Entrevista 
a Ramón Nicolás en Dioivo:
“O crítico literario e investigador Ramón Nicolás publicará a finais de maio a súa agardada biografía de Celso Emilio Ferreiro. A obra atópase en proceso de maquetación e a Editorial Xerais pretende lanzalo ás librarías galegas a finais de maio e iniciar as presentacións na Feira do Libro do Vigo. Polo momento, a obra de Nicolás non ten un título definitivo, mais a editorial manexa como provisional Celso Emilio Ferreiro. No rodicio da vida. Esta será unha biografía de gran dimensión, apoiada nunha ampla documentación e que busca diferenciarse doutras obras xa realizadas sobre a vida do poeta celanovés. “Non quixen facer unha biografía literaria como a que realizou o profesor Xesús Alonso Montero. Neste libro sacrifico o que sería tecer interpretacións sobre as obras literarias para centrarme no seu mundo, na súa vertente máis persoal e vital”, explica Ramón Nicolás. (…) A estrutura do libro responde a unha biografía ao uso baseada nunha diversa documentación, pero o autor permitiuse certas licenzas para ir un pouco máis alá. “Trátase dunha biografía canónica, con moitos documentos e que segue unha liña cronolóxica. Pero, ao mesmo tempo, intercálase algún capítulo que relata momentos da vida de Celso Emilio Ferreiro cun xeito ficcional”, admite Ramón Nicolás (…).
Para elaborar a biografía, Ramón Nicolás -investigador que leva anos furando na vida e obra de Celso Emilio- mergullouse nun amplo conxunto de documentos, gran parte cedidos pola Fundación Celso Emilio Ferreiro. Entre eses pegadas do pasado, o biógrafo tamén tivo acceso á correspondencia do escritor. “Consultei o epistolario que el tiña, conservado no seu arquivo. Aí había unha gran serie de cartas que revelan moitas cousas do seu ámbito privado”, explica Nicolás, quen puido acceder principalmente ás cartas recibidas por Celso Emilio, xa que o poeta non adoitaba facer copias das que el enviaba. A través da correspondencia, Ramón Nicolás realiza unha análise da evolución ao longo dos anos das relacións que mantivo con determinados persoeiros. Cunqueiro, Luís Seoane ou Fernández del Riego foron algunhas das persoas coas que máis carteou. Non obstante, un nome que destaca entre todos pola longa relación e a sorprendente amizade é o de Camilo José Cela. “Como investigador, a relación entre Cela e Celso Emilio foi a que máis me sorprendeu. As cartas comezaron a finais dos corenta. Estableceuse unha amizade perenne, sen ningún conflito pese as diferenzas de carácter ideolóxico e político que mantiñan”, explica Nicolás. (…)”.
Arquivo da categoría: Entrevistas
Kristina Berg: “Carlos Casares non só deixou orfos os seus fillos, tamén a cultura galega”
Entrevista 
a Kristina Berg, viúva de Carlos Casares, en Praza:
“(…) – Praza (P): Como é o balance da Fundación Carlos Casares nestes dez anos?
– Kristina Berg (KB): A Fundación ten feito até hoxe un traballo moi importante. Non tanto en divulgar a figura de Carlos, pero si en seguir os seus pasos e darlle continuidade aos seus proxectos. Neste tempo sempre buscamos salvagardar os principios de Casares e quixemos facelo cun comportamento cívico. Coido que o traballo da fundación axudou á cultura galega na medida en que organizamos moitísimos encontros internacionais nos que participaron xentes de moitas culturas. Todos os que pasaron por eses encontros marcharon con boas impresións de Galicia. É un proxecto que fixemos posible entre todos coa axuda xenerosa de tantas institucións e colaboradores. Moitas persoas prestan o seu coñecemento e o seu tempo no desenvolvemento desta fundación.
– P: Conservan materiais inéditos nos fondos da Fundación Carlos Casares que se vaian publicar proximamente?
– KB: Estamos niso. Quedou un arquivo de Carlos desordenado. Nestes anos, apareceron papeis por todos lados. Hai moitos manuscritos e aínda hai persoas que están clasificando todo o material. É moi posible que haxa textos inéditos que se poidan aproveitar. Carlos sempre estaba escribindo. Se quedou algo, quedou porque Carlos Casares quería publicalo.. Hai posibilidades de que sexa así. Se hai algo e se se decide publicar, será algo que dependerá dos seus amigos máis próximos e, sobre todo, dos fillos. Eles terán que decidir sobre ese asunto. (…)”
Elías Portela: “A democracia xa nos deixou ben claro que, para o pobo, o galego non importa en absoluto”
Entrevista 
a Elías Portela en Dioivo:
“Elías Portela propuxo unha viaxe manuelantoniana á procura de novos horizontes no seu poemario O mariñeiro con cabalos matutinos baixo o vestido, orixinalmente escrito en islandés e traducido despois ao galego. E conseguiu ser recoñecido como un dos tres autores máis destacados da poesía islandesa, na que se presentou baixo o pseudónimo de Elías Knörr. Non só iso: é que abriu novos camiños para a nosa literatura. Respondeu as nosas preguntas por mail desde Islandia, país ao que emigrou hai xa uns anos.
– Dioivo: Como é, en Galicia, a recepción da túa obra, en comparación con Islandia? Cres que estar fóra che dá outra perspectiva da literatura que se fai aquí?
– Elías Portela: A recepción foi moito mellor do que eu esperaba. O Mariñeiro explica moitas cousas de Cos peitos desenchufados, así que o libro ten certos valores intertextuais en galego que non ten só en islandés, e despois de publicar unha escolma en PoesíaGalega.org era unha tradución esperada. O que máis notei foi un cambio moi grande na actitude cara o meu traballo. Antes o que máis pesaba eran as curiosidades anecdóticas da vida do autor ou en pronunciar “Eyjafjallajökull”, e non a obra en si. Tamén hai que contar con que en Islandia só se me coñece por unha única obra. En islandés comecei publicando poemas soltos nunha revista de prestixio, e tiven a sorte inmensa de que Úlfhildur Dagsdóttir publicou un artigo estupendo en Literature.is. Se a isto lle unimos o da UK Poetry Review, de repente déuselle un valor á miña poética que non esperara. Na Galiza sigo desenchufado, o cal me proporciona máis liberdade creativa e non teño que escribir pensando en ninguén. Incluso podo chegar a ser irreverente, máis ca en Islandia. (…)”
Xosé Neira Vilas lembra ao “eterno” Isaac Díaz Pardo
Entrevista a Xosé Neira Vilas en V Televisión, desde La Voz de Galicia:
Francisco X. Fernández Naval: “Como narrador interésanme os seres humanos comúns”
Entrevista 
de Armando Requeixo a Francisco X. Fernández Naval en Criticalia:
“(…) — Armando Requeixo: ¿Que cres que lle falta aínda ás nosas letras e que lle sobra definitivamente?
– Francisco X. Fernández Naval: Fáltalle compromiso e promoción. Compromiso por parte da sociedade galega e promoción por parte das institucións. Coordino dende hai dous anos un club de lectura en galego na biblioteca Miguel González Garcés da Coruña e podo percibir que os lectores gozan dos libros que len, tendo en conta que lemos un libro cada 15 días e que imos traballando varias liñas: clásicos que xa non están e outros vivos, autores contemporáneos, incluíndo as e os máis novos. Para moitos deles é unha sorpresa marabillosa descubrir unha literatura tan rica, tan plural, tan ben escrita. Hoxe, aínda con algunha eiva, a literatura galega responde á sociedade da que nace e dialoga coas outras literaturas do mundo. Porén, a maioría dos galegos ignoran este feito e dáme a sensación de que a maior parte dos lectores posibles só reparan nos nosos escritores cando estes triúnfan fóra. Penso, tamén, e niso concordo con Xurxo Borrazás, que non escribimos literatura galega, facemos literatura que é galega pola lingua, sabendo tamén que a sociedade na que o escritor vive reflíctese na súa escrita.
Tamén falta protección. Non queremos unha literatura subvencionada, pero todas as administracións da nosa contorna apoian as súas literaturas cun compromiso maior que o que existe aquí e, ao cabo, todos os sectores están subvencionados: os medios de comunicación, as eléctricas, a automoción, o téxtil, a pesca e o marisqueo, o viño… Sei do que falo, que polo meu traballo xestionei durante moito tempo axudas para os sectores produtivos, pero hai a quen se lle enche a boca cando fala de que esta nosa é unha cultura subvencionada.
Eu boto moito de menos, tamén, unha profesionalización maior, non dos escritores, si do sistema. Carecemos, por exemplo, de axentes literarios, algo esencial no mundo no que nos movemos. (…)”
Carlos Garrido: “A estratégia para a regeneraçom lexical do galego consiste numha coordenaçom com o léxico luso-brasileiro”
Entrevista 
a Carlos Garrido en Praza:
“(…) – Praza (P): Desde o século XIX e mais nas últimas décadas assistimos a um processo de recuperação da língua na Galiza, depois dos Séculos Escuros. Essa recuperação não afecta o léxico? Continua a degradação?
– Carlos Garrido (CG): Por causa das inibiçons e intervençons despropositadas das instáncias codificadoras oficialistas, o léxico hoje maiormente utilizado no galego de vocaçom culta vê-se gravemente afligido pola descaraterizaçom, incoerência e disfuncionalidade, o que compromete a genuinidade, economia e funcionalidade da nossa língua e estorva o seu prestigiamento social na concorrência com o castelhano.
– P: Qual deve ser a estratégia a seguir para atingir essa “regeneração plena” da que falas?
– CG: Como se mostra na monografia Léxico Galego: Degradaçom e Regeneraçom, em que realizo umha modelizaçom dos fatores de degradaçom que historicamente tenhem incidido sobre o léxico galego, e em que analiso pormenorizadamente as correspondentes estratégias paliativas disponíveis, a estratégia que se revela mais natural, mais económica, mais eficaz e mais vantajosa do ponto de vista sociolingüístico para conseguirmos nesta altura a regeneraçom lexical plena do galego consiste, em geral (e com as pequenas adaptaçons que for conveniente introduzir), numha coordenaçom constante com o léxico luso-brasileiro. (…)”
Marcos Abalde: “Já chega de que qualquer documento de cultura seja um documento de barbárie”
Entrevista 
a Marcos Abalde en Praza:
“Gañador do Premio Álvaro Cunqueiro 2011 cun texto a xeito de barricada, A Cegueira, co que reivindica un teatro poético, transgresor e arriscado, o novo dramaturgo Marcos Abalde (Vigo, 1982) reflexiona sobre o teatro galego e o universal, sobre o capitalismo e o naturalismo, sobre a “hexemonía da estupidificación” e o odio á cultura.
– Praza (P): Vés de gañar o premio Álvaro Cunqueiro con A cegueira, un texto do que o xurado destacou o seu carácter aberto, transgresor e arriscado. Cres que a literatura dramática galega actual é conservadora?
– Marcos Abalde (MA): Depende do que consideres “conservador”. Dum ponto de vista estético, há um domínio do teatro figurativo. No entanto, também começam a ser reconhecidas novas dramaturgias. Penso em Santiago Cortegoso ou em Vanesa Sotelo, por exemplo.
– P: Nalgún outro lugar reivindicaches a tradición do teatro poético galego, e citaches os nomes de Otero Pedrayo e Xesús Pisón. Que pode achegar o teatro poético no teatro galego no século XXI?
– MA: Pois levantar umha barricada contra os administradores da morte, proclamar a greve geral contra a língua choca das telenovelas ou arremeter contra a ilusom de naturalismo. Eu nom conheço outra maneira de abraçar o horror do mundo se nom é criando um espaço fora da lógica do apartheid global. (…)
– P:
Antón Riveiro Coello: “Todas as literaturas teñen o seu déficit de presente”
“Así 
titulan no Faro da Cultura a longa e interesante entrevista que Lourdes Varela lle fixo a Antón Riveiro Coello para falar da súa novela Laura no deserto, publicada en Galaxia. Non deixedes de lela, premendo aquí.” Desde Galaxia.
Gonzalo Hermo: “Quero crer que non existe un manual establecido de como sermos galegos”
Entrevista 
a Gonzalo Hermo en Dioivo:
“A óptica “dos que viron extinguir o seu fogar e humillar a súa identidade”. A perspectiva dos expulsados ás marxes. É a adoptada por Gonzalo Hermo en Crac, o poemario co que gañou o premio Xuventude Crea -co bipartito GZCrea-. O libro parte dun só texto, Escola do resentimento. “Por iso o meu poema é só un acto de vinganza”, di. O autor presentou hai pouco en Compostela esta obra, editada por Barbantesa.
– Dioivo: O libro parte do primeiro poema. Que fala da poesía como acto de vinganza. Do resentimento dos que “fomos castrados”. Cal é o motivo dese resentimento? Cales son as violencias contra as que se rebela?
– Gonzalo Hermo: Poderiamos falar de violencias en plural pero son, ao cabo, distintas pólas dunha mesma realidade: a violencia exercida polos elementos que ostentan a hexemonía simbólica contra aqueles que non a posúen. A dinámica centro/periferia existe, e non só no plano xeográfico ou xeocultural (binomios do tipo occidental/oriental, etc.), senón tamén en experiencias coma o xénero, a raza ou a opción sexual. Tal e como eu o vexo, Crac representa un intento de colocarse, en sentido amplo, no lado feble da balanza. Nun espazo onde circulen distintos procesos identitarios vertebrados en torno á idea de subalteridade. Non son tan pretensioso como para pensar que o libro vaia cambiar as cousas, pero gústame escribir como se esa posibilidade fose real. Cando menos non ser cómplice dunha orde de cousas ilexítima e perversa. (…)”
Henrique Monteagudo: ”Hai que valorar o conseguido no galego co esforzo da xente e sentir a lingua como algo noso”
Entrevista 
a Henrique Monteagudo en Galiciaé:
“(…) – Galiciaé (G): No discurso de ingreso dixo que o galego precisa desenvolvemento e modernidade, ¿como pode a Real Academia Galega actuar nisto?
– Henrique Monteagudo (HM): A RAG ten un papel social moi orientador, xa que é unha institución que vela pola lingua. Conta cun prestixio e carisma, polo que as súas opinións e as orientacións que dá son ben escoitadas. Iso, ademais do servizos concretos que teñen que ver coa norma lingüística ou o asesoramento público. (…)
– G: ¿Que risco ten o uso do galego como baza política?
– HM: Non se pode falar do galego sempre en ámbito de enfrontamentos, de desacordos, de leas, senón que se asocie a innovación, a acordos e a compromisos positivos para o país. É importante que haxa sensacións positivas na lingua. Polo interese común, as grandes liñas da política lingüística deben estar amplamente consensuadas entre os partidos. Aínda que é lexítimo que xurdan discrepancias concretas.
– G: ¿Que opinión lle merece o Manifesto das cadeiras que reclama máis presenza feminina na Academia?
– HM: Esta iniciativa era unha crítica á Academia, na que non hai unha representación equitativa entre mulleres e homes. Xa non é unha cuestión de cuotas, senón de xustiza: o papel das mulleres no desenvolvemento da lingua é importantísimo, así como por exemplo na creación do Día das Letras Galegas.”
