Entrevista 
a Xavier Rodríguez Barrio en Xornal de Galicia:
“(…) – Xornal (X): Esta obra [Calado testamento] conseguiu un premio. Case todos os seus libros gañaron algún galardón. A única forma de poder publicar poesía é gañando algún certame?
– Xavier Rodríguez Barrio (XRB): Non é a única forma, pero para a xente nova que comeza si que pode ser o único camiño. Cando eu publiquei o meu primeiro libro en 1973, non había premios que puidesen apoiar un libro. Había algúns como o Xosé María Chao en Vilalba ou o Castelao, pero pouco máis. Moitos deles non levaban nas bases a publicación do libro. Hoxe por hoxe e tal como está o mundo editorial, resulta complicado. Pero non só a nivel galego, senón a nivel estatal. Galaxia atende a poesía a través da colección Dombate, pero non o fai co ritmo que sería recomendable. Xerais publica moi pouca poesía. Hoxe por hoxe, está Espiral Maior. É insólito que chegue a 200 títulos de poesía publicados. É un esforzo incondicional que fai Espiral Maior a prol da poesía galega.
– X: Está a literatura galega un pouco limitada de galardóns poéticos?
– XRB: O Esquío morreu, por exemplo. E morreron outros. O Celso Emilio, comezara nos oitenta e era un premio que estaba consolidado a nivel de autores e contía económica. E desapareceu poucos anos despois de se crear, creo que a finais dos oitenta. Eses e outros acabaron desaparecendo.
– X: Como definiría Calado testamento?
– XRB: Neste libro tratei de facer unha fondísima e serena meditación sobre a experiencia do tempo. Un pouco, o título é contraditorio como a linguaxe que quixen empregar. É un pouco un balance, nestas alturas da vida na que teño cincuenta e algúns ano, do vivido, do pasado e do perdido. Falo da perda da inocencia, pero tamén fago unha lectura do amor e unha lectura da contorna familiar. Recollo un testamento calado, todo o que tes calado que vai formando parte dun suposto testamento, un suposto testamento que implica parte de silencio, parte de reflexión e parte de meditación.
– X: Vostede é coordinador dos Servizos de Normalización Lingüística da Deputación de Lugo. Dende ese traballo e coa que está a caer, o galego está nunha situación de escribir testamento?
– XRB: Non quero pensar nun calado testamento para a lingua. Se cadra estou equivocado e é produto do optimismo. Penso que o que toca facer, e xa digo que non sei moi ben como, é quitar todo os matices políticos da lingua. Aínda que iso é moi complicado, porque todos os idiomas teñen eses labirintos da política polo medio. Que está pasando con Galicia? Pois mira, con respecto a cando eu comecei a escribir, houbo un avance grandioso. Tamén penso que, a estas alturas, o galego tiña que estar afianzado na sociedade dunha forma máis intensa e cun compromiso claro de todo o mundo. Que a cousa vai lenta? Pois si. Aquí pasa o que dicía Díaz Castro no seu poema Penélope: Un paso adiante i outro atrás, Galiza, / i a tea dos teus sonos non se move. Hai que pensar moitas cousas nestes momentos e buscar un clima de unión para impulsar en todos os eidos o idioma que nos fai ser un pobo.
– X: Pode existir ese clima con esta Xunta de Galicia?
– XRB: Neste momento non hai clima. Houbo un clima propicio noutros tempos. Eu vivín escenarios máis propicios. Todo este tipo de acusacións e de non facer caso a propostas tan marabillosas de entidades como a Academia ou a AELG non resulta comprensible. Coido que hai que acelerar a implantación do idioma e conseguir que a implantación sexa real.”
Arquivo da categoría: Entrevistas
Entrevista a Francisco Castro en Qué leer
Entrevista 
a Francisco Castro en Qué leer, traducida ao galego por Ramón Nicolás no seu blogue Caderno da Crítica:
“(…) – Qué leer (QL): Dende a túa atalaia como editor en Galaxia, como enfrontas os desafíos destes tempos?
– Francisco Castro (FC): O futuro é dixital, e témolo moi claro. Galaxia non é unha empresa, é un proxecto, é unha idea de país e sempre quixo que a literatura galega estivese na modernidade. Hoxe estamos encantados de recibir galardóns, algúns recoñecendo o noso traballo nas novas tecnoloxías. A isto engadimos a nosa presenza nas redes sociais, na blogosfera… Ou a lingua galega está aí ou cómennos.
– QL: Noutra orde de cousas, que cambiou en ti despois do multipremiado e reeditado Chamádeme Simbad, hai pouco traducido o castelán e catalán?
– FC: En min hai algo antes e despois deste libro. Non a nivel estilístico porque ese narrador que eu utilizo está sempre, pero si cambiou a nivel de percepción social da miña obra: as alegrías que me deu este libro son moitas, aínda que nacese dunha ferida. Decátome de que con el cheguei a obter recoñecemento da crítica e de lectores; ao tempo permitiume valorar a importancia da literatura. Noto a sensibilidade dos lectores máis novos sobre o tema que trato na novela, que é o Alzhéimer.
– QL: Consideras necesaria a proxección cara a fóra da nosa literatura?
– FC: Absolutamente. Eu sempre digo que escribo non só para que me lean en Galicia senón para que me lean en todo o mundo, e escribo dende a miña lingua. A miña novela Xeración perdida está tamén a punto de saír en castelán no selo Pulp Books: é unha das miñas novelas máis queridas, se pode chegar a outras latitudes será unha grande alegría. (…)”
Agustín Fernández Paz: “Quixen retratar a conivencia das clases altas co franquismo”
Entrevista 
a Agustín Fernández Paz en El Mundo (Galicia):
‘”O libro [Non hai noite tan longa] ten unha historia que vertebra o que se quere contar, pero do que se trata é de botar unha ollada crítica, moral, sobre a época na que a miña xeración era nova, nos anos 60″, explica o autor. A obra amosa algúns elementos propios da novela negra. Gabriel investiga os feitos que levaron ó seu pai, inocente, ó cárcere, acusado de violar unha rapaza. “Dashiell Hammett desenvolve unha trama nas súas novelas, pero en realidade estanos falando de cuestións como a corrupción. Así é a novela negra clásica. Nesta obra hai unha indagación moral. Sobre unha sociedade capaz de facer cousas como obrigar a calar a unha muller violada, como o personaxe de Berta. Culpaban ás mulleres dese acto de violencia de xénero dicindo que eran ‘lixeiras de cascos’ e cousas así”, indicou.
O libro olla ao abuso de poder. Os pais que obrigan a calar e aturar como poida á rapaza violada. A garda civil que arranca con torturas falsas confesións. A sociedade enteira, dun pobo que lle dá as costas a un dos seus. As autoridades locais, que tapan o crime cometido polo fillo dun dos ricos da vila. “A novela contrapón dúas épocas, a de cando Gabriel era mozo, e a época máis actual, o 2002. A intención era reflexionar sobre aquela época pero tamén sobre o tempo presente. Non quixen facer unha novela de bos e malos, hai unha ambigüidade consciente coa que lector se ten que manexar. Non quixen deixar todo atado e ben atado. O lector ten que deducir por que o pai de Gabriel acaba no cárcere, que foi o que fallou. Si quixen retratar a conivencia das clases altas co franquismo, e a impunidade que chegaban a acadar. Familias que manteñen a súa posición na escala social ata a actualidade”, sinalou. (…)
Fernández Paz participou hai uns días no acto dos 20 anos da Coordinadora de Equipos de Normalización Lingüística. E denunciou que o Goberno tenta baleirar de significado a normativa sobre a lingua. “Utilicei como metáfora as coleccións de ovos de paxaro que faciamos cando eramos nenos. Sacabámoslle ó ovo a clara e a xema e quedabamos coa casca. Pois o mesmo está a pasar coa lexislación lingüística. Só os nenos galegofalantes poderán ter ó final da educación obrigatoria un mesmo nivel de dominio do castelán e do galego. Os castelanfalantes, tal como estamos, non o conseguirán”, aclarou.’
Elena Gallego: “En Galicia podemos hacer nuestras propias fantasías sin irnos fuera”
Entrevista 
a Elena Gallego en Faro de Vigo:
“- Faro de Vigo (FdV): El protagonista, Hadrián, es un adolescente, ¿pueden los jóvenes actuales identificarse con él?
– Elena Gallego (EG): Lo que les identifica es que la historia sucede en un tiempo real, con situaciones que viven a diario en el colegio, con sus amigos o con la familia. Además, las últimas generaciones crecimos leyendo novelas de aventuras y eso es lo que Dragal es fundamentalmente.
– FdV: La trilogía va dirigida a los jóvenes pero, ¿sus libros entretienen y gustan por igual a los adultos?
– EG: Intenté no solo enganchar a los adolescentes sino también recoger diferentes tradiciones y hacer una mezcla, demostrando que aquí también podemos hacer nuestras propias fantasías sin irnos fuera. El sector juvenil e infantil, lo que ve es la aventura de los protagonistas mientras que los que tienen un poco más de experiencia en la vida ven el trasfondo de la historia y descubren leyendas que estaban escondidas para ellos.”
‘Xosé Fernández Ferreiro retrata a alma “revolucionaria” do Brais Pinto‘
Entrevista 
a Xosé Fernández Ferreiro no Xornal de Galicia:
‘”É unha crónica, é unha reportaxe. Son unhas memorias”. Así describe o escritor Xosé Fernández Ferreiro (Nogueira de Ramuín, 1931) o que será o seu próximo libro: De Xente Nova a Brais Pinto. Memorias dun afiador rebelde. Nesta obra, que publicará en outono Xerais na súa colección Crónica, Fernández Ferreiro retratará as vivencias do histórico Brais Pinto, grupo do que formou parte. “É unha crónica dese grupo, pero tamén de Xente Nova, un colectivo que creei en Ourense e que foi o antecedente do que sería o Brais Pinto“, explica o autor. Non obstante, Fernández Ferreiro vai máis aló e non se queda só no colectivo intelectual formado a finais dos cincuenta. A súa é unha aposta máis global e contextualizadora. “Son unhas memorias dese tempo, de todo o que estaba a acontecer nos tempos do Brais Pinto e de todo o que estaba ligado ao grupo. Fálase de moitísimas cousas. Tamén conto moita miseria, hai unha gran crítica social”, destaca o narrador, que dende comezos de xuño é membro electo da Real Academia Galega. (…)
O escritor considera que a situación que atravesa o galega a día de hoxe vén dada por un “autoodio” que non se superou. “No fondo hai ese autoodio do que se ten falado moito, ese odio ao propio que acaba enxalzando o outro. Ese autoodio é galego, pero tamén é moi español”, explica. Esa autoxenreira que pode seguir presente en Galicia tamén a viviu na súa mocidade. “Eu cando marchei da aldea e fun estudar a Ourense, tiña o complexo de falar galego e quería falar castelán. Era un complexo que tiven e que superei pronto, porque é a lingua de meus pais, a miña lingua. O complexo era unha carallada, pero tivo que pasar tempo para darme de conta”, sinala.
O complexo é unha parte afastada da súa memoria, pero o espírito revolucionario do Brais Pinto está aí, no sentimento galego. “Eu nacín falando galego, e morrerei falando galego. E sobre todo, sentíndoo”.
Samuel L. París: “Mensaxe a todas e todos os creadores: deixade o das videocreacións, non funcionan”
“Samuel 
L. París nace no 1984 en Muros. Publica Manual da destrución no 2008 no netlabel A Regueifa. Licenciado con deshonra en Filoloxía Galega e Filoloxía Hispánica pola sacrosanta UDC, unha vez rematada a súa etapa académica, pasa dous anos en Langangen (Noruega) traballando nunha pequena libraría-mercería e escribindo para dous xornais dos que nunca veu un peso. Hoxe en día reside en Compostela, aínda que iso non importe en termos evolutivos. Membro do proxecto Tinta de Lura, blogueiro desde tempos inmemoriais, baixista da Terbutalina e defensa central sachador en paro biolóxico.” Entrevista en Letra en Obras.
Marga do Val: “Sen lingua, somos seres sen patria”
Entrevista 
a Marga do Val en A Nosa Terra:
“- A Nosa Terra (ANT): A patria é a lingua?
– Marga do Val (MdV): Si, sen ningunha dúbida. A lingua é a pel coa que crecemos. A patria vai connosco a todas partes: corpo/ casa no corpo/ espazo portátil. A patria de Thomas Mann vive na Montaña Máxica, é a Montaña Máxica. É a lingua. Tamén era así para Lois Tobío, e é así para min. A súa liberdade está na miña liberdade. Os e as sen lingua son seres despatriados. E iso é o que pretenden facer, “despatriarnos”, atentar contra a nosa verdadeira identidade. Esta é unha das armas e trampas do fascismo: desposuírnos da lingua, da patria. Por iso no exilio podemos seguir tendo a patria, como Mann ou como Tobío. A lingua é refuxio e esperanza de liberdade mesmo nos campos de concentración nazis, como lle acontece ao protagonista de A lingua secreta, a impecábel novela de Xesús González Gómez. (…)
– ANT: Vostede traduciu a novela da Premio Nobel Herta Müller Randea do alento, publicado por Xerais, e o libro no dicir da crítica respira en galego. A AELG premiouna como a mellor tradución do ano.
– MdV: Traducir esta magnífica novela de Müller foi un agasallo do que aprendín moito. Un traballo intenso no que me peguei moito ao texto e no que pretendín ser leal e fiel á escrita e as intencións da autora. De Müller e da súa escrita gústame a súa reflexión sobre a linguaxe que se pode ler nalgúns dos seus ensaios, na súa narrativa ou na poesía, está reflexión materialízase e Randea do alento é un libro sobre a fame que habita nas palabras coas que hai que sobrevivir nun campo de traballo e despois do campo. Herta aprendeu ben cedo que “a memoria pode desaparecer, a verdade nunca”. O que non pode dicirse pode escribirse e así se enfrontou a esta historia de silencios, nun tempo non que non se podía falar do pasado fascista de Romanía. Do poeta Oskar Pastior, cuxa morte impediu a escrita conxunta desta historia, recibiu a súa experiencia no campo e entre outras múltiplas imaxes a palabra alemá Atemschaukel, que elixiu para título. Por lealdade, a tradución debía manter ese título que é literalmente Randea do alento. Moitas imaxes vangardistas creadas por Oskar e por Müller debían respirar en galego coa ruptura e a forza coa que naceran en alemán, así a cara de lebre que vai aparecendo na cara cando se adoece de fame, no tempo da pel nos ósos, debe permitirnos ouvir en galego lebreouhdor, como un berro múltiplo e coral. Na tradución había que ser leal á escrita, ás imaxes, á lingua de exilio de Müller e da colectividade alemá que vive en Romanía, con palabras nacidas e crecidas nesa colectividade. Mais tamén cumpría ser leal á lingua dos maiores que herdamos e aquí é onde me permitín como licenza algunhas “desviacións da norma”, e fun para o val da Louriña e o Baixo Miño, en moitos aspectos léxicos mais tamén me deixei contaminar en homenaxe á literatura galega por herbiñas doutros libros. O alemán de Müller paréceme moi galego e a fome do libro era moi semellante á que me contara un vello veciño que andara pola neve de lonxe coa División Azul, algo sobre o que estou escribindo e que tamén é unha especie de tabú.”
Fran Alonso publica na rede Contesta ou disparo
Nas 
palabras do propio Fran Alonso:
“Coa intención de cumprimentar estes 20 anos de escrita pública, que fago entre a publicación de Tráiler (1991) e a de Ninguén (que sairá en setembro 2011), poño a disposición dos meus lectores e lectoras un primeiro libro da miña autoría, en formato e-book, a fin de que poida ser descargado de balde.
Contesta ou disparo, que é o título do libro, pódese descargar en formado pdf ou epub desde este enderezo.
Contesta ou disparo é un libro que contén 34 entrevistas breves, rápidas e de aire frívolo, feitas por min en 1991, desde o Diario 16 de Galicia, a 34 persoas da cultura e da política galega: Isaac Díaz Pardo, O Mago Antón, Mariano Abalo, Julián Hernández, Justo Beramendi, Chano Piñeiro, Manuel Forcadela, Miguelanxo Prado, Alberto González Alegre, Xosé Luís Blanco Campaña, Couceiro, Carlos Casares, Os Diplomáticos de Monte Alto, Alfonso Eiré, Manuel Moldes, Roberto Vidal Bolaño, Luís Mariño, Carlos Mella, Antón Baamonde, Roberto Cordovani, Atilano, Xaquín Marín, Ramón Villares, Xosé Luís Suárez Canal, Margarita Ledo, Manuel Guede, Miguel Cancio, Valentín Carrera, Pemón Bouzas, Suso Costas, Miguel de Lira, Carlos Blanco, Luma Gómez e Laxeiro.
Contesta ou disparo está editado baixo licencia Creative Commons e acceso libre e é un libro de xornalismo, humilde pero simpático; lixeiro pero que, ao tempo, recupera a memoria de noso; fugaz pero tamén significativo.
Dado que, precisamente hoxe, tamén me fago un ano máis vello, velaí o meu agasallo, para quen desexe lelo.”
Paco Martín: “Levo anos fóra del, pero o ensino é un oficio fascinante”
Entrevista 
a Paco Martín en La Voz de Galicia (Lugo):
“- La Voz de Galicia (LVG): -Tendo en conta o dito de que segundas partes non son boas, ¿como lle foi a vostede con Das novas cousas de Ramón Lamote?
– Paco Martín (PM): Pois non me foi nada mal. Iso de que segundas partes non son boas, neste caso non é unha segunda parte, pero tamén temos El Quijote como demostración palpable de que iso é unha falacia, porque a segunda parte é moito mellor que a primeira. A min foime ben, leuse moito e tivo moi boas críticas, tamén en castelán, aínda que supoño que non foi tan rompedor como o primeiro, que abriu un camiño, pero estou satisfeito.
– LVG: ¿Como era a literatura infantil en galego cando comezou a publicar, no 1971, e como é agora?
– PM: Daquela non era. Aínda non era e había que facela, por iso a maioría dos que nos dedicamos a isto somos xente do ensino. Necesitabamos material para traballar cos nosos alumnos e como non o había, tiñámolo que facer nós, e de aí nacemos.
– LVG: Como mestre xubilado, ¿como ve a profesión hoxe?
– PM: Levo un tempo afastado dela, pero sigue sendo un oficio fascinante, que da a oportunidade de traballar con persoas nunha idade na que aínda a sinceridade e as paixóns máis directas están aí fóra e non se preocupan de gardalas, e iso é algo que enche. Agora hai máis medios pero a profesión segue sendo a mesma. (…)”
Paco Martín: “As autoridades culturais teñen que cumprir coas súas obrigas co pobo”
Entrevista 
a Paco Martín en Xornal:
“- Xornal (X): Que significa recibir a homenaxe dos compañeiros de oficio? Estas cousas sentan ben ou dan vertixe?
– Paco Martín (PM): Realmente sentar, sentan ben. Está claro que estas cousas chegan a unha certa ideade: moitas destas homenaxes dánse máis por vello que por outros méritos. Pero eu recibina con moitísimo agrado e moi satisfeito.
– X: Falar de Paco Martín é falar de Ramón Lamote, unha mítica personaxe da literatura infantil e xuvenil. Se se publicase aquel libro hoxe, nestes tempos de audiovisual e de ordenadores, tería tanto éxito entre os rapaces?
– PM: Poñerse a argallar na máquina do tempo non é doado. A verdade é que non sei moi ben como sería hoxe, pero penso que unha cousa non significa a desaparición da outra. Pode ser que hoxe haxa elementos audiovisuais que substitúen a palabra impresa de sempre, pero a xente lle segue a gustar ler e tamén lle segue a gustar o participar na historia que se conta. Ti lembrarás que Tolkien nunca quería que ilustrasen os seus libros, el prefería que o lector fose parte do que sucede nun libro. Se un está lendo que unha personaxe pasa polas beiras dun río, ten que imaxinar ese río e tamén as árbores, as vacas que están por aló e todo o que hai ao seu redor. Así un está a ser parte activa do que está lendo, mentres que nunha película na que se ve a alguén camiñando por diante dun río, xa ten o río, a paisaxe, os prados e as vacas. Nunha película está todo dado e particípase menos, pero coido que o desexo de participar na historia é eterno, vai durar sempre. Xa sexa a través da letra impresa ou da tinta dixital, os libros seguirán vivindo. (…)
– X: Nos últimos meses falouse moito da renovación da RAG e sobre o número de mulleres, pero tamén houbo quen apuntou que a literatura infantoxuvenil non está representada. Cre que iso debería mudar pola importancia do xénero?
– PM: Non son ninguén para dicirlle á Academia que ten que facer ou que non ten que facer. Unha Academia que, por certo, non é só da lingua. Se me preguntas se hai poucas mulleres na Academia, dígoche que si. Debería haber máis e non porque teña que haber unha cota, que iso me parece unha estupidez. Hai moitas mulleres máis que poden estar na Academia. Se me preguntas se Agustín ou Xabier deben estar na Academia, digo que si. Pero deberían estar por escritores, non por escritores de literatura infantil e xuvenil.
– X: Hai un ano e medio asinou, xunto o resto de Premios Nacionais galegos, unha carta pedindo a dimisión do conselleiro Varela por aquilo de que a cultura galega estaba “ensimismada”. Volvería asinar hoxe esa mesma carta?
– PM: Volvería asinala sen dúbidas, pero penso que habería que escribila en termos máis virulentos. Non se mellorou nada, só imos empeorando en todo. Iso está á vista de todo. As autoridades que deben traballar pola cultura non teñen interese. Desempeñan este traballo como poderían facer calquera outro. A nosa obriga, de todos os galegos, non só dos escritores, é esixir como se esixiu nesa carta que as autoridades culturais e educativas se comporten e cumpran coa súa responsabilidade co pobo. Penso que hai desinterese. Unha proba diso é que a maioría dos políticos falan ou escriben un galego espantoso. Son xente moi pouco interesada precisamente no que lles dá de comer. Penso que hai que loitar e desenmascarar todas as falacias que hai coa lingua.”
