Vigo: II Xornadas Internacionais de Crítica e Investigación en literatura infantil e xuvenil

O xoves 10 e venres 11 de maio, no Salón de Actos da Facultade de Filoloxía e Tradución da Universidade de Vigo, e baixo a organización de ANILIJ. Asociación Nacional de Investigación en Literatura Infantil y Juvenil e ELOS. Asociación Galego-Portuguesa de Investigación en Literatura Infantil e J/Xuvenil, celébranse as II Xornadas Internacionais de Crítica e Investigación en Literatura Infantil e Xuvenil, co título A familia na Literatura Infantil e Xuvenil, co seguinte programa:

* Xoves 10 de maio:
14:30 h. Recollida de material.
15:45 h. Inauguración e entrega I Premio Internacional de Investigación en Literatura Infantil e Xuvenil.
16:00 h. Conferencia plenaria a cargo de Ana Margarida Ramos (Univ. Aveiro, Portugal). As familias non tradicionais na Literatura Infantil e Xuvenil. Presenta: Blanca-Ana Roig Rechou (USC).
17:00 h. Mesa de autores: An Alfaya, Fina Casalderrey e Agustín Fernández Paz. Presenta e modera: Isabel Mociño González (Uvigo).
18:30-20:30 h. Ponencias (Salón de Actos). Modera: Mar Fernández Vázquez (USC):
* Beatriz Soto Aranda (UCM). La LIJ de temática arabo-islámica traducida al castellano: las relaciones familiares y la construcción de la identidad en la segunda generación.
* Maria da Graça Sardinha e João Machado (Univ. Beira Interior/I. P. Castelo Branco). A família e a identidade cultural dos jovens: leituras do PNL (Portugal).
* María del Mar Muñoz Prieto e María Sandra Fragueiro Barreiro (Escola Universitaria de Maxisterio de Vigo). El papel de los cuentos de hadas en el desarrollo infantil.
* María José Corvo Sánchez (Uvigo). Backfischliteratur: siglo XIX.
* Mª Jesús Barsanti Vigo (Uvigo). La educación y la familia en los refranes.
* Mar Fernández Vázquez (Univ. Santiago de Compostela). Rupturas familiares a causa de la guerra civil española en las novelas juveniles en gallego de Marina Mayoral.
18:30-20:30 h. Ponencias (Salón de Graos). Modera: Carmen Ferreira Boo (USC):
* Pilar González Vera (Univ. Zaragoza). Cenicienta, Bianca y Mulán, la representación de la mujer a lo largo de la historia.
* Elvira Luengo Gascón (Univ. Zaragoza). Los juegos del Oulipo en los relatos de Ana Maria Machado. Trenza de gentes, familia y género.
* Blanca-Ana Roig Rechou e Isabel Mociño González (Univ. Santiago de Compostela/Uvigo). Los abuelos de Chema Heras.
* Juan Senís Fernández (Univ. Zaragoza). Las madres tontas: las problemáticas relaciones materno-filiales en la literatura infantil de Carmen Martín Gaite.
* Geovana Gentili Santos (Universidade Estadual Paulista “Júlio de Mesquita Filho”, UNESP/Univ. Santiago de Compostela). La representación de la familia en Ana María Machado.
* Carmen Ferreira Boo (Univ. Santiago de Compostela). La representación de la familia en las obras A Cabeza de Medusa y Rúa Carbón de Marilar Aleixandre.

* Venres 11 de maio:
10:00 h. Conferencia plenaria a cargo de la Dra. Gloria Bazzocchi (Univ. Bolonia, Italia). Los ancianos, maestros de vida: algunos ejemplos de la estrecha relación que se establece entre niños y abuelos en la Literatura infantil. Presenta: Veljka Ruzicka Kenfel (Uvigo).
11:00-12:00 h. Mesa de tradutores: Rosa Marta Gómez Pato, Antón Palacio Sánchez e María Reimóndez Meilán. Modera: Lourdes Lorenzo García (Uvigo).
12:30-14:00 h. Ponencias (Salón de Actos). Modera: Liliana Dorado (Hope College, Michigan, USA):
* Maria da Conceição Tomé e Glória Bastos (CEMRI, Portugal). Entre a ordem e o caos… Representações da família na literatura juvenil portuguesa contemporânea.
* Lourdes Lorenzo García e Beatriz Rodríguez Rodríguez (Uvigo). Un tío célebre y una sobrina desconocida: la relación entre don Quijote y Antonia Quijana en las adaptaciones literarias para niños y jóvenes a la lengua inglesa.
* Celia Vázquez García (Uvigo). No es fácil romper los hilos de la tradición: Lenta transformación de los estereotipos de género. Busquemos culpables.
Fernando Fraga de Azevedo (CIEC-Universidade do Minho). “O Clube dos Afetos: apontamentos sobre as representações da família em clássicos da Literatura Infantil e Juvenil”
* Paula Cristina de Sousa Marques e Fernando F. Azevedo (CIEC, Universidade do Minho). Literatura Infantil, Imaginário e Valores Interculturais: apontamentos para uma pedagogia desde o jardim-de-infância.
12:30-14:00 h. Ponencias (Salón de Graos). Modera: Geovana Gentili Santos (UNESP/USC):
* Liliana Costa (Universidade do Minho). Mouschi ao colo de Anne Frank. A família e a guerra no diário de Anne Frank e na reinterpretação de José Jorge Letria.
* Eva María Villar Secanella (Univ. Zaragoza). La memoria y los ayudantes de la heroína transmisores de este conocimiento.
* Gema Lasarte Leonet (Univ. del País Vasco). Análisis de la pluralidad de formas de convivencia y la familia en la LIJ vasca.
* Sandra Sánchez, Santiago Yubero e Elisa Larrañaga (CEPLI-Univ. Castilla-La Mancha). La lectura en la intervención con hijos de mujeres maltratadas.
* Sandra Sánchez, Santiago Yubero e Elisa Larrañaga (CEPLI-Univ. Castilla-La Mancha). Materiales para el fomento de la lectura en contextos familiares.
16:00-17:00 h. Mesa de editores: Xosé Ballesteros (Kalandraka), Manuel Bragado (Edicións Xerais de Galicia), Francisco Castro (Galaxia) e Nati de la Puerta (A-fortiori Editorial). Modera: Eulalia Agrelo Costas (USC)
17:00-18:30 h. Ponencias (Salón de Actos). Modera: Carina Rodrigues (Univ. Aveiro):
* Xavier Mínguez López (Universitat de València). Los nuevos modelos de familia en el paradigma de la interculturalidad.
* Alba Alonso Feijoo (Uvigo). La Familia del Nuevo Niño en la Literatura Infantil del Siglo XXI. Un Estudio de Caso: My Princess Boy de Cheryl Kilodavis.
* Sara Reis da Silva (IE-Universidade do Minho). Representações da família nos Contos de Grimm para Meninos Valentes, de Alice Vieira.
* Lúcia Barros, Ana Barbosa, Carminda Lomba e Augusta Almeida (Agrupamento de Escolas, norte de Portugal). Lê para mim que depois eu conto… Literatura infantil e mediação leitora.
* Carmen García Surrallés (Univ. Cádiz). Nuevas relaciones maternofiliales en la LIJ.
* Mercè Masnou Ferrer (Univ. Autónoma de Barcelona). Familias de heroínas desde los tiempos de Dickens.
17:00-18:30 h. Ponencias (Salón de Graos). Modera: Vanessa Regina Ferreira da Silva (UNESP/USC):
* Fermín Ezpeleta Aguilar (Univ. Zaragoza). Familia y colegio en dos novelas juveniles de los 50: Pedrito de Andía y La vida sale al encuentro.
* Alexandra Martí (Univ. A Coruña). Las princesas en los cuentos infantiles clásicos: ¿Mujeres-objeto o mujeres-sujeto?.
* Iria Míguez Seoane (Uvigo). La figura del abuelo en la obra de Fina Casalderrey.
* Xulio Pardo de Neyra (Univ. A Coruña). Familia e tradición na simboloxía androcéntrica das sereas na LIX.
* Gemma Castillo Membrive (Uvigo). Audiodescripción para niños.
* Vanessa Regina Ferreira da Silva (Universidade Estadual Paulista “Júlio de Mesquita Filho-UNESP/Univ. Santiago de Compostela). Estudio comparado de la familia en Corda bamba (1988), de Lygia Boyunga Nunes y A filla do ladrón de bicicletas (2010), de Teresa González Costa.
18:45 h. Acto de clausura.
19:00-20:00 h. Asemblea de socios ANILIJ-ELOS.

Pontevedra: Concerto do Día das Letras Galegas, o mércores 16 de maio

O mércores 16 de maio, ás 21:00 horas, no Pazo da Cultura de Pontevedra, con entrada libre até completar capacidade, terá lugar o Concerto do Día das Letras Galegas, no que a orquestra da Real Filharmonía de Galicia, a Sociedade Coral Polifónica de Pontevedra e o Coro Académico do Conservatorio Manuel Quiroga, baixo a dirección de Maximino Zumalave, interpretarán obras de Antón García Abril, Juan Durán e Rogelio Groba, partituras compostas sobre textos de Celso Emilio Ferreiro, Valentín Paz-Andrade e Ramón Cabanillas. Está organizado polo Consello da Cultura Galega e o Concello de Pontevedra.

Vinte e seis obras finalistas compiten polos Premios AELG 2012, que chegan á súa XIII edición

Os 417 socios e socias da AELG xa escolleron os finalistas aos premios á mellor obra publicada no 2011 nas modalidades de ensaio, poesía, narrativa, tradución, teatro, blog literario, literatura infanto-xuvenil e traxectoria xornalística. Nestes dous últimos casos tamén participan na elección os asociados de Gálix e os membros do Colexio de Xornalistas respectivamente.
As obras gañadoras daranse a coñecer na Cea das Letras, un dos actos máis importantes na vida da Asociación de Escritoras e Escritores en Lingua Galega, que terá lugar o vindeiro 5 de maio en Santiago de Compostela.

Así pois, da conxunción de votos emitidos nunha primeira quenda resultaron finalistas:

Narrativa:
Extramunde, Xavier Queipo, Xerais.
Laura no deserto, Antón Riveiro Coello, Galaxia.
Non hai noite tan longa, Agustín Fernández Paz, Xerais.

Ensaio:
Como defenderes os teus dereitos lingüísticos, Carlos Callón, Xerais.
Rosalía de Castro. Estranxeira na súa patria (a persoa e a obra de onte a hoxe), Francisco Rodríguez, Asociación Socio-Pedagóxica Galega.
Vivir, unha aventura irrepetíbel. Biografía de Mª do Carme Kruckenberg, Mercedes Queixas Zas, Galaxia.

Poesía:
balea2, Estevo Creus, Positivas.
Leopardo son, Pilar Pallarés, Espiral Maior.
Todas as mulleres que fun, Andrea Nunes Brións, Corsárias.

Teatro:
A función do tequila, Manuel Guede, Deputación da Coruña.
Chegamos despois a unha terra gris, Raúl Dans, Xerais.
Fábula galénica, Inácio Vilariño, Baía.

Mellor traxectoria de Xornalismo Cultural en 2011:
Anxo Tarrío.
Bieito Iglesias.
Iago Martínez.
Ramón Chao Rego.
Santiago Jaureguizar.

Literatura Infanto-Xuvenil:
Fantasmas de luz, Agustín Fernández Paz, Xerais.
Noutra dimensión, Marica Campo, Galaxia.
O meu gato é un poeta, Fran Alonso, Xerais.

Tradución:
Os trobadores de Occitania, Darío Xohán Cabana, Edicións da Curuxa.
Sonetos de Shakespeare, Ramón Gutiérrez Izquierdo, Xerais.
Versos escollidos (de Wisława Szymborska), Lucía Caeiro, Positivas.

Mellor Blog Literario:
As crebas, Miro Villar.
Caderno da crítica, Ramón Nicolás.
Criticalia, Armando Requeixo.

Na segunda fase, xa en andamento, os asociados e asociadas decidirán as obras gañadoras.

Alén destas categorías, os Premios AELG constan doutros dous galardóns outorgados pola Asemblea de Socios e Socias da AELG: o premio para a Institución que se caracterizase pola súa contribución á divulgación da literatura galega, que este ano será para os Equipos de Normalización Lingüística dos centros de ensino e Servizos de Normalización Lingüística dos concellos; e mais o Premio AELG 2012 Escritor Galego Universal, outorgado pola Asemblea ao escritor José Luis Sampedro, galardón que o distingue como autor que combina a excelencia literaria co compromiso ético que o converte en referente na defensa da dignidade humana; a AELG agarda contar coa súa presenza na Cea das Letras.

Santiago: actividades destacadas dos 5 e 6 de xuño na Feira do Libro

Finaliza a Feira do Libro de Santiago (no Paseo Central da Alameda), con horarios de 12:00 a 14:30 h. e de 17:30 a 21:00 h.
As actividades máis destacadas do sábado 5 e domingo 6 de maio son as seguintes:

* Sábado 5:
19:00 h. Presentación de Transmuta, de Xabier Cordal, publicado en Xerais. No acto intervirán, xunto ao autor, Manuel Bragado, Oriana Méndez, Mónica Caamaño e Arturo Casas.
20:00 h.. Presentación de Iria, de Anxo Angueira, publicado por Xerais. Acompañarán ao autor Manuel Bragado e Xosé Luís Méndez Ferrín.

* Domingo 6:
12:30 h. Presentación do libro A aldea, de Xavier Frías Conde, publicado por Urco Editora. No acto, o autor estará acompañado por Tucho Calvo.
18:00 h. Paula Carballeira e un representante de Kalandraka Editora presentan O principio, novo álbum desta autora e narradora, ilustrado por Sonja Danowski.

As silenciadas, de Pablo Ces, baseado nun traballo de Aurora Marco, gaña o Mestre Mateo 2011 ao mellor documental

O documentario As silenciadas, de Pablo Ces, baseado na investigación Mulleres na guerrilla antifranquista galega, de Aurora Marco, recibiu o premio ao mellor documental nos Premios Mestre Mateo 2011.

Parlamento das Letras: Xosé Monteagudo

Entrevista de Armando Requeixo a Xosé Monteagudo no seu blogue, Criticalia:
“(…) – Armando Requeixo (AR): ¿Que cres que lle falta aínda ás nosas letras e que lle sobra definitivamente?
– Xosé Monteagudo (XM): O que lle falta hoxe é apoio para difundilas dentro e fóra do país. As letras sempre aspiran a ser recoñecidas en ámbitos cada vez máis amplos, aos cales non se chega sen un decidido apoio de axentes externos ao escritor. Sen unha industria cultural forte, sen unha aposta institucional clara e con feitos, sen un compromiso auténtico de todos os intermediarios entre o escritor e a sociedade, ao único que poden aspirar as letras galegas neste aspecto é a que a algún dos seus creadores lle toque a lotería de que un axente doutro ámbito cultural se fixe nel e consiga impoñelo fóra, converténdoo así nunha referencia recoñecible das nosas letras. Polo camiño quedarán todos os outros creadores que non teñan esa sorte, a pesar de contar cunha obra literariamente merecedora de amplo recoñecemento. (…)
– AR: ¿Cal é a túa valoración do noso presente literario?
– XM: É unha valoración razoablemente positiva. Sen caer en absurdas autocompracencias, creo que a literatura galega dos últimos anos no xénero da narrativa, que é o que mellor coñezo, está dando unha interesante colleita. Coma en toda literatura, hai obras boas e malas, pero nos últimos quince anos poderían seleccionarse unhas cantas que están á par de moitas das obras que máis eloxios recibiron noutros ámbitos literarios. En todo caso, falo de obras moi superiores literariamente á maioría das que se traducen e publican nos grandes sistemas literarios coma o inglés, o francés ou o castelán. Por que o conseguen eles e nós non? A resposta xa a dei cando falaba dos axentes externos ao escritor. (…)”

Elena Gallego: “O segredo da literatura fantástica é que teña un pouso de cultura”

Entrevista a Elena Gallego en Faro de Vigo, desde Xerais:
“(…) – Faro de Vigo (FdV): Na literatura galega de hoxe en día, o xénero fantástico non é precisamente o que máis prolifera. Que é o que a animou a escribir nesta liña (Dragal)?
– Elena Gallego (EG): Houbo un tempo no que a miña casa estivo habitada por dragóns, os que o meu fillo Adrián coleccionaba nos andeis do seu cuarto, de todo tipo e condición.Os seus libros de cabeceira eran de sagas fantásticas como Harry Potter ou Eragon, e non había maneira de que lese outro tipo de literaturas, e menos na nosa lingua. Ocorréuseme que se non había un dragón galego, que satisfacese as inquedanzas lectoras de rapaces como o meu fillo, habería que inventalo. (…)
– FdV: A novelas como as súas, as editoriais adóitanas clasificar no apartado de literatura infantil e xuvenil cando, en realidade, hai moitos adultos que as len. Cando Vde. escribe, séntese condicionada por este feito?
– EG: O segredo de Dragal é que non é necesario contar cunha idade determinada para que che goste, porque ten varios niveis de lectura diferenciados. Forma parte dunha colección de literatura xuvenil, pero conta xa con seareiros de todas as idades. Por unha banda, é unha novela de aventuras para rapaces, na que dous amigos do instituto teñen que investigar un misterio. Hai dragóns de pedra que falan, medallóns de metal en estado vivo,unhas catacumbas que conectan cun lugar máxico como a Poza da Moura… Mais a triloxía de Dragal tamén é unha serie para adultos con inquedanzas culturais, xa que ten os seus alicerces na historia medieval de Galicia, recolle tradicións celtas e bebe das fontes da alquimia. Ese é o segredo, facer realismo fantástico e unir nun mesmo texto aventuras e cultura. (…)”

Vinte anos de poesía en Espiral

Entrevista a Miguel Anxo Fernán-Vello en Sermos Galiza:
“Máis de trescentos títulos de poesía e cincocentos en xeral completan o fondo de Espiral Maior que comezou a súa andaina editorial hai agora vinte anos. Nacía cunha sorpresa literaria, a estrea poética da narradora e ensaísta María Xosé Queizán con Metáfora da metáfora. “Non foi un inicio accidental, marcaba o arrinque dunha editorial no que as voces de mulleres terían protagonismo. Nace no contexto de reivindicar voces poéticas” apunta Fernán Vello. O Eu tamén navegar de Xohana Torres viría pouco despois, na publicación do seu libro Tempo de ría. “No momento no que moitas coleccións poéticas desaparecían, Espiral cría unha rede de poetas novos que coinciden con outros consagrados con nomes como Avilés de Taramancos ou Manuel María” sinala. Diante do seu propio catálogo, o poeta e editor considera que a poesía é un “dos tesouros estéticos que Galiza lle pode ofrecer ao mundo, dun valor inmenso”. Xunto ás obras completas de figuras como Avilés de Taramancos ou Manuel María, o selo deu á luz as obras reunidas dun feixe de autores nos que se incluían nomes da xeración dos oitenta como Xosé María Álvarez Cáccamo, Vítor Vaqueiro, Xavier Seoane ou Manuel Rivas. A editora cumpre as súas dúas décadas de existencia nun momento no que, ao seu ver, “o poder político está a desenvolver un programa de demolición da expresión cultural galega que ten base no idioma, sexa creación literaria, audiovisual ou teatral”. Toma o concepto de Clastres para falar de “programa de etnocidio dunha realidade cultural cunha actitude bárbara. Estamos diante de sociópatas. Pódese esmagar a poesía sen sentimento do cadáver que se deixa”. A gravidade dos feitos recomendarían, segundo Fernán Vello, unha denuncia diante da Unesco xa que “é o propio poder que emana do Estatuto o que actúa en contra do idioma e a cultura, unha contradición difícil de explicar”. “Os recortes non baixan do 50% o que supón que unha boa parte das novidades editoriais non van estar ao dispor da lectura pública” o que supón tamén “un mazazo para o sector editorial, fronte ao silencio tamén da Asociación de Editores e a indignación de varias das empresas”. A situación agrávase, para Fernán Vello, na edición de poesía pola baixada de vendas que, segundo ten computado, supón unha caída do 60%.”