Desde a Real Academia Galega:
“Eu son… Balbino. Un rapaz da aldea. Coma quen di, un ninguén. Con este célebre comezo, no ano 1961 saía do prelo en Buenos Aires por primeira vez Memorias dun neno labrego, un dos libros máis lidos, vendidos e traducidos da literatura galega de todos os tempos. O seu autor, Xosé Neira Vilas (Vila de Cruces, 1928-2015), será o protagonista do Día das Letras Galegas 2027, de acordo coa decisión adoptada por unanimidade polos membros de número da Real Academia Galega no pleno ordinario celebrado este mediodía no pazo municipal de María Pita, despois de que se retirase na propia sesión a outra candidatura presentada, a do filólogo Constantino García González (Oviedo, 1927-Santiago de Compostela, 2008). O vindeiro 17 de maio será así unha ocasión especial para lle agradecer ao de Gres a creación deste personaxe universal, pero non só iso. A RAG reivindicará Neira Vilas en todas as súas dimensións: a de autor dunha vasta produción literaria —que abrangue todos os xéneros—, o editor, o investigador, o activista cultural e mais o divulgador que, nun contexto histórico adverso, converteu o galego nun mecanismo de creación, de reivindicación e de afirmación colectiva. Dende Galicia e tamén, durante moitos anos, na diáspora en América, da que foi cronista indiscutible e sobre a que deixou un legado de gran valor documental.
Como escritor, Neira Vilas acadou algo extraordinario: crear unha obra profundamente galega e, ao mesmo tempo, universal. Memorias dun neno labrego é o exemplo máis evidente dese milagre literario. A través da voz inocente e lúcida de Balbino, retratou o mundo rural galego da posguerra cunha enorme sensibilidade, denunciando as inxustizas e recollendo a riqueza humana e emocional da aldea. Hoxe este rapaz transformado en símbolo colectivo segue vivo na memoria compartida porque fala dende a autenticidade e dende a emoción que traspasa xeracións. (…)”
Arquivos do autor: asociacionescritoras-es
Carballo: actividades dos 9, 10 e 11 de xullo na Praza dos Libros 2026
Compostela: Xornada Os Centros de Estudos Galegos a debate, o 17 de xullo
Lugo: lectura comunal do libro Intifada. Ofrenda dos poetas galegos a Palestina
Ponteareas: actividades do 9 de xullo da Feira do Libro 2026
Vigo: Círculo de Lectura, o 9 de xullo
Nuria Vil: “Segue a existir a narrativa de que as persoas queer somos perigosas”
Entrevista de Tamara Novoa a Nuria Vil na revista A Movida:
“(…) – A Movida (AM): Defíneste como recitadore. Que ten a oralidade que non ten a escrita?
– Nuria Vil (NV): Eu podo recitar un día unha cousa e ao seguinte outra. Entón, hai un certo grao de espontaneidade que a escrita, inevitablemente, non pode ter, porque hai que escoller unha opción, deixala escrita e que quede aí. Tamén necesitas unha persoa que escoite, ten que haber alguén do outro lado que reciba o que eu digo.
– AM: Como nace ou de onde vén esa vocación de contar historias?
– NV: É unha pregunta que me fixen moito e non teño nin idea. As miñas avoas, a miña nai, as miñas tías…, en definitiva, as mulleres que tiven ao redor son mulleres que falan moito entre elas, que son moi espontáneas, que sempre teñen historias. Hai unha riqueza en contar as historias que creo que reside na oralidade, e moita xente pode recoñecela porque a temos ao noso redor. Logo, eu vivín moitas cousas na miña adolescencia e despois tiven unha necesidade de contalo ou de buscar un tipo de voz, miña, propia, coa que saír dalgún sitio.
– AM: Decátaste na adolescencia de que o que che gusta é contar historias?
– NV: Non, moito máis tarde. Son unhe recitadore, poeta, creadore que moita xente consideraría tardía. Con 23 anos ou así comecei a facer recitais, a interesarme un pouco máis e a escribir algunhas cousas, pero na adolescencia non estaba escribindo. Estudando a carreira tiven a oportunidade de empezar a ler autoras, de coñecer movementos literarios máis performáticos, con moita cor, moito flúor e moita xente subida nos escenarios cagándose en todo. Aí atopei algo no que me recoñecía e que me parecía divertido, e dixen: pois eu quero facer esta cousa, eu tamén quero divertirme así.
– AM: E quen eran esas autoras?
– NV: No inicio non tiña referentes de mulleres escritoras; naquel intre foran Rompente, Ronseltz ou o Batallón da Costa da Morte. Ao seren todo homes, iso facía que tampouco me acabase de recoñecer de todo. Estando xa na Universidade de Vigo, descubrín A Sega, a plataforma de crítica literaria feminista, e empecei a facerme preguntas. Decateime de que non tiña referentes, primeiro autoras e despois persoas non binarias que escribisen, ou persoas do colectivo LGBT nas que recoñecer a miña vida. Sempre digo que me marcou moitísimo escoitar a Silvia Penas na Colexiata, aínda que ela fai unha cousa diferente ao que eu fago. Pero ao vela si que puiden ver un espello e dicir: eu fago iso na miña casa. (…)”
Entrevista a Alba Tomé arredor de As humidades
Entrevista de Sara Valcárcel a Alba Tomé en Galaxia:
“(…) – Galaxia (G): Como nace As humidades e que che levou a escribir esta historia?
– Alba Tomé (AT): Naceu aló por 2022, cando estaba traballando no Congreso dos Deputados. Nunha tarde na que estaba moi enfadada escribín a primeira frase. Por aquel entón, trataba de entender o que era a política para min, e sobre todo, como debería ser un político. Comecei a reflexionar sobre cando entramos en contacto as persoas coa política, cando escoitamos por primeira vez conceptos como norma, xustiza, castigo, negociación… termos que damos por necesarios no noso día a día. Un control sobre nós por se desatamos o caos. Fixen borradores sobre a analoxía existente entre a figura do pai e o político, o Estado como a extensión do pai na casa, e nun primeiro momento quería facer un ensaio ao respecto, pero a ficción arrastroume. Interesábame a idea de crear unha nena que se alzase contra ese primeiro goberno que na novela é o seu pai, unha figura opresora e violenta, que se insurxise dende a acción e tamén dende a agresión. Explorar a maldade co único fin de vingarse con quen pretende impoñerse. Negarlle o poder a un pai, para que precisamente, deixe de telo.
– G: Que papel xoga a infancia na novela?
– AT: A infancia é a aprendizaxe brutal do mundo. É o momento no que aprendemos que as liberdades que nacen no noso interior teñen consecuencias. A narradora é unha nena que recibe violencia do seu pai, que é o home da casa, e á vez que o identifica como algo inxusto, imperdonable, non deixa de querelo. A infancia é esa parte da vida onde experimentamos un amor sen igual, un amor que é moi difícil curar cando somos maiores. Co cal, unha nena que sofre violenta paterna vai atoparse nunha dualidade. Neste caso, a de desexarlle mal ao seu pai, o seu inimigo, e á vez, non pode desfacerse da admiración que sinte por el, e o que é peor: cre que así son as relacións humanas, entende que é tan normal e lóxico sentir amor e odio a partes iguais. Ao mesmo tempo, o feito de que a narradora sexa unha nena, deixoume moito espazo para a inocencia, o humor, a vinganza que se desfruta como se dun xogo se tratase. (…)”












