Carlos Callón: “Hai moito por descubrir na Idade Media galega”

Entrevista a Carlos Callón en A Nosa Terra:
‘(…) – A Nosa Terra (ANT): Na fiinda do libro [Amigos e sodomitas] repara en que na investigación histórica moitas veces o máis complicado é crebar inercias e preconceptos para poder “ver” a auténtica realidade.
– Carlos Callón (CC): Ese exercicio é moi necesario. Ao preparar esta obra encontreime con que había unha falsificación da historia da sexualidade e unha falsificación da historia de Galiza. A documentación é clara sobre determinados asuntos pero moitos estudosos obvian o que ven e impoñen o seu criterio. E por iso se silencia a loita da nobreza galega por maior independencia no reinado de Afonso X de Castela –con Estevan de Castro á cabeza, acusado de sodomita– ou se traduce sistematicamente a Gallaecia dos textos por Reino de León.
– ANT: Tendo en conta esas carencias da historiografía, hai moito por descubrir na historia de Galiza?
– CC: Hai moita descubertas por facer para os historiadores da Idade Media galega. Aínda hoxe pesa máis a ideoloxía que o rigor académico e iso fai que as conclusións históricas sexan falsas. No caso de Amigos e sodomitas xa houbo críticas poñendo a pedir pan o libro tres meses antes de que fose editado. Curiosamente, neste intre vemos que os estudos históricos minorizados, marxinados nos grandes centros de estudo, son os que meirande rigor académico teñen. (…)
– ANT: O roubo do Códice Calixtino alertou sobre a situación do noso patrimonio medieval.
– CC: Está caendo a cachos. Os documentos ou están sen coidados como no caso do códice ou foron levados para Madrid, caso do Tombo de Celanova. O caso desoutro códice tamén é interesante. A pesar de ser unha fonte documental fundamental da Galiza medieval tivo a súa primeira edición na década do 1990 e dixitalizouse, en fotos, hai só uns meses. Pero estes casos son simbólicos do que pasa co románico ou con outras mostras históricas ou artísticas, abandonadas, sen protección pública, ao coidado de institucións que non o resgardan senón que simplemente o patrimonializan.’

Andrés Carrasco: “En certa parte da industria hai uns canons que xa lle indican ao lector que vai atopar, e se hai homoxeneidade hai pobreza”

Entrevista a Andrés Carrasco en Letra en Obras:
“Andrés Carrasco (Pontevedra, 1989) achégase por segundo vez á fiestra de Letra en Obras. No mes de maio foi un dos 17 autores que participaron no libro electrónico (co relato Ollo!) co que se lanzou este portal. Agora é un dos finalistas do Premio Biblos-Pazos de Galicia, que se falla esta mesma semana. (…)”

Paloma Calvo: “É básico dispoñer dun amplo catálogo de traducións”

Entrevista a Paloma Calvo en Letra en Obras:
“- Letra en Obras (LO): Se tiveses que citar un pequeno monllo de obras que te influíron en diferentes momentos da túa vida a cales te referirías e por que?
– Paloma Calvo (PC): Un dos primeiros libros que me causou impresión foi Dos arquivos do trasno, de Rafael Dieste. Un dos seus relatos, Sobre da morte do Bieito, traumatizoume durante moito tempo coa idea de que alguén puidese ser enterrado en vida. Tamén é certo que cando o lin, aínda que non lembro que idade podía ter, era noviña e de feito, collera o libro dun dos andeis da habitación de meu irmán, que me saca 14 anos. Mais o caso é que moitos libros deixaron pegada, e supoño que coincide con aqueles cos que se estableceu un vínculo especial cos protagonistas das páxinas. Non hai un estilo nin un patrón definido.
– LO: Como se dá o paso da lectura de textos emprestados á escritura de textos propios?
– PC: Todo comeza como unha sorte de xogo, porque no concello acostumábase a facer unha pequena “competición” literaria entre as diferentes escolas, así que supoño que o tomei como unha actividade máis á que me volvín adicta tras gañar a primeira vez que me presentei, coa correspondente ilusión que iso lle podía facer a unha nena de 7 anos. Co tempo, abandonei as historias de animaliños por outras xa máis “humanas”, e co verme da escrita xa no corpo, simplemente foi cuestión de que asimilei a literatura como unha forma máis de expresión e de expansión do propio “eu”. (…)
– LO: Que medidas consideras precisas para gañar lectores para a nosa literatura?
– PC: Penso que unha correcta formación en literatura galega sementa un xerme necesario que co tempo remata por florecer naqueles suxeitos potencialmente receptivos. A quen non lle gusta ler, non lle gustará ler independentemente do idioma de publicación da obra. A aqueles para os que a lectura si é algo cotiá, coñecer a nosa propia obra e saber que en galego dispoñen tamén dun amplo catálogo de traducións é básico. E nisto, o profesor de galego xoga un papel fundamental porque na súa man está lograr que o alumno, no seu período de maior receptividade, perda todo medo ou receos que poida albergar. Superado isto, hoxe en día a literatura galega no tocante á creación non ten nada que envexar á castelá.”

Agustín Fernández Paz: “A trama, debedora da novela negra, é só un pretexto para falar da miña xeración”

Entrevista de Tucho Calvo a Agustín Fernández Paz en Biblos Clube de Lectores:
“- Biblos Clube de Lectores (BCL): ¿Qué representa esta obra [Non hai noite tan longa] para vostede no conxunto da súa creación?
– Agustín Fernández Paz (AFP): Aínda que parece unha novela distinta, o certo é que está feita cos mesmos criterios e técnicas cás anteriores. Cando o escrito estaba relativamente acabado, paseillo como fago sempre a Manolo Bragado e suxeriume publicalo na colección de adultos. Xa non era a primeira vez, e sempre me negara. Pasara por exemplo con Aire negro. Pero esta vez aceptei. Quizais porque ao mellor a literatura xuvenil xa non está tan oculta como estaba, porque moitos adultos se achegan a ela e hai  moitos mozos que len coleccións de adultos. Agora estou expectante por saber se realmente vou conservar os meus seguidores de sempre e se gaño outro público. (…)
– BCL: A obra evoca moitos dramas silenciados. ¿Seguen existindo a día de hoxe?
– AFP: Onte mesmo escoitei a noticia da exhumación de tres corpos na Línea de la Concepción que tiñan relación cos casos de nenos roubados. Este é un drama arrepiante coma outros moitos que seguen aparecendo. O que conto na novela, que socialmente é un caso menor en comparación con moitos sucesos da guerra e da postguerra, é un feito que estraga a vida de toda unha familia, e cousas así houbo moitas: desde o profesor represaliado que tivo que dedicarse a outros mesteres aos que quedaron marcados como roxos… grandes dramas para quen os sufren. Os acontecementos, as reaccións, a inxustiza, as enormes diferenzas de clases sociais, sobre todo nas vilas… Quixen narrar, en definitiva, o clima daquela época. (…)”

Xabier P. DoCampo: “A literatura é didáctica porque as obras son unha proposta de conduta fronte ao mundo”

Entrevista a Xabier P. DoCampo en Biblos Clube de Lectores:
“- Biblos Clube de Lectores (BCL): ¿Debe ser vista a literatura como unha fenda na correa dos días a cabalo das noites?
– Xabier P. DoCampo (XPD): Dende logo, tiña que selo. Neste concepto de literatura que consiste en poñerlle nome aos sentimentos, o escritor é un individuo que se busca a si mesmo no seu propio texto. Iso ten que modificarte continuamente, xa que do contrario convértese nun acto completamente contemplativo e esgotaríase decontado. A literatura ten que ser modificadora do propio individuo que a fai e só así poderemos pensar que é modificadora do mundo no que vivimos. Se a min non me conmove o que escribo non podo agardar que conmova o lector. Se a min o que escribo só me produce continua acomodación no mundo, non podo producir desasosego no lector. Eu non busco no lector ningunha outra cousa que non sexa desasosego e disconformidade común. Cando escribo formo parte dos individuos que lle entregou o mundo aos demais para dicirlles “modificádeo”. Só un imbécil di que vivimos no mellor dos mundos posibles, aínda que o dixo Felipe González. Un optimista irreflexivo podería dicir “viviremos algún día no mellor dos mundos posibles”.
– BCL: ¿Como se conxuga esa maneira activa de concibir a literatura coa inocencia que adoitamos atribuírlle ao público que é destinatario dos teus textos?
– XDC: Eu escribo libros que poden ler adultos e rapaces e a única diferenza formal, práctica ou mesmo estrutural cun texto dirixido só a adultos é o equilibrio entre o implícito e o explícito. O rapaz non ten experiencias compartidas comigo ao ser eu un adulto cheo de experiencias e el un individuo en formación, entón non comprende todos os meus implícitos e eu teño que facer explícitas cousas que non explicitaría se esa obra fose para adultos. Eu nunca penso na idade do lector, porque non podo coñecelo, e o único que intento por todos os medios é non ofender a súa intelixencia: sempre digo “nunca escribas noite escura, escribe noite e se o lector non é parvo xa se dá conta de que é escura”. Hai unha listaxe inmensa de obras xeniais na historia da literatura que foron escritas para lectores novos, comezando por unha obra absolutamente redonda e canónica dentro da novela de aventuras, como é A illa do tesouro, de Stevenson. (…)”.

Iria Ameixeiras: “Das crebas recollo verdades coma puños que arrastra o mar e despois enchen páxinas”

Entrevista a Iria Ameixeiras en Letra en Obras:
“Iria Ameixeiras é da Costa da Morte. A súa capacidade para ensarillar unhas letras coas outras xa foi recoñecida de ben nova no Concurso de Redacción Coca-Cola e máis tarde no Gz Crea do ano 2008, onde resultou gañadora do apartado de relato coa narración A confraría das palabras. Actualmente ten viradas as enerxías cara a formación xornalística, e durante o pasado ano mantivo, dende as terras finesas onde cursou o terceiro ano da carreira, o blog A furna dos remorsos. Participou no volume colectivo Letra en Obras, 17 letras sen día co texto titulado A Nasa. Neste ano 2011 foi elixida finalista do VII Premio Biblos – Pazos de Galicia de novela, que esta semana dará a coñecer o seu gañador ou a súa gañadora. (…)”

Mario Regueira: “Habería que resucitar a Lois para ver que lle parece todo isto”

Entrevista a Mario Regueira en Xornal de Galicia:
“- Xornal (X): Por que perseguir [Lois Pereiro. Unha persecución] o poeta?
– Mario Regueira (MR): Para procurar esa figura de Lois Pereiro que ten algo de fantasmal e intentar atrapala dende perspectivas que non son as habituais. Vinme á hora de facer este libro nun dobre papel: o de quen ten feito algo de crítica e o de autor literario que atopa en Pereiro unha referencia. (…)
– X: Ocúpase da proposta “ética” –e non “política”– de Lois Pereiro, que interpreta ademais en clave posmoderna.
– MR: Se cadra porque as súas alusións políticas son en moitos casos contraditorias cando as lemos en sentido literal. Creo que as usa como exemplos de resistencia.
– X: En que consiste esa proposta “ética”?
– MR: Baséase en que xa que non podemos cambiar o mundo, xa que nos vemos impotentes, intentemos non empeoralo e intentemos mellorar a nosa sensibilidade artística para que sirva como barreira contra a barbarie. É unha proposta que segue a ser válida hoxe en día, e ten que ver co Indignádevos! de Hessel e con moitos dos movementos cidadáns que estamos a ver hoxe en día. (…)
– X: Daquela son súas as críticas de Lois Pereiro ao Día das Letras Galegas e a todos os libros, incluído este, que se editaron?
– MR: Parcialmente. O Día das Letras foi sobre todo unha oportunidade, e como tal creo que se aproveitou nuns casos e se desaproveitou noutros. É moi difícil xulgalo mentres está a pasar. Verémolo con máis claridade dentro duns anos. Con todo, foi un deses acertos que non acostuma a ter a Academia. O que pasa é que cando xeras un movemento de masas todo queda en mans da sociedade e a sociedade fai cousas que a min me poden gustar e outras, como as bolsas do Gadis e un par delas máis, coas que eu creo que Lois non estaría de acordo. En todo caso, ninguén pode falar no nome dos mortos.”

Ramón Villares avoga por unha “reflexión colectiva” tras o roubo do Códice

“(…) Ramón Villares, considera que o Códice Calixtino “probablemente apareza” como pasou con outras “grandes pezas patrimoniais” como a Gioconda, que “apareceron despois de anos”, aínda que ve “difícil” garantir que non haberá outro caso similar, “porque os ladróns son tan habilidosos como os que fan os sistemas de seguridade”. “Polo tanto, non hai nada seguro”, afirmou nunha entrevista a RNE recollida por Europa Press. Villares sinalou, a pesar diso, que “probablemente” o sistema de seguridade e de protección do patrimonio galego, especialmente eclesiástico, “merece unha mellora”, aínda que rexeita facer “leña da árbore caída” e avoga por unha “reflexión colectiva”. O responsable do Consello da Cultura Galega atribúe “moitísima” importancia histórica ao que considera “o ADN de Galicia”, porque é “o primeiro texto que fala de galegos como europeos e como iguais”, non como “salvaxes das tribos cántabras e astures” da península ibérica que relataban os textos clásicos. Trátase en definitiva do “código fundacional” que “revela eses tempos gloriosos da época de Xelmírez”, nos que “Santiago non era a periferia senón o centro de Europa”. Por esta razón, advirte de que a súa desaparición “afecta a todos” polo que aposta por estudar “coa Igrexa” algúns mecanismos de protección, posta en valor e difusión desta “inmenso patrimonio”.
Sobre a Cidade da Cultura, asegurou que “non está mal” que exista “un colector dedicado á cultura” dentro da “abundancia” que hai en Galicia. “O que sucede é que se excederon os promotores desta iniciativa na dimensión do proxecto. Creo que dominou excesivamente, ademais, o criterio de Peter Eisenman sobre as necesidades e as posibilidades de Galicia, pero isto é un legado que temos que saber aproveitar, porque agora non o imos tirar pola borda, non?”, apuntou. Así e a pesar de que se fixo “sen planificar suficientemente”, afirmou que a política “está para iso, para resolver estes problemas”, e animou a esperar “15 ou 20 anos” para ver “en que medida isto serve ou non serve”. Para iso, o arquivo e a biblioteca do edificio deben ter unha “función vertebradora” para “mellorar toda a infraestrutura que hai en Galicia” e “non para espir un santo”, mentres por outra parte se converta nunha “grande posibilidade como unha antena que difunda, un distribuidor dende Galicia” como ponte de conexión con América e Europa. O Consello da Cultura, de feito, está a trasladar os seus fondos sonoros, da emigración e tamén os relacionados con lingua e comunicación para “contribuír a homoxeneizar” os procesos de catalogación da Biblioteca de Galicia, que permitirá “aforrar espazos”, prestar “un mellor servizo” e “reforzar” a idea do edificio do Gaiás como “especialización” en biblioteconomía ou arquivos sonoros. (…)”

Xosé Feixó Cid e Manuel Rodríguez Alonso: “Que o castrapo faga graza é un síntoma do estado de saúde da nosa fala”

Entrevista a Xosé Feixó Cid e Manuel Rodríguez Alonso en Faro de Vigo, a través de Xerais:
“- Faro de Vigo (FdV):Que dificultades engadidas conleva elaborar o dicionario dunha lingua como o galego, con respecto das que pudiese ter a elaboración dun dicionario de español?
– Manuel Rodríguez Alonso: Na actualidade –e podo dicilo tamén pola miña experiencia como autor de dicionarios de lingua española– practicamente ningunha, polo menos desde o punto de vista técnico. Talvez o máis problemático estea na estandarización de certas formas, canto á preferencia dunhas sobre outras, pero iso é unha cuestión persoal, a nivel de usuario, ou en último caso un problema de estilo, no que non intervén o lexicógrafo. O que si é certo é que aínda queda traballo por facer no relativo ao uso das formas adecuadas en cada nivel de lingua, o que é un problema académico, que, se a Real Academia Galega non o remedia, serán outros os que os establezan. (…)
– FdV: Un dos programas de televisión con maior audiencia é o Land Rober e hai quen diga que, entre outras, a causa do seu éxito reside en que o presentador e os actores se expresan no “gallejo da rúa” (por certo, cheo de castelanismos), o que se denomina “castrapo”. Haberá que darlles un “toque de atención” aos de Land Rober ou admitir que o castrapo tamén é un fenómeno propio da nosa lingua?
– Xosé Feixó Cid: O castrapo é unha forma degradada e degradante da lingua. Que faga graza e resulte simpático é un síntoma do estado real da saúde da fala, que non tería importancia ningunha se nos centros de poder e decisión se utilizase o galego (consellos de administración das grandes, medianas e pequenas empresas e organismos da administración). Iso é o grave, o reducido espazo vital ao que está restrinxido o idioma. (…)”

Entrevista a Carlos Quiroga no Diário Liberdade

Entrevista a Carlos Quiroga no Diário Liberdade:
“(…) – Diário Liberdade Para além da bem sucedida Inxalá tem publicadas muitas outras obras. Entre elas Periferias (1999), também Prémio Carvalho Calero de narrativa, A Espera Crepuscular (2002), O Castelo da Lagoa de Antela (2004) Prémio de Teatro infantil na Mostra de Ferrol-Terra em 1988, publicado na Itália em galego-português e italiano ou Venezianas, última obra tirada do prelo em 2007. Pode adiantar-nos em que está a trabalhar o senhor agora?
– Carlos Quiroga: Há dois livros acabados, desde há algum tempo. O primeiro é Na Demanda do Horizonte, correspondente à parte pendente do projeto chamado Viagem ao Cabo Nom. É a fase da exploração prometida num princípio, que corresponde precisamente a saída, percurso, viagem propriamente dita, que toma aí as formas dos quatro pontos cardeais, com paisagens concretas (ao Norte a Noruega e a Finlândia, atravessando a Europa, ao Sul as serras de sede da Península Ibérica, e, enfim, a Itália saudosa dos anos oitenta pelo Leste, o Atlântico aberto e sensual pelo Oeste), intercaladas pelas vozes dos dois ‘autores’ enfrentados em A Espera Crepuscular, que colaboram em deixar apenas anotações intervalares sobre imprescindíveis apetrechos para a viagem, e tudo isso numa estrutura espiralar. É um livro feito e refeito várias vezes, de alguma raridade, como os anteriores do mesmo projeto, e que portanto terá saída difícil. O segundo livro acabado partilha a mesma dificuldade, e não só. Chama-se Daniel no Império do Ar e é um retrato poético do Brasil, na forma de uma espécie de novela de cavalarias, texto e fotos. O título (provisório) tem a ver com a exposição O Sorriso de Daniel, promovida pelo Arquivo da Emigração Galega com o objetivo de apresentar a Galiza ao mundo. Participei nisso organizando uma mesa no Memorial do Imigrante de São Paulo (12/06/2007), em coincidência com a exposição itinerante do mesmo nome. Nela eram apresentados painéis fotográficos que retratam a identidade e diversidade cultural da Galiza e suas manifestações. Entre os trabalhos, a estátua do profeta Daniel no Pórtico da Glória da catedral de Santiago de Compostela –considerado o primeiro sorriso esculpido em pedra na Europa medieval. Estava também Daniel Castelao, um dos mais sólidos esforços para construir a identidade cultural e política da Galiza. Daniel no Império do Ar, no entanto, tem a ver com todas as viagens –até a data– que realizei ao Brasil, colocando por pano de fundo a sugestão e reconhecimento da fala galega no Quinto Império pessoano, o Império da Língua Portuguesa, que de algum modo representa hoje esse país continental. Um texto inicial coloca em Santiago de Compostela a miragem do relato (não se trata estritamente de poesia, mas o relato é sem dúvida poético) “transmitido” por uma gigantesca pedra em forma de cabeça de cavaleiro medieval, situada nas traseiras do monte Pedroso que domina a cidade. A seguir, na esteira das viagens reais aludidas, o percurso brasileiro adota o roteiro das andanças de um moderno e aéreo cavaleiro andante (este o Daniel do livro), sintonizado tanto por tom como por referência a clássicos lances dos livros de cavalaria, para retornar de novo à terra e acabar petrificado no monte Pedroso –de algum modo como guardião da língua… Enfim tudo isso é tão estranho que talvez ninguém queira ler. No que estou a trabalhar agora, por falta de certezas sobre o seu resultado, não vou adiantar nada, apenas assegurar que é mais convencional, que se liga ao Inxalá, e que se trata de romance, realmente dois. (…)”