dos servizos públicos, sanidade, medios, educación, a preocupante situación do noso idioma… Ela xa falou de todo isto e mesmo sorprende a actualidade da súas palabras, da súa lectura.
– LVG: Ademais de escribir, sinto que Begoña transmitía tamén unha forma de estar no mundo. Pensa que é así?
– AR: Si, a súa figura traslada a través, non só da súa obra (cando falo de obra falo dos libros mais tamén do xornalismo) tamén das súas posicións e declaracións, a consciencia de saber onde estás, que implica a túa posición, desde que lugar falas e con que te comprometes. Nese sentido falou da responsabilidade, de ser conscientes das consecuencias dos nosos actos, das nosas decisións. Insistía na relevancia do coñecemento, dicía «a ignorancia condúcenos á pobreza, á miseria, á alienación», e nese sentido falaba tamén de que a cultura ten que camiñar apegada á ética. Non podes estar calada diante do que pasa. E ademais fala da empatía, da necesidade de poñernos na pel das outras persoas, das contradicións que nos constitúen, e da esperanza. A súa obra, a narrativa, o xornalismo, a súa intensa actividade en asociacións e colectivos, trasladan a relevancia dese pensamento que mobiliza, un pensamento que actúa. (…)”

A AELG considera inaceptábel que a Xunta de Galicia colabore, a través dunha entidade instrumental coma a Fundación da Cidade da Cultura, con actividades literarias en español

Desde a AELG é de todo punto inaceptábel que a Cidade da Cultura acolla a realización dun curso anual de escritura que ten como idioma de desenvolvemento o español.

Segundo se pode consultar tanto na web da antedita escola, como na da Fundación da Cidade da Cultura, fundación de interese galego, pertencente ao sector público autonómico que ten a consideración de medio propio e instrumental da Xunta de Galicia, o curso está organizado por Escuela de Escritores, unha entidade privada, S. L., con sede en Madrid, dirixida por Javier Segarra. A actividade conta coa colaboración da Fundación Cidade da Cultura.

Na publicidade da actividade, dáse conta de que diferentes escritores e escritoras galegos participarán como docentes no curso e que o idioma en que se desenvolverá será o español. O curso ten un custo de 2.350€ por persoa e é idéntico na súa estrutura aos que se impartirán noutras cidades españolas como Burgos, Zaragoza, Getafe ou Málaga e Bilbao, variando os docentes que imparten en cada cidade.

Desde a AELG non se entende que a Xunta de Galicia, a través dunha entidade instrumental, apoie actividades privadas que non fomentan a nosa lingua nin redundan no incremento da creatividade literaria galega.

É máis, se consultamos o II Plan estratéxico da Cidade da Cultura de Galicia, 2021-2027, concluiremos que esta actividade contravén algúns dos seus obxectivos estratéxicos como o de “Impulsar os procesos de investigación, innovación e formación no sistema cultural galego”, declara Cesáreo Sánchez, presidente da AELG. “O emprego do español durante a actividade, colócaa fóra do noso sistema cultural”, engade. “Resulta inconcibíbel, especialmente se temos en conta, como se di na Introdución, que este II Plan naceu dun proceso de elaboración conxunto que pretende incorporar á nova planificación as necesidades e expectativas do sistema cultural galego, que como sinala a Estratexia da Cultura Galega ten unha gran relevancia económica e social e conta cun enorme potencial de desenvolvemento en eidos como o patrimonio, o turismo cultural, as novas tecnoloxías ou a industrialización, a modernización e a profesionalización do sector”, engade Sánchez Iglesias citando o documento da Fundación Cidade da Cultura.

A AELG pregúntase de que forma pode unha actividade que non é na nosa lingua contribuír a “consolidar o centro, … tamén como un xerador de contidos ao servizo do sector cultural e creativo galego”, segundo pretende o II Plan estratéxico.

Para alén do xa indicado, desde a AELG, consideramos que esta proposta de Escuela de Escritores incumpre o artigo 7, apartado d) dos estatutos da Fundación Cidade da Cultura de Galicia, que di: “Cantas dinamicen o sistema cultural galego, promovendo a difusión e conservación da nosa cultura, e a formación dunha comunidade artística vibrante, atendendo tanto a autores de referencia como a novos talentos ou a cultura de base.”

Por todo isto, a AELG considera que esta actividade non debería de contar coa colaboración da Fundación Cidade da Cultura de Galicia, nin da Xunta a través dela e que debería reverter esta ou outras colaboracións con entidades que non van fomentar a normalización do feito cultural galego nin contribuír ao crecemento da nosa lingua literaria e o sector do libro galego.

Ligazóns:

Orzamento da Fundación Cidade da Cultura de Galicia para este 2026.

Información da Escuela de letras na web da Fundación.

Información do curso na web da Escuela.

Foz: actividades do 22 de agosto na Feira do Libro 2026

O Couto (Ponteceso): Festiletras 2026

O programa pode descargarse aquí.

Manuel Rivas: ‘O lapis do carpinteiro’ e a forza do afecto

Artigo de Ana G. Liste en Praza:
“As fronteiras de verdade son aquelas que manteñen aos pobres apartados do pastel. Esta frase, tan punzante aínda a día de hoxe, advirte a quen le do tipo de libro que ten nas mans. O lapis do carpinteiro é unha novela adiantada ao seu tempo, a pesar de que a maioría da trama nos sitúe nos tortuosos anos do Golpe de Estado de 1936, a Guerra Civil, a ditadura e as súas consecuencias. Un pasado que era case presente continuo en 1998, o ano no que Xerais publicou esta novela do xornalista e escritor Manuel Rivas, que xa viña marcando un camiño co seu libro de relatos Que me queres, Amor? (Galaxia, 1995), no que se atopa a célebre historia d’A lingua das bolboretas, levada ao cinema por Fernando Fernán Gómez.
Rivas di que quería escribir unha historia de amor, tiña claro o que quería contar porque coñeceu de primeira man ás dúas persoas que converteu en protagonistas d’O lapis do carpinteiro, Marisa Mallo e Daniel Da Barca. O xornalista soubo dende o inicio que quería contar esta historia, o que máis lle custou ao escritor foi atopar a maneira exacta de facelo, de aí a importancia dese lapis vermello.
A novela presenta un amor tan certeiro que se mantén intacto co paso do tempo, da ausencia, dos perigos e, incluso, da brutal represión franquista. O lapis do carpinteiro vai cambiando de dono e en todos eles produce algunha mudanza. É o caso do gardián Herbal, que estaba chamado a ser o malo da historia mais resulta imposible de odiar.
“O lapis permite contar, no medio de tanta dor, tanta crueldade e tanta perda de conciencia o que para min é o máis verdadeiro da condición humana, que é iso que chamamos amor, afecto. É unha novela moi dura, pero na que tamén aparece o afecto nos lugares máis imprevisibles”, concretou Manuel Rivas na feira do libro da Coruña. (…)”

Foz: actividades do 21 de agosto na Feira do Libro 2026