Entrevista a Claudio Rodríguez Fer en Xornal:
“- Xornal: Se falamos de Galicia, hai un discurso de poder belixerante coa lingua e a cultura do país. Estes días escoitamos, na boca da concelleira de Cultura da Coruña, unha frase que, quizais, resume un discurso de poder moi claro: hai actividades culturais demasiado galegas. O espírito libertario pódenos valer para superar este discurso?
– Claudio Rodríguez Fer: Evidentemente hai que superar estes discurso porque é unha forma de autoodio racista. Non podemos opoñer o galego ao universal. O universal é universal porque inclúe o galego. O galego non nega o universal, porque forma parte del. Iso foi unha gran tradición do galeguismo, que foi esencialmente universalista. Penso que o mellor do galeguismo foi o universalismo, porque o Partido Galeguista vía en Galicia unha célula de universalidade. Opoñer unha cousa e outra é mostra de ignorancia. Seremos universais se non renunciamos a ser galegos. Do mesmo xeito que seremos galegos se non renunciamos a ser universais. Neste volume que veño de presentar na Coruña hai todo un libro, Os paraísos eróticos, que está escrito fóra de Galicia. Vivín en Nova York e en Bretaña e viaxei por outros lugares con estancias de traballo. A maioría dos contos dese libro están escritos neses lugares, pero todos están escritos en galego. Aínda que eu estea fóra de Galicia, no mundo, estou nese mundo como galego. Non podo evitalo.”
Arquivo da categoría: Entrevistas
Francisco Castro: “Os ataques lingüicidas fan que as cousas vaian mal, pero o pobo ten a responsabilidade última”
Entrevista 
a Francisco Castro en Xornal:
“(…) – Xornal (X): Son tempos de furia para o sector no que traballa, tanto no ámbito literario como editorial. Que nos queda por ver coa situación que hai, coa crise que se vive, cos recortes que sofre a cultura e cos ataques que padece a lingua?
– Francisco Castro (FC): Eu son de natural optimista, incluso en momentos nos que hai motivos para ser moi pesimista. Aínda así, penso que o optimismo vai ser a única actitude que nos vai salvar. Son unha persoa que quere intervir na nosa realidade cultural e quero incidir nunha idea: a responsabilidade é nosa. Evidentemente, os ataques lingüicidas axudan a que as cousas nos vaian tan mal. Evidentemente, a manipulación que o Partido Popular está a facer da cuestión lingüística axuda a que nos vaia tan mal. Pero eu son dos que din sempre que a sociedade civil é a que ten a última responsabilidade. Se o país estivese á altura da nosa cultura, outro galo cantaría. Eu creo que, independentemente de que a situación apunte cara ao desastre, temos que levantarnos pola mañá para escribir libros, para editar libros, para compoñer cancións, temos que seguir pintando… E agora máis que nunca cómpre estar ilusionado. O contrario lévanos ao suicidio.
– X: Diego Ameixeiras, Domingo Villar e Carlos Reigosa son autores que cultivaron a novela negra en galego. É un xénero que dá moi bos resultados para a literatura do país. É unha fórmula necesaria para captar lectores?
– FC: É unha boísima nova os éxitos deste xénero para a literatura galega. Iguálanos con outros moitos sistemas literarios. Neste momento hai un auxe da novela negra. Nunca foi cativo en lectores este xénero, pero agora é un dos xéneros máis exitosos na nosa contorna occidental. Que a cultura galega participe diso é unha gran alegría, unha boa noticia. No caso de Domingo Villar é algo para sacar peito e sacar o noso orgullo por ter un autor que vende tanto, non só en Galicia, senón en moitos lugares. E todo partindo do galego. Outra cousa é o que pretendía facer eu aquí. A min apetecíame un pouco xogar co xénero. Ao final todas as críticas e os comentarios que chegan do libro [In vino veritas] coinciden en que ten unha dose de intriga moi forte e que cumpre con todos os parámetros da novela negra. Claro que si! Eu quería facer parodia, pero quería escribir novela negra.
– X: Varios dos seus libros publicados foron premiados. Os certames son un mecanismo imprescindible para publicar?
– FC: Se non fose polos premios sería máis complicado. De cando en vez aparece ese debate sobre se hai demasiados premios literarios. A nosa lingua é unha lingua minorizada, que non minoritaria e, polo tanto e aínda que sexa un topicazo, os premios axudan a visibilizar a literatura galega e é a porta para a edición de autores. Hai moita xente con talento que está farta de enviar as súas obras ás editoriais. Eu sempre digo que hai que ir aos premios e para min o principio foi así. No ano 97, xa con dous libros publicados e varios anos sen publicar nada e con serias dúbidas, a min cambioume a perspectiva sobre o meu propio traballo o premio Lueiro Rey de Novela Curta. Cando recibes un premio, recibes moitos folgos. Eu defendo os premios e, con isto da crise, hai premios moi importantes que están a caer e que temos que facer esforzos para que non desaparezan.”
Miguel Sande: “Hai que escoitar aos vellos”
Entrevista 
a Miguel Sande en La Voz de Galicia:
“- La Voz de Galicia (LVG): ¿Esta [A vida fóra] é a historia de alguén que non fai outra cousa que observar?
– Miguel Sande (MS): Xurdiu así desde o primeiro momento. Está escrita desde a perspectiva dunha observadora, unha muller vella que mira como suceden cousas comúns. É un personaxe inspirado na miña avoa, nos seus últimos anos. Ela falaba e eu escoitaba.
– LVG: Tamén é unha obra contada minuto a minuto.
– MS: Transcorre nunha tarde e esa é outra das circunstancias dos vellos que observan. Eu quería que o tempo fose real.
– LVG: ¿O libro tamén é unha reivindicación das persoas maiores?
– MS: Hai que escoitar aos vellos. Eles son a maioría, pero témolos arrecunchados. Non é un texto para vellos nese sentido, pero si que é un texto que quere romper coa visión prototípica que ten a sociedade dos vellos, porque os miramos tristes ou insignificantes, pero están moi lonxe deles. A protagonista di que quere morrer, pero pinta as uñas. É unha contradición que deixa claro que son moito máis vitalistas e teñen máis enerxía do que moitas veces parece. Eles falan como se xa non houbera máis que facer, pero logo a súa actitude é moi diferente. Esa contraposición quería contala.”
Manuel Portas: “Nin os gobernos das colonias de África desprezan a súa lingua como o noso”
Entrevista 
a Manuel Portas en Xornal:
“- Xornal (X): No seu libro [Un dedo manchado de tinta] hai un relato acerca dunha situación dramática entre unha nai, o seu marido violador e a súa filla. É unha posible metáfora da situación do galego?
– Manuel Portas (MP): Si, ambas son situacións moi dramáticas. Descoñezo no mundo un goberno que desprece ao seu idioma como acontece no contexto galego. Non se dá, que eu coñeza, noutras latitudes, como as colonias africanas que, durante moito tempo, rexeitaron os seus propios idiomas pero que se decataron que era necesario mantelos e protexelos. Nin en contextos deste tipo se dá unha situación parecida como á que vive este país. (…)
– X: O libro sae cun disco de regalo. A que se debe estar mestura de artes?
– MP: A arte como tal non ten límites nin barreiras, xa que viviron en constante interacción. A música, por exemplo, non deixa de ser a poesía convertida en canto. A nosa propia lírica medieval é unha demostración desa mestura de arte que vén de vello, da antigüidade. A poesía e a música estiveron de sempre en relación e é necesario explorar novas maneiras de expresión artística. Neste caso, o proceso creativo foi grazas ao labor da arpista Clara Pino que, coñecendo o orixinal, leuno e foi capaz de extraer poesía, musicala e facer do produto unha expresión artística diferente. Non é un complemento senón que é un produto artístico diferenciado a partir da propia historia. Creo que as artes teñen que ir todas da man para intentar dar, non unha visión artística global, senón unha proposta estética completa e o máis redonda posible. (…)
– X: Cal cre que é, para vostede, o futuro do libro?
– MP: O futuro do libro está no risco e na valentía que os axentes do sector teñan para encarar a chegada dos novos soportes, que teñen potencialidade tremenda en comparación co libro en papel. Adaptarse canto antes é fundamental para a propia supervivencia da actividade literaria. Non hai que ser apocalíptico, os diferentes soportes convivirán durante un tempo. Isto pode ser un grande oportunidade para unha cultura como a nosa que ten que chocar de fronte cos mercados e que, cos novos soportes vivirá a posibilidade da internacionalización cunha política de verdade, por parte das institucións, que consiga que a cultura galega se internacionalice a través do seu propio idioma. E aí está o mundo galego-portugués esperándonos.”
Fina Casalderrey: “A vida é o mellor taller literario”
Entrevista 
a Fina Casalderrey en La Voz de Galicia:
“- La Voz de Galicia (LVG): Pode dicir que se vai da docencia coa mochila chea.
– Fina Casalderrey (FC): Pois é certo. Voume coa mochila chea de afectos, dos compañeiros, e dos nenos e nenas. Iso faino por un lado máis doce, e por outro, notas un pouquiño de “demasiado pronto”. É coma se foses un afogado; eu nunca estiven afogándome, pero polo que din pasa a vida como nun momentiño toda por diante. Pois a miña vida profesional tamén. É coma se me pasase toda por diante. De todo o que me levo non son as cousas prácticas ou as teorías que ensinei, senón outras as que máis quedan. Cando alguén se emocionaba cun poema… Ou dicía: “Profe, fixen un poema ao estilo de O divino sainete de Curros”. Agora mesmo, cando pensas que os nenos pasan máis desas cousas non é certo, porque estes días demostráronmo con esas bágoas sinceras, con cartas deliciosas ou con frases como: “Cando me dean o Nobel de Ciencias, voucho dedicar a ti e á miña avoa…” Con isto pensas: non o debín facer tan mal. E prefiro irme sen que me boten, cando sinto que aínda me queren, cando eu os quero. Prefiro irme cando só me cansan e non me aburren. Esta é unha dor que paga a pena vivir, aínda que doa, é peor non a ter vivido nunca. É máis, este ano, que xa sabía que me ía, parecíanme os nenos máis bos que nunca. Daba Galego nuns cursos e noutros Matemáticas e tiven moita sorte, tiven un curso excelente. Había uns nenos espabiladísimos. (…)
– LVG: Agora que deixa a docencia terá máis tempo para escribir.
– FC: Agora quero vivir, que a vida é o mellor taller literario. Terei tempo para vivir outras cousas e beber do que xa vivín. Xa entro nesa etapa [ri] de mirar dentro. E por suposto non perder o contacto coa realidade de fóra, supoño que cos nenos non a perderei cando haxa encontros en escolas ou así. Se penso que vou perder, si que me entra unha saudade que doe e non me gusta.”
Manuel Bragado: “Non é tempo de desolación, senón de entusiasmo e corresponsabilidade”
Entrevista a Manuel Bragado en Xornal:
“- Xornal: Como está o sector [editorial] en Galicia?
– Manuel Bragado: Non é alleo ao que acontece no sector a nivel internacional. Os nosos problemas son moi similares aos dos alemáns ou os franceses. Estamos no tránsito do libro analóxico ao libro dixital, esa é a circunstancia contemporánea. É certo que os editores galegos, e sobre todo os que editamos exclusivamente en lingua galega, estamos moi mediatizados polo proceso que vive este país. Dende hai dous anos, pero non só dende hai dous anos, vivimos un certo desacougo, que non desesperanza. Gustaríanos xogar ao ataque, o jogo bonito, pero vémonos na obriga de poñernos á defensiva. Un editor ten que ser prudente, pero eu non lle teño medo á política. O partido gobernante, lexitimado polos votos, está tratando de presentarse como un modelo de recentralización, descontruíndo algúns dos grandes acordos que forxaron a autonomía política dos últimos trinta anos, e isto coincide cunha crise financeira mundial. Agora ben, eu son moi crítico tamén cos partidos da oposición. En dous anos foron incapaces de configurarse como alternativa real. (…)”
Xavier Queipo: “Vivimos nun réxime de negación da identidade galega”
Entrevista 
a Xavier Queipo en El Mundo-Galicia:
“(…) – El Mundo-Galicia (EMG): O mar contén a vida e a morte, o amor e o desamor. Dilo en Ártico 2.0…
– Xavier Queipo (XQ): É que niso consiste o noso tránsito neste mundo. Cada instante da nosa existencia contén a vida e a morte. Quen nos quere e quen nos deixa de querer é unha parte moi importante da nosa existencia, por non dicir a máis importante. Se analizas a literatura os grandes temas non se afastan moito deses que citas: o amor (independentemente do tipo e expresión dese amor) e o desamor (coas súas compoñentes de odio, violencia, agresividade, exclusión, represión), a celebración da vida nas súas múltiples facetas e a presenza máis ou menos próxima ou consciente da morte. (…)
– EMG: Hai mal de linguas en Diarios dun nómada, en Ringside ou en Glosarios. Como defender o galego nesta eclosión de discursos contrarios ás linguas minorizadas?
– XQ: A lingua de Galiza é o galego e temos dereito a vivir en galego toda a nosa vida. A entrar nun bar e que nos atendan en galego, a contar os nosos síntomas en galego cando imos ao médico, a recibir información en galego, sexa nos medios de comunicación públicos ou na administración, a redactar os nosos contratos ou as nosas últimas vontades en galego, etc sen ter que mudar de rexistro lingüístico no noso propio país. Iso non quere dicir que teñamos que ser refractarios ao uso doutras linguas na escrita ou na vida, pois o cultivo e utilización doutros xeitos de ver o mundo non pode facer senón enriquecer a nosa percepción do mundo. Mais todo isto ten que vir a posteriori, como complemento a un dereito que é o de vivir na nosa lingua. (…)”
Entrevista con Antonio Piñeiro, recente gañador do Premio García Barros
Entrevista 
con Antonio Piñeiro, recente gañador, con As fiandeiras, do Premio García Barros, en Galaxia:
“- Galaxia: ¿Qué nos contas en As fiandeiras, recente premio Manuel García Barros?
– Antonio Piñeiro: O asunto toca un deses recónditos acontecementos nos que a Historia soe esconder o seu caleidoscopio de emocións, fervenzas humanas e razóns do que vimos ser. Na Estrada, no contexto convulso das insurreccións cantonais de finais do século XIX, ten lugar un triángulo afectivo arredor do cal se desenvolve unha trama con certo tinte inquisitorial. Trátase de volver someter a unhas mulleres (fiandeiras) que cometen o impensable acto de tirar para diante por si mesmas, molestando os intereses dunha importante industria e do sistema. O paralelismo co momento insurreccional é evidente, así como tamén o é o xogo literario co mito de Aracné: a tecedora que se rebela contra Minerva, e cuxa historia reflicte o cadro de Velazquez. (…)”
Francisco Castro: “Soy un poeta de contrabando”
Entrevista 
a Francisco Castro en Faro de Vigo:
“– Faro de Vigo (FdV): Define In Vino Veritas como una novela furiosa, ¿por qué?
– Francisco Castro (FC): Está escrita desde la rabia, casi desde la ira. Uno de los núcleos de la narración es el mundo de la telebasura y la trama sirve para destapar todas las miserias que rodean a un medio como la televisión que nos ofrece miseria enlatada. (…)
– FdV: En Spam también hace una crítica disfrazada con humor, aquí de Internet, ¿cuál es la parte perversa de la red?
– FC: Hay una que es muy clara que es el anonimato ya que la gente puede disfrazarse. El segundo elemento perverso es la mala utilización. Estamos convirtiendo la gran cantidad de información, datos o de textos en ruido. Y ahí corremos el riesgo de pervertirnos también.
– FdV: Sin embargo si se emplea bien, no debería suponer ningún problema.
– FC: Soy un defensor acérrimo de la red y sus posibilidades. En cuanto nacieron los blogs creé uno, creo que es fundamental para un escritor y más en lengua gallega con lo invisibles que somos en la propia Galicia. Y tengo cuenta de corte literario en todas las redes sociales.
– FdV: ¿Busca romper moldes con las críticas de sus novelas?
– FC: Yo escribo para contar una historia e intervenir en la realidad. No concibo la literatura como un entretenimiento, creo que tiene que servir también para agitar ya que la verdadera provocación es señalar los errores de la sociedad.
– FdV: ¿Tiene manías como escritor?
– FC: Tengo manías como persona y por lo tanto como escritor. Escribo descalzo, en cualquier estación del año. Siempre creo tres versiones de la novela y destruyo completamente las dos que no se publican y nadie lee nada de lo que escribo hasta que está editado.”
Fernando Arribas Arias: ”Temos que partir do pasado para construír o futuro”
Entrevista 
a Fernando Arribas Arias en El Progreso:
“- El Progreso (EP): Na súa intervención do curso Paisaxes Simbólicas vostede falou da importancia que tén o patrimonio en Galicia. A que se debe ese valor?
– Fernando Arribas Arias (FAA): O patrimonio en Galicia, referido especialmente ós cruceiros e cruces, é unha cousa que forma parte da nosa identidade. Estas construcións están completamente implicadas na nosa paisaxe dende o século XIV ata os nosos días, e son un elemento diferenciador da nosa cultura. (…)
– EP: Dicía hai uns días o arqueólogo vilalbés Eduardo Ramil que “as sociedades máis avanzadas son as que lle dan importancia á súa historia”. Apoia vostede esa afirmación?
– FAA: Completamente. Sempre se dixo que un pobo sen historia é un pobo condenado a repetir os erros do pasado, un pobo sen futuro. Nese pasado, o patrimonio artístico é unha parte importante dese futuro. O exemplo de antes, o do veciño que me quería vender o cruceiro, serve tamén para este caso. Cun coñecemento do seu pasado, xa tiña unha nova proxección de futuro, a de non venderme o cruceiro. É unha mágoa que a maioría da xente non se interese polo seu pasado, non xa de xeito universal, senón pola historia da súa vida. A gran parte da poboación sabe o que son as pirámides, pero nunca oíu falar dunha mámoa, porque lle damos máis importancia ó de fóra que ó que está ó lado da casa. E para construírnos a nós mesmos, máis importantes son as mámoas que as pirámides. (…)”.
