Entrevista 
com Carlos Garrido no Portal Galego da Língua:
“- Portal Galego da Língua: Como nasce a ideia de elaborar Léxico Galego: Degradaçom e Regeneraçom?
– Carlos Garrido: O estímulo remoto para estudar a natureza da atual degradaçom do léxico galego e as correspondentes estratégias regeneradoras disponíveis vejo-o na minha condiçom de neofalante culto que se incorpora a tempo completo ao galego a partir do castelhano, língua, esta, de imensas possibilidades expressivas e de ingente oferta cultural; o contraste entre a plenitude lexical que experimentava enquanto utente de castelhano e as estreitezes a que me reduzia a codificaçom isolacionista do galego lançou-me a umha ativa procura dos recursos expressivos e da coerência interna que a codificaçom e os usos «oficialistas» tam flagrantemente sonegam ao galego. Além disso, esta perceçom da problemática lexical do galego ainda se viu agudizada pola minha dedicaçom ao exercício e ao ensino da traduçom, a qual constantemente me punha à vista as insuficiências e deficiências dos usos lexicais induzidos pola codificaçom RAG-ILG. Já como estímulo próximo para a elaboraçom da presente monografia, devo assinalar a publicaçom na Agália, em 1999, de um trabalho breve sobre léxico, em que expunha um modelo analítico da histórica degradaçom lexical do galego baseado em diversos fatores degradativos e atitudes nom regeneradoras; desde entom ficara com a impressom de que esse modelo tinha um alcance e umha utilidade que o artigo só parcialmente explorava, de modo que se revelaria conveniente no futuro ampliar a dita análise num texto de mais largo fôlego, o que vim a cumprir em 2005, quando encetei a composiçom da monografia Léxico Galego: Degradaçom e Regeneraçom. (…)”.
Arquivo da categoría: Entrevistas
Entrevista con Teresa Moure
Entrevista
con Teresa Moure na web da editorial Galaxia:
“- Galaxia (G): É a segunda vez que gañas este premio. Dende o primeiro galardón a hoxe, a voz de Teresa Moure cobrou unha forza notable dentro do sistema literario galego e tamén como ensaísta. Como valoras estes anos entre un e outro premio no que á túa traxectoria se refire?, hai unha liña de continuidade entre a autora de A palabra das fillas de Eva e a actual?
– Teresa Moure (TM): Non resulta doado para alguén que escribe valorar a súa produción. Escribir é expresarse dalgunha maneira e quizais o obxectivo de achegar ideas ao debate xeral da cultura e lograr que sexan comprendidas é algo que non se dá feito sinxelamente. Quero dicir con isto que non vexo a literatura como un espazo para obter prestixio, ou para definir traxectorias. E canto á continuidade, si, para min todos os textos que levo publicados son parte do mesmo macrotexto. Véxoos profundamente interconectados.
– G: Tense comentado que o teu ensaio vai xerar polémica por esa aproximación á literatura galega desde a teoría Queer que o xurado comentou que hai no libro. Cal é a túa impresión sobre isto?, cres que vai darse esa polémica?, e por que?
– TM: Si, xa se están a dar polémicas a partir de certas críticas rápidas. Creo que debemos pór moito coidado á hora de transmitirmos as ideas dun ensaio como este á prensa porque poden xerarse malentendidos. O meu ensaio ocúpase fundamentalmente de cuestións lingüísticas. Nos últimos anos o masculino xenérico (tipo “todos os galegos”) foi reemprazado nalgúns contornos sociais, tampouco en todos, por formas alternativas que incluísen o feminino (”todos os galegos e todas as galegas”) porque sentimos como necesario visibilizar as mulleres. Con todo, creo que corremos o risco de que estes esforzos lingüísticos sexan malinterpretados. As persoas máis novas tenden a avalialos como politicamente correctos e no ensaio inténtase esculcar sobre a capacidade transformadora da linguaxe. Por iso arguméntase en favor do uso de formas como galeg@s, galeg*s ou galegXs, aínda pouco instaladas entre o sector máis normativo e, especialmente, en favor de formas como “o pobo galego”, “as persoas da ciencia” ou “accionariado”, “cidadanía” ou “alumnado”. Desta maneira evitamos o binarismo (non todos os seres humanos son decididamente homes ou mulleres) e cuestionamos unha educación que nos predispón a pecharnos en cápsulas.
Dentro desta reivindicación de superarmos os xéneros, de transcendelos, traballo na teoría queer, un modelo moi vivificante chegado da filosofía e que entronca con traballos que fixen noutros momentos: eu doutoreime cunha tese sobre filosofías non-discretas, ou sexa sobre a defensa de modelos alternativos ao “ou branco ou negro”, defensores dunha gama de grises. Neste sentido, só dentro dun debate moito máis xeral, abordo a cuestión da literatura galega como literatura queer. Mais eu non estou argumentando sobre a orientación sexual das autorías ou dos personaxes. A literatura galega é queer porque é a literatura dunha nación sen estado, feita sobre unha lingua minusvalorada e, neste sentido, é un produto subversivo, desafiante e incómodo. (…)”.
Xosé Neira Vilas: ”Isaac foi un descreído optimista”
Entrevista 
a Xosé Neira Vilas en El Progreso:
“(…) A Balbino escribiuno Xosé Neira Vilas en 1960 nun cafetín de Bos Aires, coma os dos tangos, e debuxouno seis anos despois para a edición galega Isaac Díaz Pardo. E como xurdiu esta achega? Como naceu a colaboración?
«Foi sen eu pedirllo. Ou ao mellor si que o fixen; tanto ten». A primeira edición levou unha cuberta de Luis Seoane e, para a tiraxe galega, que viu a luz sete anos despois, Díaz Pardo trazou as cirolas rachadas de Balbino, os ollos enormes e abertos do rapaz de aldea que guía a parella de bois xunguidos cos pés núos polas congostras, como na ilustración que se reproduce nesta páxina.
Díaz Pardo creou a portada de Memorias dun neno labrego e fixo outro par de láminas para o volume que, como case todos os de Neira Vilas, foi publicado por Ediciós -escrito así, á luguesa- do Castro, a editora impulsada ao abeiro das cerámicas do Castro.
Acertou Díaz Pardo nos riscos que lle deu ao Balbino? «Balbino é inventado, se fose unha persoa real!», dá como resposta o pai literario da criatura.
Para 1967 -ano no que asina a obra-, había tempo que Isaac Díaz Pardo deixara a pintura para «ser un home do Renacemento».
«Hai que pensar que é unha figura fundamental para entender a cultura galega. Con quince anos facía carteis en favor do estatuto, foi autor de dúas obras de teatro, escribiu cantares de cego, ensaios coma o Galicia hoy», reivindica Neira Vilas.
Marcouno cando tiña 16 anos o asasinato do pai, Camilo Díaz Baliño, paseado e soterrado nunha beiravía de Palas de Rei. «Tivo que traballar na construción, de pintor de brocha gorda para manter a nai, que perdeu a razón». (…)”.
Xavier Alcalá: “Aquí mandan os de sempre, como din os perdedores de Fábula“
Entrevista 
a Xavier Alcalá en La Voz de Galicia:
“- La Voz de Galicia (LVG): Trinta anos despois da primeira edición, ¿como atopou Fábula e que cambios ve en vostede como escritor neste tempo?
– Xavier Alcalá (XA): Fábula foi editada en galego seis veces, antes de aparecer en castelán. Eu sempre releo e retoco as miñas vaidades. Por tanto, nun caso de long-seller coma o desta novela, non dou esquecido o texto. Está claro que hai unha evolución nas miñas teimas: pasei da «collage» que se nota en Fábula, Nos pagos de Huinca Loo e Tertúlia (nesta, moitísimo) á linealidade da triloxía Evanxélica memoria, ou na da miña próxima novela, Verde oliva. Antes confiaba na «intelixencia do lector». Agora teimo con ser lineal e explícito: deben ser os anos de docencia na universidade…
– LVG: O libro publicouse en 1980 e algunhas afirmacións de personaxes sobre Franco podían causarlle problemas, sabendo hoxe o que podería ter pasado no 23-F. ¿Era consciente de que se podía producir esa involución?
– XA: Esta pregunta pon o dedo na chaga. Verdadeiramente foi unha insensatez publicar a novela nesa altura (escribina en tres meses) porque a Transición en España pechara en falso. De feito, colleunos en pleno trauma do golpe de estado aínda a presentar a novela. Houbo unha escena dura, que dá para novelar, logo do 23-F no escritorio do alcalde da Coruña, daquela Domingos Merino. Salvámonos por pouco… (…)
– LVG: A novela sae agora en castelán. ¿Como ve a percepción fóra da literatura galega?
– XA: Hai algo que me parece un absurdo: que en Madrid pensen que escribimos en «subvencionado», que o que non se escribe en castelán é algo de broma. Por iso é tan importante o paso que deu Pulpbooks, porque en Galicia hai moita materia literaria ben tratada. Ora, se hai ese prexuízo do nacionalismo español, lancémonos a outros mercados libres del. E, se o texto en papel non se difunde, pensemos nos novos soportes. Eu ando niso.”
Armando Requeixo: “O capital cultural e socioidentitario da nosa literatura está a ser obviado e desprezado”
Entrevista 
a Armando Requeixo publicada en varios medios, a través do seu blog Criticalia:
“(…) – P: Nestes tempos tan duros que estamos a vivir, cal diría vostede que é o estado actual no que se atopa a literatura galega?
– R: Depende como se mire. Se xulgamos a nosa literatura pola súa calidade, pola excelencia dos produtos que ofrece, penso que nas últimas décadas se ten demostrado, sobradamente, que somos un país de escritoras e escritores equiparables aos mellores de calquera outra latitude. Agora ben, se o que hai que xulgar é cal é a proxección e vitalidade social desa escrita… aí o presente volveuse moi avolto ultimamente. O capital cultural e socioidentitario que a nosa literatura supón, mesmo a súa fortaleza como industria que cohesiona, en sentido amplo, a riqueza dun territorio, creo que está a ser obviada e desprezada por algúns. Iso ten feito que involucionemos obscenamente. Temos unha literatura de calidade propia do século XXI, pero unha caixa de resonancia institucional e social que recuou trinta anos.
– P: Leva anos traballando como crítico literario. Como escolle os libros que analiza?
– R: Pois, para explicalo dunha maneira sinxela, fago unha especie de “catas” de lectura. Comezo a ler os libros unhas cantas páxinas, un número xeneroso delas. Logo, dou pequenos saltos para ver como van sosténdose no desenvolvemento. Se vexo que a obra é boa ou, polo menos, mantén uns mínimos, apártoa para realizar unha lectura xa completa e demorada. Se, pola contra, o libro é moi frouxo, entón a crítica é o meu silencio, porque entendo que o espazo público é demasiado precioso para desbaldilo co que non paga a pena. (…)”
A fascinación pola contundencia e a voz de Isidro Novo dá pé a un estudo
Artigo
de Santiago Jaureguízar en El Progreso:
“José Luis Calvo confesa que unha das primeiras cousas que o impresionou de Lugo non foi unha paisaxe, como adoita, senón un son. O escritor e investigador ovetense arribou á cidade en 1989, pero tomou conciencia físíca cinco anos máis tarde, na Noite dos Tolos, a celebración que organiza o club Clavicémbalo. Naquel evento, sentiu un recitado telúrico de Isidro Novo; «impactáronme a contundencia da súa voz e a forza das súas imaxes». Aínda lembra o título do poema que estaba lendo o poeta, Crise. A partir de aí entrou en contacto, unha canda outra, coa persoa e coa obra. A fascinación foi medrando e encauzouse nunha reflexión que quedou plasmada en Xograr da gravidade, que Calvo presentou onte xunto co autor estudado e Carlos Gegúndez en Lugo. O experto asegurou que o título está tirado dun poema que dedicou a Novo en Definitivo territorio -«un libro dedicado a Lugo»- e que fai referencia ao escritor «como xograr moderno e que ten gravidade por esa contundencia da súa voz e esas imaxes pouco comúns». (…) José Luis Calvo definiu a lírica de Isidro Novo como «un reflexo da desgraza humana», pero, a diferenza da visión opaca do parente, «sempre amosa un atisbo de esperanza». Reiterou que «trata temas moi duros, fai crítica social, pero o lirismo sempre está presente». A seguir citou ao poeta analizado para exaltar que «a poesía é a grande emoción», unha idea que lle valeu para anotar que «ten que existir esa beleza que sae do home, que aínda que escriba unha poesía dura, como no caso de Isidro, ten unha noción de canto musical, como acontecía con Neruda ou con Celso Emilio». Isidro Novo recoñeceuse «abafado» pola xeira de José Luis Calvo e «abrumado» porque ten conseguido ofrecer en Xograr de gravidade unha concepción da súa obra «moi parecida» á que ten el, sobre todo, na súa consideración da poesía «coma a magna arte». «Como poeta non son prolífico porque me dedico con devoción a cada libro», afirmou o escritor.”
Celso Emilio Ferreiro por si mesmo
“Máis dunha hora de gravación na que Celso Emilio Ferreiro fai un repaso da súa biografía. Esta é a achega que fai a Mediateca do Consello da Cultura Galega a coincidir, hoxe coa celebracón do centenario do nacemento do escritor. A súa infancia, a relación coa familia, a evolución política e ideolóxica poden coñecerse na propia voz de Ferreiro. A gravación que agora se publica fora editada polo Consello na serie As nosas voces en formato casete. O son procede das entrevistas que María Xosé Porteiro e Xosé Antonio Perozo realizaran para o seu libro Celso Emilio Ferreiro, compañeiro do vento e das estrelas, e fora editado polo Arquivo Sonoro de Galicia. As limitacións tecnolóxicas do momento explican a relativamente escasa calidade do son. O material orixinal está na actualidade en proceso de restauración no propio Arquivo Sonoro e se publicará na rede en canto estea dispoñible. (…)” Vía Cultura Galega.
María Xosé Queizán: “Existe desinterese por coñecer a realidade social”
Entrevista 
a María Xosé Queizán en Radiofusión:
“Impactada trala viaxe que realizou a Ushuaia, María Xosé Queizán decidiu unir na súa nova novela esta cidade do sur de Arxentina e Galicia. En Meu pai vaite matar a autora viguesa intentou trazar unha historia “suxestiva” e “entretida” que, asemade, abordase cuestións como os abusos infantís. Queizán elixiu como personaxe central da súa obra a unha policía, xa que entende que os profesionais deste gremio, ao contrario que a maioría da xente, están en contacto coa realidade social. A escritora detecta “hipocrisía” e “desinterese” na cidadanía. “Sabemos que existen determinados problemas, pero ninguén quere complicarse a vida”.” A entrevista pódese escoitar aquí: 261211QUEIZAN.mp3.
Entrevista Guerra da Cal a Enric Ucelay-Da Cal
Desde 
o Portal Galego da Língua:
“Continuando com os eventos do Colóquio homenagem a Ernesto Guerra da Cal apresentamos a entrevista realizada a Enric Ucelay-Da Cal, filho do homenageado. Nado em Nova Iorque, de criança aprendeu inglês e, em México, castelhano. Estudou francês como segunda língua no ensino primário e secundário. É autodidata em catalão e italiano por causa do trabalho na Catalunha e na Itália, e graças a uma viagem ao Brasil que realizou com o seu pai em 1959 interiorizou a música do português brasileiro. Catedrático de História Contemporânea pela Universidade Pompeu Fabra, o professor Ucelay-Da Cal tem no seu currículo dous doutorados, focados no nacionalismo catalão, e mais de trezentos artigos publicados em revistas especializadas. À erudição intensamente trabalhada une a curiosidade, herdada do pai, por conhecer e relacionar elementos e saberes aparentemente desligados. Tranquilo e um pouco emocionado pela surpresa da homenagem paterna, o professor participou no Colóquio com a palestra intitulada Uma lembrança em três episódios em que relatou a sua impressão da por vezes nada fácil relação pai-filho.” A entrevista pode verse nesta ligazón.
Eva Moreda: ”Cinguir a emigración á economía en Galicia é evitar facer autocrítica”
Entrevista 
a Eva Moreda en El Progreso:
“Con moitas novelas ás costas a pesares de ter só 30 anos, Eva Moreda case, case asinte cando se lle di que A Veiga é como un tempo distinto (Xerais Narrativa) é a mellor que fixo, e de feito di que «tiña moi claro desde o principio o que quería». Aparentemente sinxela, curta, conta a historia de xente da vila asturiana de Vegadeo, A Veiga, en linguaxe coloquial, emigrada a Londres nos 60, cada un afrontando o seu pasado, presente e futuro dun xeito moi diferente.
– El Progreso: Un dos protagonistas do libro é o propio Londres. Están os barrios dos que escribe coma na época do libro?
– Eva Moreda: Son reais, desde logo, e seguen tengo unhas características parecidas. Pero por exemplo Croydon, daquela, si que era algo así coma unha cidade dormitorio para emigrantes, e moitos deles españois e, polo tanto, galegos. Hoxe, se cadra, eso xa non é tanto así. O que si está tamén moi cambiado é Portobello. Segue habendo o bar Galicia, un colexio español que é un centro do Ministerio de Educación. Daquela, o 90 por cento dos que tiñan alí eran fillos de galegos. Hoxe Portobello é unha zona que está de moda, os prezos encarecéronse e hai un feixe de tendas de roupa, complementos… de marcas de primeira. (…)
– El Progreso: Está escribindo outro libro ou de momento está a descansar?
– Eva Moreda: Estou escribindo un infantil, pero levo tempo con el porque é unha novidade para min. Falei con outros escritores que din que este tipo de literatura é máis sinxela, pero para min non o está sendo. Á marxe de ter que, obviamente, simplificar a linguaxe, tés que simplificar a trama, evitar flashbacks, e non quero facer algo como de Disney, así que hai atopar fórmulas para tratar temas como… a morte, por exemplo, sen que sexa un trauma.”
