Tucho Calvo: “A discriminación positiva para o idioma galego é imprescindible”

Entrevista a Tucho Calvo en Galicia Hoxe:
“- Galicia Hoxe (GH): A literatura galega acadou un grao de universalidade que antes non tiña?
– Tucho Calvo (TC): Os tempos mudan e a sociedade impón cifras e metas inalcanzables noutros momentos. Pero é certo que podemos sentir fachenda de acadarmos unha cota de participación no pastel que soborda o que lle correspondería a unha sociedade minoritaria como a nosa.
– GH: Como se pode explicar que por unha banda se publique máis, e pola outra se venda, e mesmo se fale menos en galego?
– TC: O máis importante é que temos unha cultura normalizada na que calquera pode atopar en galego o libro que precisa, de calquera xénero que sexa. O sobranceiro é que creadores e investigadores dos máis diversos eidos transmiten os seus coñecentos na nosa lingua e que temos un tecido editorial que o fai posible. Logo está o mercado, no que as cousas evolúen cada vez máis de presa obrigándonos a todos a adaptacións non sempre doadas. Hai que loitar por unha clientela numericamente pequena como o é o universo da nosa poboación, e por forza iso require campañas que capten a súa atención, poñer de moda os nosos contidos e ofrecelos en todos os formatos que poida desexar. (…)
– GH: E novela, que hai desa gran novela que todos agardamos de ti?
– TC: Todos debedes ser ben poucos, ou poida que ao estar a agardar por esa gran novela a decisión sexa non mercar ningunha das anteriores. En todo caso, co relato titulado A gran novela gañei hai moitos anos o Rodríguez Figueiredo do Pedrón de Ouro, así que iso é o que teño adiantado. Pero, máis en serio, direiche que estou a traballar nunha novela que escribín a comezos da década e que mesmo poida que bote man dalgunha parte doutra que fixen dez anos antes. A min divírteme escribir, pero cando remato e vexo con certa distancia o escrito é cando me decato do moito traballo que queda por facer e iso arrepíame. Volver sobre os textos unha e outra vez para tentar unha mínima calidade é tedioso e só produce un chisco de satisfacción se ao remate acadas o desexado.”

Xabier P. DoCampo: “A Real Academia Galega non me necesita”

Entrevista a Xabier P. DoCampo no Xornal de Galicia:
“O meu respecto pola Real Academia Galega é tanto que teño clarísimo que non me necesita. (…) Cando teñan unha vacante, se queren, que me pregunten a miña opinión; poden estar seguros de que nunca direi o meu nome. Pensei máis veces en ser santo, se cadra porque hai máis prazas, que en ser académico. Iso é unha teima de Jaureguizar e algún máis. Están tan empeñados en propoñernos a min e a Agustín Fernández Paz que fixemos un acordo: que nos dean unha cadeira para os dous, pero que nola dean canto antes, que estamos engordando” (…)
Os primeiros lectores de DoCampo foron o avogado Rafael Bárez e o profesor Francisco Silvosa, os seus compañeiros no seminario de Lugo. Cada noite, recorda, o cativo que foi escribía un conto e facía dúas copias con papel carbón. Unha para cada un. “Non deixei de escribir dende entón, pero até 1986 non publiquei. Cando rematei O misterio das badaladas xa tiña outra novela a medio facer e un libro de contos. Por moito que me quixese proletarizar, por moito que pensase que publicar era un vicio burgués, ao que me conducía aquilo era á frustración máis absoluta”. Para aforrar, resumiu o argumento do libro e mandóullelo a catro editoriais cunha carta na que lles explicaba a única condición da poxa: o primeiro en amosar interese quedaba co orixinal. Adiantouse Vía Láctea, onde chegara a súa oferta rebotada dende Ediciós do Castro. “Aínda teño pola casa as cartas de Xela Arias, de Xerais; Carlos Casares, de Galaxia; e alguén de Sotelo Blanco que xa non recordo pedíndome a novela. Xa chegaban tarde”.”

Víctor Freixanes: “Detrás de Vilanova de Alba está un país sen a vontade de ser”

Entrevista a Víctor F. Freixanes en La Voz de Galicia:
“- La Voz de Galicia (LVG): ¿Cre que o seu oficio de editor interfire na túa repercusión como escritor?
– Víctor Freixanes (VF): Na miña repercusión como escritor non sei moi ben. Supoño que hai xente que pensa que son un escritor con vantaxes, e é certo. Estou no sistema e estou en posicións de responsabilidade no sistema. Pero tamén é certo que hai e houbo moita xente así: Guelbenzu, Gimferrer, Gallimard, Carlos Casares, Fran Alonso. E non pasa nada. Forma parte do sistema. Os que estamos nisto temos sempre a sensación de ter que demostrar dúas veces a condición. Tamén é verdade que eu levo na escrita desde os 24 anos, cando se publicou Unha ducia de galegos, e que a miña obra literaria é anterior ao meu traballo como editor. Non oculto que cando me decidín a publicar este libro, Cabalo de ouros, era unha dúbida que tiña de se debía publicar na editorial que dirixo ou non. Pero non é a primeira vez que me pasa. A cidade dos Césares é un libro que eu lle dera a Galaxia, entre outras cousas porque eu tiña alí publicada toda a miña obra. Dirixía Xerais por entón e case cando o libro estaba para entrar en imprenta, os compañeiros de Xerais dixeron que como era posible que estando á fronte dunha editorial o libro fose publicado por outra. Agora quizais o fago con menos dúbidas porque a miña casa para editar foi sempre Galaxia, que onde están todos os meus libros, menos dous. (…)
– LVG: ¿Séntese cronista dunha época en desaparición?
– VF: Na escrita de cada quen faise a parábola do mundo que vive. No meu caso creo que tamén. Nas miñas novelas hai esas parábolas. Nesta, que está máis cerca de nós no tempo e na paisaxe que o Triángulo ou que os Césares, está moito máis clara esa crónica. Detrás de Vilanova de Alba está un país sen a vontade ser. Vai no discurso porque a escritura de ficción é o máis parecido a debrocar os soños no diván do psiquiatra.”

A Coruña: actividades literarias no Achegarte 2011

Xa se fixo público programa de actividades do Achegarte 2011, que se desenvolverá no Palexco da Coruña con estes horarios:
Sábado 2 de abril: de 11:30 h. a 14:30 h., e de 16:30 h. a 22:00 h.
Domingo 3 de abril: de 11:30 h. a 14:30 h., e de 16:30 h. a 21:00 h.

Como xa sinalamos, a AELG terá unha presenza propia. O sábado e o domingo, de 17:00 a 21:00 h., diversos autores lerán a súa obra no stand da AELG, dentro da actividade Lecturas compartidas. Deixamos aquí as actividades literarias previstas, así como a programación completa: Programa Achegarte 2011.

Obradoiros. Para os obradoiros o público pódese apuntar no Achegarte ou garantir a súa praza inscribíndose previamente nas Bibliotecas Municipais da Coruña:

* Sábado 2:
* 12:00 h. Obradoiro de escrita creativa e reciclaxe de camisetas.
* 13:00 h. Concurso Tinta de Lura: canto sabes de literatura?. (Agasallo de camisetas e libros aos gañadores).

* Domingo 3:
* 11:30 h. Creación de personaxes de banda deseñada. Kiko Dasilva.
* 12:30 h. Obradoiro de animación á lectura. Reverso.

Presentacións:
* Sábado 2:
* 12:00 h. Entrega do premio Meiga Moira. Baía Edicións.
* 12:30 h. Presentación de Normal. Luís Caparrós, vicerrector da UDC.
* 13:00 h. Noente Paradise. Ugia Pedreira.
* 13:45 h. Presentación das novidades editoriais de Demo Editorial. Manel Cráneo.
* 17:00 h. 25 aniversario de O misterio das badaladas de Xabier P. DoCampo. Conversa de Óscar Sánchez e Manuel Bragado co autor e co ilustrador (Xosé Cobas), Xerais.
* 17:30 h. Animación Abrapalabra!, con Antón Cortizas e o mago Carlos Coira. Galaxia.
* 18:00 h. Presentación do Boletín da Real Academia Galega Xosé María Álvarez Blázquez, con Xosé Luís Méndez Ferrín e Xosé Luís Axeitos.
* 18:30 h. Ricardo Carvalho Calero: a ciencia ao servizo da nación, con Pilar García Negro. Laiovento.
* 19:30 h. Presentación de Meubook.
* 21:00 h. Colección de ensaio Supertextos. 2.0 Editora.

* Domingo 3:
* 11:30 h. Páxinas de Carricanta. Ana Mª Fernández. Ilustrador D.N.L.
* 14:00 h. Lectura dramatizada de collage, de Esther f. carrodeguas. Edicións Barbantesa. Con Raquel Nogueira como Alicia e a colaboración especial de Antonio Mourelos como Alberto.
* 17:00 h. Planeta Mincha. Manel Cráneo.
* 17:30 h. Divírtete co paxaro Rodribico. Baía Edicións.
* 18:00 h. Presentación do programa E-ducando. AS-PG
* 18:30 h. Conclusións do foro sobre o estado da cultura. Tati Mancebo.
* 19:00 h. Antoloxías Poéticas Sonoras. Xosé María Álvarez Cáccamo e Chus Pato. Edicións do Cumio.
* 19:30 h. Impresións dunha viaxe por Galicia en 1935, Federica Montseny. Trifolium. No acto participan Eliseo Fernández, Enrique Sánchez e Xan Arias.
* 20:30 h. Presentación de Señardade da luz: a obra poética de Manuel María, de Miguel Mato.

Audiovisuais:
* Sábado 2:
* 18:00 h. Curtas de animación de OQO Editora: Corre corre, cabaciña; A princesa do Caurel; A bruxa regañadentes; Os sete cabritos e Un gato na árbore.
* 19:30 h. Entrega de premios e proxeccións Curtas para Rosalía. AS-PG.
* Domingo 3:
* 12:30 h. Proxección de Contra a morte. Documental sobre Lois Pereiro. IBCinema.
* 17:30 h. Pase promocional da película A casa da Luz (esta última no Teatro Rosalía [con convite]).
* 20:15 h. Presentación do guión de O divino ferrete. Reverso.

Cara a cara. Dous creadores e un xornalista conversan sobre os seus últimos traballos, sobre o proceso e o contexto da creación, os públicos, os medios, …
* Domingo 3: Alberto Ramos fala con Manuel Rivas e Mercedes Peón; Iolanda Casal fala con Uxía e Xurxo Souto.

Espazos vertebrados. Experiencias e actividades de asociacións e colectivos culturais, organizados e/ou vertebrados nos últimos tempos. Na Sala de Conferencias:
* Sábado 2:
* 16:30 h. Fundación Manuel María.
* 19:30 h. Presentación do selo Pulp Books. Rinoceronte.
* 20:00 h. Presentación da nova colección “Alcaián“. Urco Editora.
* 20:30 h. Casa de Manuel Antonio en Rianxo. Xosé Luís Axeitos e Grupo Revisión.

* Domingo 3:
* 20:00 h. Presentación do programa E-ducando. AS-PG.

Mesas de debate. Na Sala de Conferencias:
* Sábado 2:
* De 12:30 a 14:00 h. Situación do teatro infantil en Galiza.
* Domingo 3:
* De 12:30 a 14:00 h. A escrita de guión audiovisual en Galiza.

Teatro.:

* Sábado 2:
* 12:30 h. Recital de poesía satírica galego portuguesa, por Celso Parada, do Teatro do Morcego.

Encontros sectoriais. No Kiosko Alfonso:
* Sábado 2:
* De 11:30 a 14:00 h. Asociación Galega de Profesionais da Xestión Cultural. Xestión e xestores culturais en Galiza.
* Domingo 3:
* De 11:30 a 14:00 h. Federación de Asociacións Galiza Cultura. Encontro Nacional de Asociacións Culturais.

Chat ao vivo. Sala de audiovisuais:
* Domingo 3:
* De 19:15 a 20:00 h. Lino Braxe.

Jorge Emilio Bóveda: A xanela escura

“(…) O xénero fantástico está menosprezado por iso, porque tende a repetirse. En Oriente si se están a facer cousas interesantes; alí teñen menos escrúpulos á hora de amosar, por exemplo, un neno morto. Son máis directos no tratamento do horrible”. Para escribir o libro, comezou o proceso de documentación polo ano 2005. “En Galicia hai moi pouco escrito sobre o tema, do mesmo xeito que hai pouco cine deste xénero, malia que o folclore e a superstición son un bo caldo de cultivo. Armando de Osorio, por exemplo, traballou en Madrid, e recoñeceu a influencia do noso folclore, ou de Bécquer…”. A entrevista completa a Jorge Emilio Bóveda pódese consultar aquí.

Ramón Villares: “A lingua non pode depender só das accións institucionais”

Entrevista a Ramón Villares en Galicia Hoxe:
“- Galicia Hoxe (GH): Pero como se restitúe a posición pública do idioma galego?
– Ramón Villares (RV): Mediante medidas de discriminación. E iso unicamente pode darse mediante unha gran mobilización da sociedade civil ou unha acción institucional decidida. A sociedade galega confiou en que os poderes autonómicos fixesen ese traballo, que se manifestou na colocación do galego no sistema educativo e na construción dun sistema cultural.
GH: E dunha industria cultural?
RV: Claro, claro. Hai trinta anos a industria cultural en galego era mínima. Non quero dicir que hoxe sexa boiante, pero hai teatro, cinema, produtoras de audiovisuais, actores e actrices, medios públicos de comunicación en galego. Todo isto forma parte do mellor da autonomía. Pero a lingua non pode depender só das accións institucionais, ha de depender tamén do pulso social. E é aí onde eu percibo unha certa despreocupación. Agora, hai unha minoría que cre que o galego é un problema e hai outra minoría que cre que o é por outra razón, e hai unha ampla franxa social que está instalada nunha especie de comodidade. O galego non ten un nivel de resistencia moi alto desde o punto de vista sintáctico e fonético -é unha lingua romance moi próxima ao castelán e ao portugués- e, ao propio tempo, no seu uso non ten un alto limiar de resistencia. Marca menos falar ou non falar galego que catalán en Cataluña ou éuscaro no País Vasco.
– GH: Esa falta de empuxe da sociedade civil afecta tamén á industria cultural?
– RV: É que o problema está no sistema cultural no seu conxunto. Galicia non é unha potencia económica, e se algo a define é poder presentar no mundo a súa identidade cultural. Nos cinco continentes temos galegos e galegas que non renuncian á súa condición de galegos e galegas. Son pingas no océano, pero pingas importantes que se definen como galegas estean onde estean. Esta é nosa gran potencia. Ás veces, non nos decatamos diso e encerellámonos en debates domésticos esterilizantes.”

Xabier Quiroga: “A democracia esta, como a maioría delas, é comenencia dos que manexan o cotarro”

Entrevista a Xabier Quiroga en Galicia Hoxe:
“- Galicia Hoxe (GH): Na miña opinión, Xabier, a túa narrativa, con catro novelas, é xa obra de grande solidez e forza na narrativa galega, e mesmo coido que hai un nexo común en todas elas, que non é outro que o afondamento constante nas paixóns menos visíbeis dos seres humanos á procura dun futuro que sorprendentemente achamos no pasado, non é?
– Xabier Quiroga (XQ): Atinas. Resulta que moitos dos meus personaxes miran conscientemente para o pasado coa finalidade de atopar o seu presente e mesmo para procurar o futuro. É como se nese pouso que se vai acumulando ao cabo dos anos por dentro de nós estivese a verdadeira esencia do ser humano. De aí esa procura, constante e esencial. Afóndase no que se coñece, no que pasou, no que sentimos, para asentar o que descoñecemos e será. (…)
– GH: Vivimos unha época de esplendor das letras galegas?
– XQ: Certamente. E agora matizo: esplendor de creación, de autores dispostos a entregar obras cando menos interesantes, e esplendor incluso de edición. Pero desfeita ou quebra do outro plano, o da base lectora. E o primeiro non pode subsistir sen o segundo. Se non hai lectores adultos e formados, por moito que nos institutos se programen lecturas obrigatorias, por moito que o abano para realizar unha escolla da creación literaria sexa moi amplo, se non se potencia o que tantos chaman a visibilidade das nosas letras, que non é outra cousa que ofertar, aínda que só sexa ao mesmo nivel que a literatura en castelán, os libros en galego nos andeis, nas librarías, nos centros comerciais, na edición dixital, se non se fai algo polo noso, ese esplendor irá esmorecendo. Isto que che digo podes relacionalo coa primeira pregunta, a da lingua. Se sabemos ou intuímos onde vai a lingua, a literatura vai detrás ou con ela.”

Paco Martín: ”Terra Chá é a bisbarra do mundo que dá máis escritores por ferrado”

Entrevista a Paco Martín en El Progreso:
“- El Progreso (EP): Como respiran os libros para nenos en galego? Poden competir con calquera outro idioma?
– Paco Martín (PM): Estou orgulloso de compartir espazo con Xabier, Agustín, Manuel María e Darío, polo de agora, nomes aos que podemos engadir unha chea deles o que dá idea clara de que os libros en galego, tamén os que son para nenos, respiran con idénticos folgos que os de calquera outra fala e non precisan de competicións para demostralo.
– EP: Como valora a literatura galega? Costa saltar fronteiras? Ten o recoñecemento que merece?
– PM: Non é doado facer valoracións de algo que case sempre xoga en campo alleo e moitas veces co árbitro en contra, pero a literatura galega, a que nace en galego, cos altos e baixos normais en toda actividade, mantén un moi digno nivel aínda que, por ser este noso un idioma minorizado por razóns ben coñecidas, en determinados estamentos móvese con moita máis dificultade da que debera. (…)
– EP: Que opina das novas tecnoloxías? Publicaría en dixital ou prefire manter as súas letras nos libros?
– PM: Están aí e é bo que estean. De feito xa asinei algún contrato editorial por se fose o caso. De momento os dous soportes son compatibles…, claro que o meu segue a ser o papel.
– EP: Preoucupado polo galego, que opina da súa situación nas aulas?
– PM: Como ben di Eduardo Galeano, as cousas están tan desastrosamente mal que non nos podemos permitir ser pesimistas. E a ese optimismo forzoso é ao que nos debemos agarrar. A descarada falla de sensibilidade e de respecto que as autoridades académicas, e moitas das outras, están a demostrar agachando a súa pobreza de miras con desculpas nada convincentes por incertas, unidas á teimuda ignorancia dunha parte da sociedade, dificultan en moita medida a boa marcha de algo que debera ser, como noutros lugares é, do máis natural. As novas xeracións teñen a obriga de se facer oír, e con forza… Oxalá!”