Alfredo Conde: “Deixei de escribir en galego porque reparei en que levaba 20 anos facendo o parvo”

Entrevista de Santiago Jaureguizar a Alfredo Conde en Galiciaé:
“Galiciaé (G): Huesos de santo é unha novela compostelá, negra… e en castelán.
Alfredo Conde (AC): En castelán, si. O sistema literario galego é unha coña. Todo cristo -editores, vendedores, libreiros,..- vive decentemente del, menos os escritores. É algo que eu aplaudo, pero non entendo. Eu teño moitos anos e moitas obrigas; necesito tempo e diñeiro e, no que me leva traducirme unha novela, escribo outra e páganma. Este ano dei 38 conferencias en México; dez ou doce no resto de España e ningunha en Galicia.
G: Como bo escritor galego, quéixase moito…
AC: Non me queixo, son datos. Deixei de escribir en galego porque deime de conta de que levaba vinte anos facendo o parvo, de que non se me quere e de que non teño amigos. (…)
G: (María Pita) Sería unha personaxe a revisar. Pensa que se revisará tamén a súa obra dentro de trinta anos?
AC: Impórtame un carallo porque non teño vocación de pataca, non quero que me enterren para medrar. Os escritores non cumprimos o papel de antes; cando desaparecemos, desaparece a obra. Agora todo é mercado, a excelencia non pinta nada. Eu non vou renunciar a ningunha das miñas linguas. O que acontece é que preciso tempo e cartos. Paréceme un cachondeo que me traduzan do castelán, fareino eu cando teña tempo.”

Víctor Freixanes: “A literatura é unha cousa moi seria, non fago concesións”

Entrevista a Víctor Freixanes en La Opinión:
“La Opinión (LO): En Galiza temos moi bos escritores, pero temos lectores dabondo?
Víctor Freixanes (VF): Esa é seguramente a parte máis dura. Temos unha enorme capacidade de creación pero temos un público escaso ou polo menos insuficiente. A riqueza do catálogo do libro é enorme, pero nos lectores, aí seguimos a ter dificultades. Que se miramos cara atrás con perspectiva, avanzouse moitísimo, nunca se leu tanto como se le agora, pero somos poucos. Somos 2.700.000 persoas, e tendo en conta que nas sociedades desenvolvidas os lectores veñen sendo o 35% da poboación. E a iso hai que sumar que nesta sociedade temos un problema, que é o da lingua, que segue a estar en peligro grave.
LO: Cales son os pasos que se deben dar, dende o mundo editorial pola parte que lle toca, para ampliar eses lectores e lograr que a lingua deixe de estar en perigo?
VF: Unha editorial, que é unha empresa, ten que facer o mellor posible os seus produtos, o mellor posible a selección dos seus autores e dos seus textos, pensando na diversidade de públicos que hai. Ten que editar en condicións, para poder competir con calquera outra edición do mundo. Nestes mesmos días vimos de publicar O soldadiño de chumbo cun libro-cine en colaboración coa productora coruñesa Continental, unha obra que pode competir con calquera libro do mundo, tanrto na Feira de Boloña, como na Feira de Fráncfort… onde sexa. Pero temos que facelo ben, temos que publicar con pulcritude, e logo temos que saber lanzar, apoiar, promocionar, estimular, animar. Somos uns axitadores culturais tamén. É dicir, os editores galegos non somos máquinas de facer libros sen máis; estamos comprometidos cunha causa moi definida e así o sentimos todos, mesmo aqueles que semella que van máis ao seu.”

Estevo Creus: “Esperando os cans”

Entrevista a Estevo Creus en Galicia Hoxe:
“Galicia Hoxe (GH): Ao comezo, define O libro dos cans como unha “tarefa inconclusa”. Terá continuidade, logo?
Estevo Creus (EC): Creo que se trata dun proxecto incompleto porque xa naceu así. Non sei se se completará a si mesmo. No terreo da linguaxe escrita, quizais xa non sobreviviría dentro duns anos e ao mellor, si noutros formatos. Encantaríame que sobrevivise e se transformase, por exemplo, nun pousavasos.
GH: A concepción do intranscendente, de que forma inflúe na súa forma de entender a poesía? A concepción da poesía varía segundo as épocas. O peor que nos pasa é pensar que as cousas son inamovibles. Existe a dimensión do tempo, os ciclos vitais, ou os contactos con outras persoas. A poesía pode ser todo ou nada.
EC: Pode ser ideas ou posturas persoais. Ás veces, os autores poñémonos supertranscendentais pero tamén entramos en ciclos para nada transcendentes. Unha das cousas que teño pendentes é un libro de poesía, humor e absurdo. O humor é unha fonte de coñecemento. Intento reivindicar unha alternativa á tiranía do serio.”

Carlos Labraña: “Son moi crítico co que escribo”

Entrevista a Carlos Labraña en Galicia Hoxe:
“Galicia Hoxe (GH): Cando se fala da desconexión do público co teatro, non se formula se realmente se fai algo para crear esa conexión.
Carlos Labraña (CL): Xustamente son os espectáculos dirixidos aos nenos os que non teñen problemas. De feito, medraron bastante nestes anos as compañías profesionais que fan espectáculos para nenos e teñen moitas funcións. Se os cativos van ao teatro dende nenos, despois van a seguir indo. Iso si, aos pequenos teslles que ofrecer calidade porque os nenos non son os maiores: se algo non lles gusta, non lles gusta.
GH: Que é o teatro para os nenos?
CL: En principio, para eles é un xogo. O que máis lles gusta é disfrazarse e converterse nun superheroe, ou nun personaxe de acción.
GH: O libro publicarase en Embora. É unha forma de visibilidade?
CL: Eu que levo vinte anos publicando teatro infantil, aínda así sigo tendo problemas para publicala. É moi complicado editar. Agora, tiña dúas obras comprometidas e paráronse. O que primeiro que se sacrifica son as coleccións de teatro. Moitas veces, hai que acudir aos premios. Dígocho eu pero tamén cho pode dicir Manuel Lourenzo. Se non é cun premio, é difícil que unha editorial che publique un libro así.”

Xosé María Lema Suárez: “Queremos que esta obra sirva de exemplo a outras comarcas”

Entrevista a Xosé María Lema Suárez en La Voz de Galicia:
“La Voz de Galicia: ¿Cal é o obxectivo central deste libro?
Xosé María Lema Suárez: Coma explicamos no limiar, pretendemos que sexa algo máis que unha guía turística, e así o entendeu tamén a editorial Xerais. Ademais das rutas que propoñemos ao final, na obra recollemos todo o que sabe na actualidade da comarca de Soneira, repasando a súa identidade desde o século IX, a súa historia, a xeografía, as manifestacións artísticas… e incluímos, ademais, dous apartados innovadores, coma son a análise da fala e dos apelidos. Tamén analizamos os movementos populares, culturais e deportivos e recollemos algún percorrido que se fala pouco: a ruta dos Naufraxios, desde Camelle ata Cabo Vilán. Queremos que a obra sirva de exemplo para outras comarcas.”

Cipriano Jiménez Casas: “Se non defendemos o galego só nos queda ser unha colonia embrutecida”

Entrevista a Cipriano Jiménez Casas en Galicia Hoxe:
“Galicia Hoxe (GH): Cal é a reflexión do mundo e a aira de Galicia no particular. O autoodio, a diglosia, a colonización, a autocolonización sempre servil e ignorante, a nación bendicida, entregada… Cal é, xa que logo, a túa resposta?
Cipriano Jiménez Casas (CJC): O proceso de globalización, nos presenta un panorama complicadísimo. Internet, que é unha ferramenta estupenda, pode facer estragos polo mal uso desta. Por máis que reflexiono, en relación con Galicia, vexo cousas a día de hoxe que me abraian. Non se asume sentirse galego que debería ser un orgullo de seu. É do particular que se pode ir a posicións máis globais. Un débese á súa Terra, que aínda que a critiquemos é, a nosa terra. Aínda hoxe, hai persoas que renegan da súa condición de galegos. Un “nacionalista”, como o foron: Castelao, Otero, Curros… ¿Que dicir de Rosalía? Non poden ser persoas reducionistas, senón, abertas, comunicativas, coñecedoras doutras culturas e linguas…en fin todo o contrario do que nos intentan facer crer. (…)
GH: Que tal te levas coa poesía e coa narrativa, son “santos” do teu camiño?
CJC: A literatura e poesía galega, teñen moi boa saúde. No relato curto, hai verdadeiros especialistas, continuadores de Castelao, Cunqueiro, Fole…Despois da Esmorga de Blanco Amor, bótase en falta outra grande novela que aínda está por facer.
GH: Galicia está a vivir e polo tanto a facer a mellor literatura de toda a súa Historia ?
CJC: Non sei se é a mellor época, pero se esta Nación se salva, será por mor dos nosos poetas e escritores. Actualmente Galicia conta cunha serie de escritores dunha categoría fantástica. Outra cousa é, que estean convenientemente lidos e divulgados como se merecen. Retomar o listón tan alto como os nosos devanceiros, non foi tarefa fácil, pero aí están.”

Henrique Rivadulla Corcón: “A parálise do audiovisual é dramática”

Entrevista a Henrique Rivadulla Corcón no Xornal de Galicia:
“Xornal (X): Que nos achega Rivadulla Corcón neste nova obra (Os papeis do vagabundo)?
Henrique Rivadulla Corcón (HRC): É un libro que continúa a mesma liña dos anteriores en dúas constantes. A primeira é o mundo mariñeiro e a segunda é ese concepto de vagabundo que tanto me atrae, xa que ese mariñeiro é ao mesmo tempo un vagabundo. É unha obra cun carácter moi narrativo, aínda que esteamos ante un feixe de poemas. Neste libro atopamos, por outra banda, unha diferenza cos anteriores. Normalmente, eu ambiento as miñas obras en Muxía, pero nesta ocasión regreso ao meu barrio natal, ao barrio de Monte Alto. (…)
X: O libro escribiuse cando o debate da memoria histórica estaba en pleno apoxeo. Os autores sérvense deste tema por pura atracción literaria ou segue a conservar un valor reivindicativo?
HRC: Ten un pouco das dúas cousas, pero o poso reivindicativo é moi importante. Falamos de ficción, pero hai unha realidade que truncou moitas vidas e que segue a afectar as persoas que a viviron, os seus fillos e os seus netos. Nós posicionámonos contra iso e escribimos para que se lembre o que pasou e como pasou. É unha forma de achegar algo a que iso non se volva repetir. Iso é moi importante cando hai sectores sociais que están a dicir sempre cousas como que iso xa está cerrado, que non se pode volver o pasado ou que non se debe falar diso. Non estamos de acordo con iso, por ese motivo escribimos esa historia.”

Xosé Neira Vilas: “Os galegos ignoran aínda o moito que lle deben á emigración”

Entrevista a Xosé Neira Vilas no Xornal:
“Xornal (X): Imaxinou algunha vez que Memorias dun neno labrego sería tan popular?
Xosé Neira Vilas (XNV): Nunca. Eu só tiña a necesidade de contar como era a vida dun rapaz galego dos anos corenta, como un recordo persoal. Xa levaba dez anos emigrado daquela. Nin sequera pensei que fose ir máis alá de Bos Aires, pero Fernández del Riego, que era daquela o xerente de Galaxia, pediume que lle mandase 300 exemplares. Dos 2.000 que se fixeron, 300 viñeron para Galicia. Con todo, aquí tardaron sete anos en reeditalo. Publicouno en 1968 Ediciós do Castro, aínda que o ía sacar Arturo Reguera en Rúa Nova. (…)
X: Que a Galicia actual se construíse fóra explica tamén a escasa autoestima?
XNV: Non se pode amar o que non se coñece, por iso na emigración dos anos 50 tomamos conciencia de Galicia, e por iso a amabamos. Estudabamos Sempre en Galiza nun centro galego capítulo a capítulo. Tiñamos o privilexio de ter clases e conferencias de economía, arte, xeografía, literatura e lingua galega. E os profesores chamábanse Blanco Amor, Dieste, Valenzuela, Baltar… Se coñeces o país e tomas conciencia de como foi burlado, escamoteado e desprezado, esfórzaste máis en defendelo e prestixialo, sobre todo se estás fóra. Armabamos escándalo á porta dos cines cando se estreaba unha película que denigraba a muller galega. Conseguimos que Alberto Vaccarezza cambiase un personaxe dunha obra de teatro porque ridiculizaba os galegos. Había un actor nos anos cincuenta que se chamaba Pepe Iglesias El Zorro que facía varios personaxes. Un deles era un paisano galego que falaba de forma grotesca, torpe e zafia. Fomos protestar á porta da radio até que o eliminaron. E non só iso, senón que conseguimos que os ultramarinos de galegos que había en Bos Aires deixasen de vender espontaneamente o aceite que se anunciaba naquel programa. O tal Pepe liscou de alí e veu para Madrid a facer o mesmo programa co mesmo personaxe grotesco. Aquí non protestou nin dios.”