Xabier P. DoCampo e Agustín Fernández Paz, amigos por palabras

Iago Martínez conversou cos escritores Xabier P. DoCampo e Agustín Fernández Paz para un artigo do suplemento Contexto de Xornal de Galicia:

“Don Francisco parece bo tipo. Disque tamén é da Terra Chá, coma min, e anda rillando na idea de investigar as escolas de emigrantes na zona. Paréceme un proxecto caralludo”. Máis ou menos iso era o que dicía o diario que Agustín empezou a escribir cando puxo o seu primeiro pé nas aulas como aspirante a profesor, hai case catro décadas. Tiña vinte e seis anos e iniciaba as prácticas, acabado o Maxisterio como número un da súa promoción, no Fogar de Santa Margarita da Coruña. O diario, como os que escribían os mestres rurais do Movimento di Cooperatzione Educativa italiano, afín aos comunistas, debía servir para reflexionar sobre o traballo docente e testemuñar a descuberta do oficio daquel mozo de Vilalba. Era lóxico que o seu titor asomase no caderno. Francisco, como intuía o seu pupilo, viña en efecto da Terra Chá, non de Vilalba senón de Rábade, e malia a que era case do seu tempo, apenas un ano máis grande, acertara antes coa vocación e daquela xa ensinaba matemáticas. Iso foi en 1973. Hoxe, os dous son escritores, en ambos casos distinguidos co Premio Nacional de Literatura Infantil e Xuvenil. Agustín converteuse en Agustín Fernández Paz (Vilalba, 1947) e Francisco, que nunca chegou a investigar as escolas de emigrantes na Terra Chá, é ben máis coñecido como Xabier P. DoCampo (Rábade, 1946). Deixaron a docencia, pero non a literatura nin a amizade. Para iso, de momento, non hai xubilación. [Ler texto completo]

Hixinio Puentes: “Dedicarse en exclusiva ao mundo das letras é unha heroicidade, ou un suicidio”

Por que cando se soubo que esta novela gañara o Premio Risco insistiu vostede en que fora unha sorpresa enorme?
Porque esta foi a primeira novela que escribín na miña vida, hai xa máis de quince anos. A primeira versión era en castelán, e realmente non sabía escribir moi ben, fun aprendendo mentres a facía. Traducina, e pasou por varias reescrituras, pero nunca chegou a convencerme de todo. Tiña grandes defectos, e non me servía para nada, pero un día decidín darlle a derradeira oportunidade. Fíxenlle unha grande poda de máis dun cento de páxinas e presenteina ao premio.

Non tentou editala antes do premio?
Non, realmente non. Cada obra ten a súa sorte particular, é como os fillos. Uns triunfan porque teñen premios, e a outros téñenos que vir buscar a casa para que funcionen. No caso de A do vinte e un, tocoulle sufrir varios pulidos, pero ao final creo que quedou ben armada. É unha boa obra, aínda que escrita sen recursos demasiado vistosos, como é de agardar.

Que lle abríu máis portas para editar, este premio ou o éxito de Mombars?
Eu tiven as portas abertas dende o primeiro momento, dende que lle levei a Xerais o manuscrito de O bandido Casanova. Publicáronma sen saber que xa gañara o Premio Pastor Díaz e con eles, en concreto, sempre tiven moi boa relación. De feito, xa case teño lista outra novela para publicar este mesmo ano con eles.

Ler entrevista completa a Hixinio Puentes en Xornal de Galicia

Entrevista a Xosé Lois García: Novoneyra recoñecía o influxo da poesía de China e Xapón

-Un aspecto singular do libro é que tamén analiza a influencia da poesía clásica de China e Xapón na obra literaria de Novoneyra.
-É un aspecto importante ao que ata agora case ninguén lle prestou atención, aínda que o propio Novoneyra recoñecía ese influxo e falou del en conversas que menciono no libro. Ese influxo chegoulle sobre todo a través dalgúns escritores franceses do século XX que beberon moito nas literaturas orientais. A poesía breve e concentrada de Novoneyra ten similitude cos haikus dos poetas chineses e xaponeses e o seu sentimento da paisaxe e da natureza ten moito en común coa poesía oriental influída polo zen, unha corrente filosófica vinculada ao budismo. Pero tanto na brevidade dos poemas como no sentimento da natureza tamén estivo moi influído polo poeta de Mondoñedo Antonio Noriega Varela.

Ler entrevista completa a Xosé Lois García en La Voz de Galicia

Eva Moreda: “O erotismo regula as relacións sociais da xente”

Entrevista de Alberto Ramos a Eva Moreda publicada en Xornal de Galicia:

Que unha obra erótica estea protagonizada por mulleres quere dicir que é para un público feminino ou é que volvemos chocar cos tópicos?

Busco lectores tanto como lectoras, non fixen unha obra para un público feminino. Certo é que lla pasei a un amigo para que me dera a súa opinión e, cando lla entreguei, díxenlle: “non te asustes”. Pero non é antihomes, en todo caso é antimachismo e non quero perder ningún lector por iso.

A literatura erótica segue sufrindo o estigma de ser historias para o entretemento, para a novela rosa e para nada máis elevado?

O prexuízo segue aí e resulta sorprendente que non se supere. Eu estiven en xurados de premios literarios nos que se desbotaban grandes obras que podían gañar unicamente pola súa carga erótica. Pódese escribir unha novela rosa só para entreter ou podes escribir algo que vaia máis aló co erotismo, porque é unha canle tan válida como calquera outra para retratar calquera tema literario. O problema, seguramente, reside en que hai unha visión do sexo que se basea nas pulsións máis salvaxes. Claro que hai instintos de naturalidade, mesmo de animalismo, pero iso condicionou demasiado a sexualidade. O sexo é natural, pero non só natural, tamén hai profundidade. [Ler entrevista completa]

Entrevista a Suso de Toro: “Síntome un supervivente dentro dunha xeración fusilada”

Entrevista a Suso de Toro no semanario A Nosa Terra:

Como nace Sete palabras?

Sae da experiencia persoal. Entendo a literatura dun xeito activo e algúns libros meus pretendían funcionar como granadas de man. Caixón desastre era un ensaio para demostrar que se podían escribir outras cousas en galego pero con Polaroid xa pretendín modificar a literatura galega. Home sen nome falaba da memoria colectiva e, ademais da pretensión estética, quixen romper o tabú de dicir o nome dos asasinos. Sete palabras é a literatura como terapia e vía de coñecemento de min mesmo. A grandeza da literatura reside na individualidade e ese é o seu valor universal, porque afondando nun mesmo os demais recoñécense.

Buscaba para si e tamén para o seu pai que estaba doente.

Non sei se o fixen por encargo da miña abuela Valentina ou de meu pai, ao que lle quedou sen facer esa tarefa ou se é estritamente unha necesidade miña. Pero sentinme un medium doutros. Na procura dese pasado vivín unha experiencia autenticamente literaria, de sentirme dentro dun conto.

Aínda que o personaxe non ten nome, vostede é moi duro con el e, daquela, co propio Suso de Toro.

Son moi crítico co meu entorno pero tamén practico esa dureza comigo mesmo. Non o reivindico e téñoo máis por defecto que por virtude, pero é a miña forma de ser. Entendo a literatura para intervir na vida. Que sexa experiencia, non algo superficial, que actúe e te modifique. Falar de Sete palabras resúltame difícil porque tiven que exprimirme e a tarefa era buscar cunha honradez extrema, sen saber se o que podía atopar sería ou non agradábel. Era o lado escuro ou incómodo da historia familiar que tocaba tamén no centro de min mesmo. Por iso me desdobrei dunha maneira extravagante. [Ler entrevista completa]

Conversa con Méndez Ferrín: “O que é radical é o goberno da Xunta, demostrouno co decreto do galego”

Xornal de Galicia mantivo un café de redacción co escritor e actual presidente da Real Academia Galega, Xosé Luis Méndez Ferrín:

Que sente cando lle aplican adxectivos como “radical” ou “batasuno”?

Paréceme que o que é radical é o cambio que fai este Goberno coa situación do galego no ensino. E digo radical porque vai á raíz. Se o decreto era antes medio protector do galego, agora é desprotector, e iso é radicalismo. E creo que este Goberno non está capacitado para ser tan radical, porque ten unha maioría moi precaria, e estase enfrontando á sociedade, e a sectores moi importantes do seu propio partido, aos que intentou estrangular en Ourense, sen conseguilo. E que digan que son batasuno, non sei nin que contestar. Non teño nada que ver co País Vasco, agás que é unha terra que me gusta e visito sempre que podo.

A Academia apoiaría un decreto que repartise o galego no ensino ao 50%?

Si, se non ten que haber un equilibrio total, como non o hai na sociedade. Terá que haber unha discriminación positiva a prol do galego. Hai que fomentar o galego, porque o castelán non o precisa. Pero, por suposto, hai que saber falalo e escribilo tan ben como o galego, e iso sería suficiente. O exterminio do castelán en Galicia non está na mente de ninguén que sexa normal. Non coñezo ninguén que o pense, pero hai moitos galegos que queren exterminar o galego dentro de si mesmos, e irrítanse cada vez que o galego dá un pasiño

Cid Cabido: ‘A memoria sempre se transforma en ficción’”

A Nosa Terra conversa co escritor galego Xosé Cid Cabido:

“Como sabemos, a organización de datos para crear un relato é sempre unha construción artificial, por moito que eses datos procedan dunha experiencia real. Sempre hai versións. E nesas versións hai un grao de distorsión da realidade, ou polo menos, sempre se detectan diferenzas de percepción. O que comprobas nunha investigación como esta é que as versións adoitan ser moi nebulosas en aspectos esenciais e moi precisas en cuestións completamente secundarias. Así confirmamos que a memoria posúe uns mecanismos que contribúen a construír o relato, a deformar os feitos de tal xeito que, claro, rematan por transformarse en ficción. A que a cada quen lle convén contar.” [Ler entrevista completa]

Alberto Lema: “Pasará este Feijóo como pasaron tantos coma el. Pero Rosalía permanece”

Entrevista a Alberto Lema no xornal Galicia Hoxe:

A literatura galega vive un momento de esplendor ou polo contrario estamos encegados pola luz e as sombras do disparate, de sacar o “santo” ás procesión dunha sublaicidade?

Non sei se o alustre da literatura galega de hoxe é máis ou menos cegadora que a de antes, pero si conserva, coma sempre, o costume de seguir un camiño propio e insensible á gravidade madrileña. Penso que este é o seu maior mérito.

Por que protestan os colonizados por Castela ou España en Galicia ou Galiza, cando teñen todo de man, dende medios de comunicación aos cartos porcos do espolio e o latrocinio?

O Imperio xoga sempre con dúas caras: a de vítima e a de verdugo. As razóns da primeira xustifican a represión e brutalidade da segunda. Todos os pobos espoliados foron sempre monstros terribles no relato do Imperio: os galos, os indios americanos, os negros africanos, os xudeus baixo o nazismo e os palestinos baixo o sionismo. Todos eles foron sempre bárbaros terribles xusto antes de seren
exterminados.

Con que libro, cando o escribas poderías chegar ao sumum da túa satisfación?

Cédolle a outros a gloria de sentirse no sumum da excelencia, pracer que só deberon sentir Homero, Dante, Shakespeare e Xosé Carlos Caneiro. O resto de nós estamos condenados a facer o que se pode. [Ler entrevista completa]

Xosé Luís Méndez Ferrín: “O adxectivo Real foi un xeito de defenderse dos caciques autóctonos”

Entrevista de Daniel Salgado a Xosé Luís Méndez Ferrín no suplemento Luces de El País:

P. Posicionamentos da Academia tan inequívocos como o referente á lingua, non poden dificultar a negociación dun mellor financiamento coa Xunta?

R. Non ten nada que ver. Non creo que a Xunta de Galicia nos vaia castigar, nin vingarse. Sería pensar moi mal da xente. Penso que esas cousas non ocorren.

P. Daquela, a soberanía da que adoitan gabarse os académicos non é un mito?

R. A Academia é soberana. Comprobamos que o é. O documento chamado Análise académica, que é crítico co decreto do galego da Xunta, foi unha decisión respaldada por unanimidade, respaldada mesmo por dous académicos que non concorren ao plenario, que están separados voluntariamente dos traballos académicos.

P. Intentará que eses dous académicos, Xesús Alonso Montero e Xosé Luís Franco Grande, se reincorporen á vida activa da institución?

R. Tanto eu como todos os meus colegas están desexando que se incorporen plenamente. Xa se incorporaron de forma efectiva á Análise académica e fixeron valiosas contribucións. Pero, polo menos, que aparezan tamén fisicamente.