Facer nosas as cantigas medievais

Desde Cultura Galega:
“Segundo explica Manuel Ferreiro, catedrático que coordina o proxecto, este “comezou en 2010 coa elaboración dun glosario exhaustivo que ao longo de seis anos obrigou a revisar moitos textos, manuscritos e edicións previas” con vistas a contar cun rexistro sistemático das palabras empregadas nestas composicións e os seus significados. Neste proceso comprobouse como existían moitos erros de transcrición e interpretación nas edicións existentes deste material, todas elas desenvolvidas fóra do noso país. “Ao acabalo vimos como inevitable abordar a edición crítica e repousada das nosas cantigas. Había a necesidade de lermos e interpretarmos eses textos desde Galicia”, asegura. Para este investigador, este conxunto “é a nosa primeira obra literaria, case se pode considerar como fundacional da nosa literatura, e ata o momento fora traballada sobre todo por investigadores italianos e portugueses. A nivel internacional Galicia é coñecida por Santiago e polas cantigas, cando menos en ámbitos culturais. En Italia continúan a traballar sobre elas, fanse teses e edicións dos nosos trobadores” explica a incidir no peso internacional destes fondos.
Unha complexa base de datos que permite desenvolver o traballo de anotar e ligar contidos vencellados ás cantigas e, ao tempo, facilitar a súa consulta, presentouse como unha das primeiras tarefas a desenvolver. Esta ferramenta permite a día de hoxe que os contidos do proxecto estean dispoñibles en aberto para a súa consulta vía web. “Pódese clicar cada palabra dos textos e consultala inmediatamente no glosario”, explica Ferreiro, ademais de consultar anotacións exhaustivas sobre as diferentes interpretacións e edicións existentes destes textos. Para alén do contido web, un primeiro volume impreso recolleu en 2025 a totalidade das cantigas de amor conservadas desta tradición, e neste 2026 viu a luz un segundo centrado nas de amigo. “Agora estamos embarcados na última fase do proxecto que son as de Escarnio e maldizer, e haberá un último volume dedicado a outros xéneros. No web temos xa unhas 1.500 cantigas do total aproximado de 1.670 que existen e agardamos ter o conxunto da lírica profana medieval completa dispoñible nuns meses” con todas estas funcionalidades. (…)”

Afonso Becerra recolle nun libro a súa obra sobre as historias agochadas do Reino da Galiza

Entrevista de Antón Escuredo a Afonso Becerra en Nós Diario:
“Que é, ou que pode ser para nós, hoxe, o Reino da Galiza? Que hai das mulleres, de artistas e das persoas e amores homosexuais, tan proscritos como o propio Reino da Galiza na historiografía oficial? Estas son algunhas das preguntas que se fixo o dramaturgo Afonso Becerra (Becerreá, 1973) cando iniciou a aventura de crear unha proposta teatral a modo de “viaxe no tempo” pola historia galega nos seus primeiros séculos. A obra, premiada no III Certame Fondo de Proxectos Culturais Reino de Galiza da Deputación da Coruña, estreouse no Auditorio Municipal de Ribeira (O Barbanza) en outubro de 2025 dentro da mostra de teatro dese municipio. Agora chega como libro mais cun contido especial, moi distinto.
“Non fixen unha obra para publicar mais si que trouxo consigo un libro”, explica a Nós Diario o autor. “En realidade pariuno o propio escenario”, agrega. Así, nas súas páxinas recolle apartados que quedarían fóra dunha obra teatral ao uso. “O libro sae despois de todo o proceso de ensaios que tivemos, da propia estrea e de ver se funcionaba ou non”, admite. Becerra está satisfeito do resultado e de conseguir relatar “non só desde a imaxinación e desde a folla en branco, como cando escribimos en soidade un texto para despois levalo ao escenario”. Pola contra, no libro aparecen as mudanzas realizadas polas propias actrices e actores para conseguir o resultado final.
A outra historia da Galiza
“Desde pequeno sempre me gustaron moito os castelos e os castros”, afirma Becerra. “Cando me saíu a oportunidade de escribir sobre o Reino da Galiza para o certame vin que era a miña oportunidade”, engade. Comezou a afondar na bibliografía sobre o tema cando a publicación da obra Vidas e historias LGBT da Idade Media (Xerais, 2025). “Daquela vin a luz. Decidín tratar a historia non desde a perspectiva que sempre se fixou, senón desde a das mulleres poderosas que houbo na Idade Media ou dos personaxes marxinais”, relata.
Así, Becerra opta por tratar pequenas historias, como o amor de Sancha e María, no século XIII; ou o de Pedro e Munio, que casaron en 1061, lembrando tamén a relación de Urso e Rufino do século II ou os desexos do Adiantado Maior do Reino da Galiza Fernám Diaz (Estevo Fernández de Castro), no século XIII, da liñaxe descendente do Rei Don García. (…)”