Entrevista de Manuel Xestoso a Eva Veiga en Nós Diario:
“(…) – Nós Diario (ND): Recibe vostede un recoñecemento como escritora na súa propia terra, en Pontedeume. Que importancia ten que sexa precisamente aquí, o seu “paraíso da infancia”?
– Eva Veiga (EV): Hai poucos recoñecementos tan gratificantes para unha escritora como o que se recibe na propia terra. Por varias razóns: unha delas é que un sempre desexa que o queiran os seus, a súa xente. Pero, ademais, no meu caso o territorio e a paisaxe son esenciais. Este espazo forma parte do meu íntimo imaxinario e da miña aprendizaxe, pero tamén transcende o persoal para facerse simbólico na miña obra. A poesía ten esa capacidade de facer que o evidente, o que vemos, se transforme noutra forma de vida. Para min a natureza é, ante todo, coñecemento. Nela aprendes que todo se interrelaciona; que a vida é unha comunidade vexetal, animal e mineral baseada na reciprocidade e non en elementos desconectados.
– ND: A súa vocación poética revelouse aos catro anos a través dunha experiencia case máxica na escola.
– EV: Así foi. Fun á escola moi cedo, nunha desas escolas unitarias de nenas onde compartiamos espazo as nenas de catro anos con mozas de catorce. Un día, a mestra leu un poema sobre a metamorfose dun verme en bolboreta. Aquilo foi un acontecemento que me cambiou a mente e as neuronas; quedei abraiada ante o que era a poesía. Eu xa traía a oralidade de nacemento porque a miña avoa paterna recitaba Rosalía e sabía dicir os poemas, pero aquel momento reveloume unha certa ritualidade no dicir. Foi como se todo se despregarase no aire con maxia, cunha hiperrealidade onde as cores da metamorfose se producían realmente ante min.
– ND: Despois de tantas décadas dedicada á escrita, como consegue manter viva esa capacidade de asombro e esa percepción do universo como totalidade?
– EV: Para min a poesía supuxo unha muda no modo de ollar e de estar no mundo. Cando habitas o mundo dese xeito, a mirada é sempre nova porque a poesía o que fai é afinar a atención. Esa atención permite descubrir cousas novas constantemente porque a vida renóvase sen fin, e nós con ela. O marabilloso da creación é que non é algo que vén xa feito, senón que se fai no momento; é unha conversa co mundo, cos demais e cunha mesma. Eu teño unha percepción do tempo integrada, circular e non puramente cronolóxica. Sinto que cando actúo no presente fágoo co todo o pasado e mesmo co futuro. O que pasa no presente esperta o que xa pasou e faino presente de novo, pero renovado. Estamos vivos na medida en que nos transformamos: cando algo deixa de transformarse é que está morto. (…)”
Arquivos da etiqueta: Manuel Xestoso
Todas as cantigas de amigo nun só volume
Máscaras e ambición: Fernández Mallo explora a xungla do mundo empresarial
Entrevista de Manuel Xestoso a Marcelino Fernández Mallo en Nós Diario:
“A delegación dunha multinacional vive un ambiente de máxima tensión e desconfianza. Tras un brusco cambio no organigrama da dirección comezan a darse movementos estraños que desembocan en secuestro e asasinatos. A última novela de Marcelino Fernández Mallo, Cen Ilíadas (Toxosoutos), sitúa no mundo da empresa un thriller que presenta o 25 de marzo na Libraría Couceiro de Compostela, acompañado de María Obelleiro e Lourenzo Fernández Prieto.
Fernández Mallo, un economista cunha longa traxectoria literaria, recoñece, en conversa con Nós Diario, que a súa carreira profesional en diferentes sectores empresariais influíu na creación dos perfís e vicios que retrata na novela. “Indubidabelmente. Todo exercicio de ficción parte sempre dunha base real. Neste caso, a identificación é clarísima por dúas vías fundamentais: o escenario, que é o da multinacional –coas súas estratexias e relacións complexas coa administración– e a riqueza de perfís humanos cos que tratei”.
Eses perfís humanos reflicten personalidades moi específicas que se definen pola súa posición na xerarquía da empresa, porque esta “ten tantos postos e funcionalidades que as distintas personalidades emerxen desde o máis fondo. Iso é moi enriquecedor para un escritor e trasládase aos personaxes, que están moi marcados polo que eu defino como un teatro de aparencias”.
Un teatro de aparencias que provoca unha dualidade entre o perfil profesional e persoal das personaxes. “Esa dualidade é visíbel desde o primeiro contacto que tes con esta xente. Teñen un modo de comportarse na casa ou cos amigos, pero poñen unha máscara no momento en que pisan a oficina. Alí teñen obxectivos moi específicos e o seu primeiro propósito, por riba de calquera outro, é sobrevivir”. (…)”
O ‘Bestiário’ de Vítor Vaqueiro e Ánxel Huete: unha nova mirada sobre a mitoloxía galega
Entrevista de Manuel Xestoso a Vítor Vaqueiro e Ánxel Huete en Nós Diario:
“Agora, Vaqueiro publica, xunto co artista Ánxel Huete, Bestiário (Néspera editora) un novo volume que nos abre as portas a un mundo de estadeas, cocas, mouras, lobishomes, sereias e xacias, entre outras figuras fantásticas. Case medio cento de seres máxicos que conforman unha mitoloxía recoñecíbel e que resume unha visión do mundo.
“A idea parte dun encargo que me fixera Nós Diario para unha serie de pequenos artigos que aparecían tres veces por semana e que constituían unha especie de catálogo de seres fabulosos”, explica Vaqueiro en conversa con este xornal. “Eran textos moito máis breves dos que aparecen neste libro, pero que funcionaron como detonador para recuperar un proxecto que eu tiña hai corenta anos e que, daquela, abandonara. Case catro décadas despois, con máis experiencia neste campo, decidinme a retomalo e de aí naceu este libro”. (…)
“Os textos están traballados literariamente pero, efectivamente, non quería desviarme da tradición popular. O que se relata é o que a xente aínda cre en moitos lugares do país e, sobre todo, o que todo o mundo cría hai cen anos”, afirma Vaqueiro.
E nesa busca do simbólico entraba tamén a parte da ilustración: “Non quería unhas ilustracións descritivas, que fixesen deseños que reproducisen figuras de maneira realista. Iso xa estaba feito, e eu buscaba outra cousa. E con esa teima na cabeza, pensei en Ánxel Huete, a quen coñezo desde hai case cincuenta anos e que me parecía o autor adecuado precisamente porque é un pintor abstracto”, relata.
“A idea de Vítor de non ser excesivamente descritivo foi a que me convenceu para aceptar este reto: o certo é que os dous nos entendemos perfectamente”, declara Huete. “Non tiña moito sentido facer algo literal , e por outro lado, eu non quería tirar dun exceso de representación, non quería ser disciplinado nese sentido e, daquela, tomei como guía o concepto de pictograma”. (…)”
O feminismo como motor da obra literaria de Begoña Caamaño
Entrevista de Manuel Xestoso a Marta Dacosta e Marga do Val en Nós Diario:
“(…) “En moitas ocasións denígrase a vocación política como motor da literatura, nunha contradición manifesta coa vontade das autoras. Sucedeu por exemplo, con Luísa Villalta, sobre a que se elaboraron moitos discursos que puñan o foco naqueles aspectos menos controvertidos da súa obra. Non queremos que suceda isto con Begoña Caamaño, quen declarou por activa e por pasiva que a súa militancia feminista e a prol da lingua galega facía parte indisolúbel da súa obra literaria”.
A escritora Marta Dacosta falaba así con Nós Diario sobre a autora de Morgana en Esmelle pouco antes da súa intervención na palestra Feminismo e literatura. O compromiso na escrita feminina. O exemplo de Begoña Caamaño, que tivo lugar onte no Centro Sociocultural das Fontiñas, en Compostela e na que interviron Marga Do Val e a propia Dacosta. O acto, segundo esta última, tiña vontade divulgativa, “queremos dar a coñecer a figura de Caamaño en todas as súas moitas facetas. Ela sempre se declarou feminista e aplicou esa definición tanto ao seu traballo de activista como a toda a súa obra literaria”.
Caamaño foi unha das promotoras da Asociación de Mulleres Galegas na Comunicación (MUGACOM), e militou en Mulheres Nacionalistas Galegas (MNG) e na Marcha Mundial das Mulleres -organizadora do acto de onte-, polo que salientar esta faceta da súa figura resulta fundamental para comprender a globalidade do seu traballo creativo.
As dúas novelas polas que é máis coñecida Caamaño inciden nesa necesidade de ter presente o seu compromiso á hora de avaliar a súa obra. Marga Do Val explica que “Circe ou o pracer do azul revisa a mitoloxía grega desde un punto de vista feminista; Morgana en Esmelle enlaza a materia de Bretaña co mundo de Cunqueiro, desde unha mirada feminina que opón os roles de Morgana e de Viviana aos propósitos e intencións de Merlín”.
Do Val inscribe ese proxecto de “reescribir” os mitos desde a óptica feminina nunha corrente que remonta á novela de Christine Brückner Se tiveses falado, Desdémona, ou a algunhas obras de María Xosé Queizán ou de Xohana Torres, en cuxos versos se apoia Caamaño. (…)”
Manuel Ferreiro. Universo Cantigas
Manuel Rei Romeu: “Toda a obra de Castelao é política, no bo sentido da palabra”
Entrevista de Manuel Xestoso a Manuel Rei Romeu en Nós Diario sobre o seu libro Castelao, desta terra e deste tempo:
“(…) – Nós Diario (ND): E esa evolución transforma un mozo que quere abrirse paso no mundo da arte a un home que escribe Sempre en Galiza, unha obra que acaba converténdose na obra fundamental do pensamento sobre o país.
– Manuel Rei Romeu (MR): Hai un camiño e hai unha coherencia. A súa arte é unha arte politicamente comprometida e, ademais, a el serviulle para albiscar as necesidades que tiña o pobo galego. E non vai tardar en convencerse de que Galiza é unha nación que foi desfavorecida por mor do seu sometemento ao Estado español. Nese sentido, resulta fundamental o tema da emigración -que era o gran problema da Galiza da altura- que el converte nun leit-motiv que atravesa toda a súa obra desde o álbum Nós até o Sempre en Galiza. E cando publica este último libro, en 1940, pronuncia ese discurso no que advirte que están enxalzando a súa faceta de artista pero que el, aínda que non fose un político profesional, sentiu a política como a vocación de toda a súa vida. Son unhas palabras claras que definen esa coherencia que ten a súa obra.
– ND: É moi interesante a carta que lle envía a Manuel Antonio despois de que este publicara o manifesto Máis alá!, no que fai gala dun coñecemento amplo do que sucede en Europa. Até que punto inflúe o coñecemento que tivo de primeira man da vida cultural europea no seu pensamento, que sempre mantén unha dimensión humanista e universalista?
– MR: Aí xa está esa idea de que Galiza é “célula de universalidade” que faría célebre a Xeración Nós, Pero el, que é moi autoexixente, cando fai o seu primeiro periplo europeo -Francia, os Países Baixos e Alemaña- el ten claro que hai que asumir o mellor de cada arte do mundo pero que, como lle di a Manuel Antonio, “temos que crear nós a nosa arte nova”, deixando claro que desde a nosa especificidade é como nos transformaremos en universais. E do que máis se aproveita el é do que vén da Europa do Leste e da Unión Soviética, tanto nas artes escénicas como nas artes plásticas. E posteriormente, iso trasládase ao político, convencéndose de que a federación que podemos tomar como modelo, con todas as súas limitacións, é aquela que potencia o papel das nacións e que recoñece o dereito de autodeterminación, como facía a URSS despois da Revolución de Outubro. (…)”
Compostela: presentación de Lúas do Orzán, de Xesús Pisón
Compostela: presentación de Sentinelas no limiar das tebras, de Andrés Castro, Ozo Perozo e Alexandre Senande
Margarita Ledo Andión impulsa un novo espazo para a cultura en Castro de Rei
Entrevista de Manuel Xestoso a Margarita Ledo Andión en Nós Diario:
“Un novo espazo para a cultura e o pensamento: así se define a Casa da Galería, que baixo o lema “Cinema, cultura, comunicación” abriu o 31 de xullo as súas portas en Castro de Rei (A Terra Chá), coa presentación da antoloxía poética da escritora e cineasta chairega Margarita Ledo Andión, Prefiro condenarme (Chan da Pólvora) e unha mostra de debuxos de Luís Moscardó, Paisaxe interior [debuxos que escriben versos].
A Casa da Galería está impulsada pola Fundación Margarita Ledo Andión, que ten como obxecto, segundo marcan os seus estatutos, “a conservación, investigación e difusión da obra da investigadora, escritora e cineasta Margarita Ledo Andión, a promoción da cultura galega en xeral e do cinema e o audiovisual en lingua galega en particular, así como doutros bens de cultura e comunicación”.
Porén, a definición legal non reflicte de maneira exacta a ambición do proxecto. “A idea orixinal sempre foi pór a disposición do público a documentación relacionada co meu traballo, vencellada, sobre todo, ao cinema e á comunicación”, explica Ledo, en conversa con Nós Diario. “Mais tamén hai traballos da Produtora Nós, un pequeno fondo de pintura galega e audiovisual, xunto con fondos hemerográficos e bibliográficos que contextualizan o anterior”.
Á hora de escoller un lugar onde depositar todo ese acervo, a Fundación comprobou que nas cidades xa existían centros de estudo abondos para levar a cabo este tipo de tarefas e -en liña coa tendencia de pensar e pór en valor a cultura que se fai en todo o territorio, máis alá do que se xera nas cidades- decidiron que a casa familiar en Castro de Rei era un lugar idóneo para crear un espazo destas características e, ademais, traballar en proximidade para estabelecer un centro de creación e visibilización da cultura da Chaira. “Estamos falando dun lugar no que se está creando unha pequena rede de centros que pode contribuír a pór en valor a cultura tendo en conta o enraizamento coa terra: nun pequeno radio están o Museo do Castro de Viladonga, a Casa-Museo Manuel María, a Casa de Álvaro Cunqueiro… Créase un pequeno circuíto que contribúe revitalizar a vida cultural e social da rexión”, sinala.
Nese compromiso coa cultura de proximidade, a Casa da Galería ten previsto, ademais, xerar actividades que afonden no coñecemento da Chaira, ir creando unha arqueoloxía da paisaxe que permita a identificación co territorio a medida que se vaia afondando no seu coñecemento.
“Se non coñeces ben todo o valor que pode chegar a ter a terra onde pos os pés, non es consciente das agresións que se exercen contra ela, das feridas constantes que está sufrindo agora mesmo; non te decatas das consecuencias que pode ter abrir unha estrada por determinadas paraxes ou os efectos que pode ter unha plantación de eucaliptos na percepción do teu espazo vital”, engade Ledo. “Por iso queremos acompañar cada acto con actividades de contextualización que contribúan a relacionar cultura e paisaxe”.
As próximas actividades discorren exactamente por ese camiño. Así, o 4 de setembro inaugurarase a exposición Os Notábeis. Á volta de personaxes dun Castro de Rei do século pasado, que, comisariada polo artista Bernardo Tejeda, recupera un proxecto no que confluíron os artistas Jorge Carla, Antonio Asensi e Israel Dawood en 2015: serigrafías sobre soporte téxtil. Un xogo que cuestionaba o concepto de autoría da peza de arte desembocou na aparición duns retratos estilizados tirados dun libro sobre unha historia de Castro de Rei, dando lugar a un grupo de pezas que constitúen o corpo da mostra. Unha sesión-debate coa artista plástica Luz Darriba analizará as obras desde a perspectiva de xénero.
E o día 11 de setembro decorrerá a proxección, por primeira vez en Castro de Rei, do documental Manuel María: eu son fala e terra desta miña terra, da propia Margarita Ledo Andión, seguida dun faladoiro -no que intervirán Marica Campo, María Pilar García Negro e Alberto Ansede, presidente da Fundación Manuel María- que lembrará os vinte anos do pasamento do poeta nacional.
En todo caso, o protagonismo, onte, recaía na Margarita Ledo poeta, a que hai case 55 anos publicaba o seu primeiro libro, o sorprendente Parolar cun eu, cun intre, cun inseuto (Xistral), que inauguraba unha das poéticas máis singulares e atractivas das últimas décadas que agora se condensan no volume Prefiro condenarme, cuxo título coincide co do seu último filme.
“Tematicamente non teñen nada que ver, pero si que xorden da mesma pulsión interna”, relata a escritora e cineasta. “É unha frase que lle escoitei á miña nai no contexto dunha discusión dura. Axiña me decatei que era unha frase de insumisión que se podía interpretar en sentido relixioso mais tamén persoal”. (…)”
