A entrada é libre e gratuíta. O público interesado en obter certificación das 20 horas homologadas pola Consellaría de Educación para formación do profesorado pode matricularse nesta ligazón.
Entrevista de Francisco Cortez-Lobão Sineiro a Antón Baamonde en Tempos Dixital:
“(…) – Tempos Dixital (TD): Concibes este libro como unha culminación?
– Antón Baamonde (AB): É unha peza máis dun puzzle que comecei con A derrota de Galicia, onde intentaba captar a transformación social nestas décadas e chamar a atención sobre o grao de urbanización e outra morea de aspectos que quedaban na sombra. A conciencia dunha Galicia contemporánea basicamente urbana e periurbana. Un país que se desagrarizou e cuxa poboación vive nas cidades e periferias urbanas. Foi o comezo dun diagnóstico para apreixar o cadro social e propoñer unha mudanza na autopercepción colectiva. Cando escribín Unha nova Olanda introducín elementos proactivos, pensando como en España existe un debate sobre o eixo mediterráneo que ignora o da continuidade poboacional de Ferrol ao Porto ou mesmo a Lisboa. E non existe porque Galicia e Portugal forman parte de dous Estados distintos e porque aquí non está tampouco na cerna do debate, aínda sendo fundamental para traballar unha economía de agrupación. Hai moitas empresas galegas ligadas a Portugal e viceversa. As interrelacións son enormes e é obvio que Galicia e o norte de Portugal deben ir en paralelo en termos económicos. Aquí entra a cuestión do AVE e de todas as conexións que deben existir entre as cidades para ligalas unhas con outras. O trazado entre a Coruña e Vigo foi desde que se construíu o máis exitoso de España, pero aínda está pendente o de Ferrol coa Coruña ou a continuidade Vigo-O Porto. Ou de Lugo e Ourense. De aí a idea dunha nova ‘Olanda’. Porque en que se parecen Galicia e Holanda? Na ausencia dun París ou dunha Barcelona, de cidades xerárquicas no sistema urbano, substituídas por unha rede de cidades que hai que tecer coa axuda do tren.
– TD: Dis que son aspectos na sombra.
– AB: Hai moito que se pode facer para mellorar a calidade de vida das urbes e do ámbito periurbano. Temas fundamentais que non se atopan no imaxinario porque este tende a desterrar o urbano e ignorar as transformacións das últimas décadas. Esa idea proactiva do anterior libro tamén estaba en Galicia distrito industrial, cun necesario rexistro dun tecido industrial que non adoita estar na conciencia cando resulta moito máis importante do que temos na cabeza. (…)”
Entrevista de Manuel Xestoso a Marcelino Fernández Mallo en Nós Diario:
“A delegación dunha multinacional vive un ambiente de máxima tensión e desconfianza. Tras un brusco cambio no organigrama da dirección comezan a darse movementos estraños que desembocan en secuestro e asasinatos. A última novela de Marcelino Fernández Mallo, Cen Ilíadas (Toxosoutos), sitúa no mundo da empresa un thriller que presenta o 25 de marzo na Libraría Couceiro de Compostela, acompañado de María Obelleiro e Lourenzo Fernández Prieto.
Fernández Mallo, un economista cunha longa traxectoria literaria, recoñece, en conversa con Nós Diario, que a súa carreira profesional en diferentes sectores empresariais influíu na creación dos perfís e vicios que retrata na novela. “Indubidabelmente. Todo exercicio de ficción parte sempre dunha base real. Neste caso, a identificación é clarísima por dúas vías fundamentais: o escenario, que é o da multinacional –coas súas estratexias e relacións complexas coa administración– e a riqueza de perfís humanos cos que tratei”.
Eses perfís humanos reflicten personalidades moi específicas que se definen pola súa posición na xerarquía da empresa, porque esta “ten tantos postos e funcionalidades que as distintas personalidades emerxen desde o máis fondo. Iso é moi enriquecedor para un escritor e trasládase aos personaxes, que están moi marcados polo que eu defino como un teatro de aparencias”.
Un teatro de aparencias que provoca unha dualidade entre o perfil profesional e persoal das personaxes. “Esa dualidade é visíbel desde o primeiro contacto que tes con esta xente. Teñen un modo de comportarse na casa ou cos amigos, pero poñen unha máscara no momento en que pisan a oficina. Alí teñen obxectivos moi específicos e o seu primeiro propósito, por riba de calquera outro, é sobrevivir”. (…)”
Entrevista de María Amigo a Eugénio Outeiro en Nós Diario:
“(…) – Nós Diario (ND): Antes de escribir o libro, que papel ocupaba esta historia de represión na súa memoria persoal?
– Eugénio Outeiro (EO): Son historias que escoitei durante toda a vida, desde pequeno na casa, contábaas meu pai. Dalgunha maneira fun crecendo con elas como se fosen algo normal, aínda que eran terríbeis, pero como moitas outras cousas da infancia víaas como algo cotiá, non lles daba importancia. Meu pai decidiu recoller estas historias nun libro, chámase Papel de Estraza (Fernando Salgado e Juan Otero). Cando lin o libro foi cando tomei conciencia da dimensión de todos os feitos do 36. Ao ser unha historia xa coñecida, chegoume máis fondamente. Ademais esta era unha historia de familia até certo punto, aínda que ningún dos mortos era familiar directo meu, a miña familia si que estivo alí.
– ND: Como a contorna da Illa influíu no seu proceso creativo e na escrita?
– EO: Eu son da Illa de Arousa, aínda que vivo fóra, pero penso que todos os que nacemos nunha illa temos unha relación especial con ese territorio. Desde sempre, desde que empecei a escribir, tiña a idea de que quería facer algo para homenaxear a Illa, pero non atopaba a escusa, e isto deuma. A paisaxe aparece citada en moitos versos, sobre todo a paisaxe marítima, o mar é a metáfora máis importante do libro.
Son budista, e na tradición budista, concretamente na Mahāyāna, a metáfora do mar serve para explicar o que é a conciencia fundamental, a Alaya. Esta sería a conciencia depósito onde se gardan as mentes de Karma e da cal sae todo o que existe. Buda viaxa da India a Sri Lanka, que precisamente é unha illa. A metáfora que configura a historia é a do mar, entendendo o mar como algo en si mesmo, como a conciencia fundamental da que saen ondas.
Esta idea está implícita en todo o meu libro, eu mesmo sentinme como unha onda dese mar de conciencia e desa historia. O que quixen foi esculpir unha onda e que esa memoria fose vista. (…)”
Entrevista de Angelo Nero a Ramón Nicolás en Nueva Revolución:
“(…) – Nueva Revolución (NR): Haberá moito que dicir sobre a vida e obra de Begoña este ano, non so sobre a súa narrativa, senón tamén da sua traxectoria periodística, feminista e política, máis sorpréndenos gratamente un libro como este, tanto polo formato, como pola procura de ese lado máis intimo da escritora. Cóntanos, Ramón, ¿como xorde A nena que perdeu un zapato na lama? E ¿como foi a labor de investigación para mergullarte na infancia de Begoña Caamaño?
– Ramón Nicolás (RN): O libro ten unha xénese un tanto diferente do que en min é habitual, isto é, non é resultado de nada que tivese programado con anterioridade, tampouco é un libro de encarga editorial. Na realidade vai nacendo, de modo parello, a un exercicio de divulgación sobre Begoña Caamaño que programei este pasado verán para o meu alumnado. Quería que soubesen que no barrio no que vivían, e no que estudaban, existiu unha nena curiosa, aleuta, lectora e rebuldeira que se formou e medrou nas rúas dun barrio obreiro como o do Calvario, que logo marchou a vivir a Coia e máis tarde a Santiago, que exerceu de xornalista e tamén foi escritora e que, por riba de todo, foi unha persoa comprometida coas causas da liberdade e do feminismo, tamén da lingua galega.
– NR: E a través da voz Morgana, unha das súas personaxes, que recorremos os lugares máis senlleiros dos primeiros anos de Begoña, aqueles que “foron determinantes na súa maneira de posicionarse, de ver o mundo e de entendelo”, ¿por que quixeches que fora Morgana quen nos conducira por este feixe de pequenas historias arredor da relación entre Begoña e o seu barrio?
– RN: Morgana chegou un tanto misteriosamente a este libro, e non sei realmente como, pero si sei que foi un recurso operativo tanto para que nos desvelase o que ela sabía sobre a súa infancia e parte da adolescencia, porque Morgana o sabe todo, como para homenaxeala desde o que foi a segunda novela de Begoña onde ela cobra unha nova vida, diferente e individualizada respecto doutras Morganas que coñecermos a través da literatura.
– NR: No libro está a saudade que moitos dos que alí nacemos -eu nacín en Cabral, e vivín tamén un tempo no Calvario- do concello de Lavadores, da “Rusia chiquita”, de que xeito marcou a Begoña Caamaño a historia de loita deste territorio, cunha forte implantación do agrarismo e onde se ergueron as barricadas antifascistas en 1936, e que foi anexionado por Vigo cinco anos máis tarde? Naqueles derradeiros anos da ditadura aínda había unha memoria da represión no Calvario?
– RN: Eu tamén nacín alí. A primeira memoria que teño do barrio é a dun lugar de aluvión, en onde se instalaron moitas persoas de diversas partes de Galicia e do resto do Estado, e onde o espírito proletario era cultivado en todos os seus recantos. Todo o mundo traballaba ou quería traballar: nos comercios, nas tendas, nas fábricas, nos asteleiros…, esa foi a realidade que eu coñecín e que non debeu ser moi distinta da que percibiu Begoña.
No meu caso -é de sospeitar que no de Begoña tamén- esperto á realidade da represión na guerra e na posguerra por cousas que se contan na casa pero xa nos anos setenta, morto Franco…, un taxista asasinado en Cabral, outro labrego morto en Candeán, un fuxido que era de Lavadores…, datos soltos, de aquí e acolá, que logo ampliei, claro é, con lecturas. O que non dubido é que a identidade do Calvario é singular e vén determinada por algunhas das cuestións que sinalo. (…)”
Entrevista de María Amigo a Tamara Andrés en Nós Diario:
“(…) – Nós Diario (ND): Como descubriu Matilde Lloria e que foi o que lle espertou tanto interese sobre a súa figura?
– Tamara Andrés (TA): O seu nome xa estaba na miña tese de doutoramento, pero apenas puña datos sobre ela. Marchei a vivir uns meses a Valencia, que é xusto a cidade onde ela morreu. Como estaba alí, entráronme ganas de investigala. Metín o seu nome no buscador e aparecían fotos de poetas que non eran ela. Tiña moita curiosidade, porque todas as pistas me levaban a sitios erróneos, eu quería saber quen era Lloria e por que a súa identidade non transcendera, nin na literatura galega, nin na valenciana. Confundíase moito a súa figura coa de Pura Vázquez ou coa de Ángela Figuera Aymerich. Sentía a necesidade de reparar a súa historia dalgún modo.
– ND: Todo o proceso de investigación descrito no libro, até que punto sucedeu na realidade?
– TA: É verídico na base, pero no libro está ficcionado en virtude da materia literaria. Eu marcho a Valencia e aí comezo o meu proceso de investigación e cando volvo á Galiza investigo os poemarios que fixo aquí. Tiña todo o tempo a sensación de que esta muller estaba fragmentada en dúas partes, de aí tamén o título do libro.
– ND: Como influíu a súa formación de tradutora á hora de crear este libro?
– TA: Un dos primeiros libros que lin que a mencionaban foi unha antoloxía de poesía valenciana de Joan Fuster, aí aparecía un título que era ‘Caixeta de música’, un poemario supostamente inédito. Cando cheguei á Galiza vin que un dos seus poemarios en galego chamábase ‘Caixiña de música’, e si que estaba publicado. Creo que isto foi unha auto-tradución, aínda que non hai ningunha indicación que remita a isto no texto en galego. (…)”
