Arquivo da categoría: Entrevistas

Rafael Lema: “A educación debe amosar que rico é un cando sabe de onde vén”

Publicado o por

Entrevista a Rafael Lema en Galicia Hoxe:
“- Galicia Hoxe (GH): Narrativa e poesía son os dous eixes talvez esenciais da túa obra, porén, en cal dos dous mares ou ríos estás máis no propio de ti?
– Rafael Lema (RL): Hai dous campos para min, a prosa e a lírica. Separados. E está nacendo unha linguaxe do futuro que vai máis alá dos xéneros vinculado a tecnoloxía. Para min a poesía é unha maxia, algo dado a uns poucos no aspecto creativo pero para moitos porque está dentro do ser, é unha necesidade. Por iso creo nunha fala poética propia. Dicía Ezra Pound que hai que cargar de significado os versos e que se queremos dicir algo non perdamos a ocasión de facelo en boa prosa. Facer unha poesía críptica, simbólica, sensitiva. De careixas verbais, evocacións. E a carón do texto unha poética que permita ter a chave para abrir a caixa de segredos que encerran os versos. En canto a novela, creo na verosimilitude e na consigna cervantina de instruír deleitando. Encántame a nosa historia, sobre todo a naval, sacar das sombras persoeiros reais pero que pasaron pola vida como un lóstrego, dos que só sabemos unha anédocta, unha frase, unhas liñas tortas no mar dos acontecementos históricos, e arredor del recrear unha sociedade, un mundo, unhas xentes que foron os nosos avós, bisavós. Pero outro aspecto é o contemporáneo, sobre todo, con persoeiros novos, xente de aquí e de agora cos problemas e conflitos que vivimos. Creo na narrativa áxil e comunicadora, na aventura, no disfrute por ler. Empecei poeta e iso marca, acabar un poema é un xeito de aclarar as tebras, diría Proust; pero creo que a novela é a catedral da literatura, un complexo mecanismo de xente, de vidas, un universo máxico, embaucador.
– GH: Sen exclusión de ningún xénero, cal é a túa reflexión sobre a literatura galega actual?
– RL: Temos que pensar que conviven as xeracións con mais e mellores títulos da literatura galega, e iso debe ser un caso único en Europa, porque hai trinta anos apenas había referentes. E as grandes obras clásicas, que son poucas pero hainas, apenas se coñecen, e se se citan non se len. Porque O mesón dos ermos, ou todo Cunqueiro, parecen feitos nunha época de ouro, e naceron nun deserto, nunha época terrible. Teño confianza no futuro porque o galego medrou en dignidade, en lectores e en escritores, e as novas tecnoloxías alimentan e fomentan a comunicación, a creación e o achegamento de todos a todo. En poesía e en literatura xuvenil podemos competir sen medo en calquera feira. A poesía está pasando un momento difícil e é algo necesario, debemos ter un canle de visualización do moito e bo que se fai. E non hai campo tampouco para as novelas grandes, esas que lle dan prestixio as linguas. De todos xeitos empezamos unha nova revolución virtual e técnica e creo que temos moito que dicir no aspecto creativo.”

Xavier Rodríguez Baixeras: “A poesía non mudou moito cos anos porque é pura, sen artificios e sen un propósito lucrativo”

Publicado o por

Entrevista a Xavier Rodríguez Baixeras en El Progreso:
“- El Progreso (EP): Como ve vostede a situación da poesía en xeral e da poesía galega en particular?
– Xavier Rodríguez Baixeras (XRB): Respecto á situación da poesía eu penso que non hai moita mudanza. A poesía sempre foi algo íntimo e desinteresado e, polo tanto, iso convírtese en algo puro e sen artificios. Os poetas non escriben cun propósito lucrativo, nin o fan pola fama. É curioso porque trátase dun fenómeno que se da en todo o mundo, non só en Galicia ou en España. Eu estiven vivindo en Brasil e o certo é que a situación foi exactamente a mesma ca que estou a contar. A poesía sempre foi, en parte, unha actividade oculta, que é como realmente funciona. Se fose doutro xeito deixaría de ter esa esencia. Respecto á poesía galega hai que dicir que vive momentos moi felices. Dende a época do Rexurdimento está a vivir unha etapa moi boa e está a ser moi importante. (…)
– EP: Ultimamente está a recibir moitos premios. Como leva tanto recoñecemento xunto?
– XRB: Pois con tranquilidade. Eu xa estou nunha época na que un recibe as noticias con tranquilidade, pero iso non significa que non estea moi contento e satisfeito.
– EP: Cal é a función da poesía na actualidade?
– XRB: A poesía ten un labor moi importante, aínda que realmente a tivo sempre. Na actualidade penso que é un xeito de coñecer o pasado. Fai que poidamos comprender mellor a realidade actual porque entendemos o que vai detrás.”

Dolores Vilavedra: “O establishment da cultura galega desconfía da xente moza, é suicida”

Publicado o por

Entrevista a Dolores Vilavedra no Xornal:
“- Xornal (X): O Estatuto está nunha vía morta e a LNL abertamente cuestionada pola Xunta. Mesmo reparece o debate sobre que é ou non é literatura galega. É o final da literatura postautonómica?
– Dolores Vilavedra (DV): Ese é un debate pechado. A literatura galega é a literatura en galego, non podemos entrar nese xogo. Temos unha literatura consolidada, así que podemos abandonar de vez as posicións defensivas, que tampouco nos favorecen. Os desafíos son o libro electrónico e os novos lectores, a gran materia pendente nunha literatura que vai sempre tan xusta. (…)
– X: Que cambiou nos repertorios a entrada da muller no sistema literario galego?
– DV: Quen escribe dende a conciencia de subalternidade non pode facelo doutra maneira que non sexa poñendo todo o protagonismo nos espazos da subalternidade, sexa de xénero, sexa social ou cultural ou lingüística, e estou a pensar por exemplo na última novela de Iolanda Zúñiga, que é un clamor por facer visíbel a subalternidade. A muller contribúe a renovar os repertorios dun xeito complexo, sutil e profundo, e por tanto revolucionario. (…)
– X: Nesa lóxica, tamén é banal hoxe a polémica arredor do ciclo O ceo das letras?
– DV: Si, é banal, e ademais é unha polémica montada por persoas que o que quererían é estar coordinando ese ciclo. E ten que ver tamén coas dificultades do establishment para confiar na xente nova. É suicida. Este país e esta cultura, se se salvan, é pola xente moza.
– X: Habería outro affaire Xurxo Borrazás, na medida en que Arte e parte ou incluso Prosa vertical parecen reivindicar a autonomía do escritor?
– DV: Máis ben vexo na súa actitude, nos seus artigos, na campaña que montou contra Freixanes, unha reclamación: que se lle devolva ao escritor esa función de salvagarda da ética. É un rol periclitado, e por moito que non lle guste, non é algo que teñamos que lamentar.

Laiovento: “Se aguantamos 20 anos, seguiremos”

Publicado o por

Longa reportaxe sobre Laiovento en Galicia Hoxe:
“(…) O director de Laiovento [Francisco Pillado] insiste, por outra banda, en desbotar o tópico do mundo editorial galego como un sector subvencionado por cartos públicos. “O que fai a Xunta é mercar libros para dotar o sistema de bibliotecas galego. Vendémoslles libros, cun desconto importante. Niso consiste a axuda, non hai subvencións”, remarca.
Respecto disto, Suso Couceiro opina que o papel da Xunta debería ser, máis ben, “crear as condicións para que as empresas puidesen funcionar sen axudas. Favorecer, por exemplo, a comercialización dos libros, promocionar os libros. Se as editoras venden directamente nas bibliotecas e nos centros de ensino, nin os profesores nin os alumnos van ás librarías. Hai 20 anos era moito máis limitado o campo das editoras. E eu creo que as editoras aínda deben aumentar moito: ten que haber máis, e máis grandes, e teñen que publicar máis. Eu hai moito que digo que me gustaría que houbese tantas librarías como tabernas, en vez de ir pechando editoras e librarías”, comentou.
Para Pillado, a promoción do libro é tamén unha das eivas que aínda se manteñen. “Tería que haber festas da cultura galega que chegasen a todos os recantos do país. Festas que levasen o libro, a música, o teatro, a todos lados. E non só un Día das Letras Galegas. Moitos libreiros non contrubúen, tampouco, a visibilizar o libro galego, pois non poñen os libros galegos nos escaparates. Non é o caso de Suso, claro, unha das persoas que máis saben de libro galego, e que nos presta o seu almacén para os nosos libros, o seu local para o que precisemos…”, subliñou. (…)”

Xavier Rodríguez Baixeras: “Concordo con Valente, a poesía é unha sondaxe na escuridade”

Publicado o por

Entrevista a Xavier Rodríguez Baixeras en El País:
“- El País (EP): No prefacio do libro Deserto Diamantino alude ao “viaxeiro-poeta que, mais unha vez, se adentra no descoñecido”. Percibe a poesía como unha función vital?
– Xavier Rodríguez Baixeras (XRB): Cando non a teño, necesítoa. Non é doado atopar o momento para recollela, porque non valen todos e ela non sempre se deixa. Tamén son consciente de que a poesía é un acto de abandono… cousa que depende dos poetas. Dada a natureza da linguaxe, a poesía é algo insondábel, polo que para poder escribir preciso abandonarme, cómpre estar predisposto para a chegada da voz, do contrario sería falso. A autenticidade é fundamental, senón nótase. Concordo con Valente, que dicía que a poesía é unha sondaxe na escuridade. (…)
– EP: Que lle interesa do panorama actual das letras?
– XRB: A poesía galega é a expresión da orixe, o que me parece moi bonito, sobre todo nas poetas mulleres, claro que a estética é diferente. Interésame, sobre todo, a cuestión das orixes, de como o aborda unha rapaza que vén do rural, e non a orixe literaria ou libresca. É algo que ten que ver coa voz primixenia. O poeta ten que saber escoitarse, eliminar o que distorsiona a súa voz, como a ideoloxía. Dito así parece algo reaccionario, pero non o digo desde o punto de vista político, senón poético. O poema ten que ser espontáneo, cómpre procurar que non haxa interferencias e despois saber comunicar. (…)
– EP: Ser galego tende pontes no Brasil?
– XRB: Galicia está moi presente na realidade bahiana, o país ten aló fillos que xa son brasileiros e por calquera razón aparece a pegada. Mais non existe a relación literaria que debía haber, nin moito menos, e hai unha grande ignorancia por ambas partes. Con todo, un poeta brasileiro amigo meu sempre relata a inmensa emoción que sentiu cando visitou o leito de morte de Rosalía, na Casa da Matanza.”

Miguel Mato: Señardade da luz

Publicado o por

Entrevista a Miguel Mato sobre o seu libro Señardade da luz en Galicia Hoxe:
“- Galicia Hoxe (GH): Xa ó principio do libro afirmas que tanto a visión labrega, como a etnográfica ou a política da obra de Manuel María, son reducionistas, pois o poeta era todo a un tempo e moito máis…
– Miguel Mato (MM): Na literatura galega houbo moitas veces opinións moi mediatizadas politicamente. E tamén hai unha tendencia a explicar a obra de Manuel María, como lle pasou a Ánxel Fole, desde unha perspectiva etnográfica, ruralista… Toda definición vai ser reducionista. É poeta da terra, si, pero tamén amosa unha elevación estética, unha vontade de estilo. Tamén é político, non só ruralista… Pero eu non creo no tópico do poeta da patria: era un bo poeta, e iso é o máis importante. (…)
– GH: O pesimismo era nel unha actitude vital e estética, apuntas. A angustia do mundo, o desacougo… Pero por outro lado celebraba a natureza, as pequenas cousas… e niso amosaba un vitalismo contraditorio con ese fatalismo…
– MM: Todos somos contraditorios. O pesimismo de Manuel María ten que ver coa súa biografía: perdeu a seu pai de novo… Despois foi o desacougo ante o que estaba a pasar en Galicia… Manuel María pertence a unha xeración que agardaba uns cambios que non se produciron. Por iso o sentimento de desencanto… Tamén miraba a espiritualidade das cousas, dos obxectos pequenos, contemplaba a marabilla dos pequenos obxectos… A súa era unha visión cósmica, panteísta. (…)
– GH: Creo que non o agradaba moito o culturalismo dos 80, aínda que este é un tópico que se está aínda a revisar. Que cres ti?
– MM: A verdade é que eu nunca lle escoitei diatribas sobre iso. Si, claro, el era un poeta comprometido, que cría na función social da literatura. E tamén era unha persoa culta… Dixo Cáccamo que o culturalismo só pode molestar os incultos. Ademais, eu creo que todo vai unido, o culturalismo é unha visión do mundo…”