Víctor Freixanes: “Adeus a Isaac”

Artigo de Víctor F. Freixanes en La Voz de Galicia, desde Galaxia:
“Na historia da Galicia da segunda metade do pasado século hai dous grandes esteos sobre os que se alza a memoria da cultura e a dignidade democrática do galeguismo despois da guerra civil: a editorial Galaxia (1950) e o Laboratorio de Formas de Galicia (1963). Dous ríos que nos alimentaron e que avanzaron xuntos durante moito tempo. O primeiro naceu da man de Xaime Illa Couto (que aínda segue entre nós) e de Francisco Fernández del Riego, aos que se sumou axiña Ramón Piñeiro. O segundo, soñado inicialmente no exilio de Buenos Aires e materializado despois no complexo industrial e cultural de Sada e Sargadelos, xorde da iniciativa e talento de Luís Seoane e Isaac Díaz Pardo.
Fóisenos Isaac. Paseniñamente, coa discreción e a elegancia que o caracterizou sempre, vaise unha xeración fundamental: a dous grandes mestres, iso que nos libros denominamos «galeguismo histórico» e que vén ser a xeración dos maiores, o discurso (e o exemplo) dos pais, que nos fixeron como agora somos. Sobre eses dous principios, que á súa vez continuaban e collían o relevo dá xeración Nós, as Irmandades da Fala, o galeguismo republicano de Castelao, Villar Ponte, Otero Pedrayo, Alexandre Bóveda, rexurdiu un alento que moitos daban por perdido e que agromou en novas xeiras, gallos novos da árbore común, bastante máis vizosa do que imaxinamos.
“Unha xeración de fracasados”, dicía ás veces Isaac, se cadra porque nunca logramos plenamente o que soñamos. Sempre me pareceu inxusta esta observación. Todo o que somos, sómolo grazas a eles: á súa intelixencia, ao seu talento, á súa teimosía e á súa xenerosidade. O que algúns chamamos “galeguismo civil”, espazo de labor común por riba de diferenzas e posicionamentos ideolóxicos, lexítimos e necesarios nunha sociedade complexa, é ou resultado dese esforzo e desa intelixencia estratéxica. O país facémolo entre todos. O pasado venres, na despedida de Isaac, estabamos todos (case todos) os que cremos que a herdanza que nos deixan é un patrimonio irrenunciable para seguir avanzando nesa Galicia nova, moderna e integradora que os devanceiros soñaron. (…)”.

Recuperada a conferencia A paisaxe galega: as súas leis e tipos, de Ramón Otero Pedrayo

Vía Cultura Galega:
“Coa nova entrega da dixitalización da colección As Nosas Voces editada polo Arquivo Sonoro de Galicia, viaxamos no tempo ata 1947. Estamos no ateigado salón da Federación de Sociedades Galegas, onde a colectividade galega escoita unha conferencia dun convidado de excepción chegado desde Galicia: Don Ramón Otero Pedrayo. O intelectual ourensán ofrece aos asistentes unha maxistral conferencia sobre a paisaxe galega, ámbito no que é un especialista. A paisaxe galega: as súas leis e tipos é o título da súa intervención, que agora podes escoitar e compartir.”

Revista Arraianos 9

“A revista Arraianos, coordinada pola asociación do mesmo nome e publicada por Alvarellos, chega ao número 9 centrado no centenario de Celso Emilio Ferreiro. Co lema Celso Emilio fai 100 anos, o volume recolle unha serie de artigos sobre o poeta a cargo de nomes tan destacados como Isaac Díaz Pardo, Xesús Alonso Montero, X. L. Méndez Ferrín, Ramón Nicolás ou Xaime Quessada entre moitos outros. Entre os contidos destacan dous poemas inéditos, un en galego e outro en castelán ou unha carta de Celso Emilio a Cunqueiro. A revista, da que se tiraron 500 exemplares, acompaña un CD no que Labregos dos tempo dos sputniks versionan o poema O meu reinado. Logo da presentacion oficial do volume, o pasado sábado 7 de xaneiro en Celanova, o vindeiro día 13 darase a coñecer esta entrega na libraría Librouro (Rúa Eduardo Iglesias, 12) de Vigo, ás 20:00 horas.” Vía Cultura Galega.

Eva Moreda: “A miña última novela marca certa madurez, evolución”

Entrevista a Eva Moreda en La Voz de Galicia, desde Xerais:
“(…) – La Voz de Galicia (LVG): Naceu na Veiga e emigrou. A Veiga é como un tempo distinto é unha novela sobre emigración. Aínda que non sexa autobiográfica…
— Eva Moreda (EM): Non é autobiográfica pero hai varios detalles da miña vida, a parte de Londres e a da Veiga, en forma de flashbacks.
— LVG: ¿Como está sendo a resposta dos lectores ante esta novela?
— EM: Bastante boa. En xeral tivo críticas boas. Tamén estou moito en redes sociais, Facebook e Twitter, e xente que, sen coñecerte de nada, me escribiu para dicir que lles gustara…
— LVG: En canto aos libros que xa ten editado é…
— EM: O sexto. Tampouco é que marque un cambio de sentido, ou un xiro de 180 graos pero retoma temas que tratara, como o da emigración. Houbo xente que mo comentou, e penso o mesmo, que marca unha certa madurez, evolución respecto a obras anteriores; a técnica literaria está máis traballada, a forma de traballar os temas. (…)
En canto se lle pregunta a Eva Moreda polas súas novas incursións ou proxectos a nivel literario, esta é a súa resposta: “Hai un tema que me gustaría tratar. Estou facendo os meus experimentos: literatura infantil e xuvenil. Tamén teño os meus libros favoritos de cando era nena. En parte porque de pequena sempre lía moito e se conseguira interesar a alguén pequeno pola lectura sería unha grande satisfacción para min. Hai o debate de se este tipo de literatura é de categoría distinta á de adultos, en que se diferencia, se trato un tema que tamén podería tratar nun de adultos”.”

Antón Cortizas: “Ós nenos gústalles a poesía, entenden as metáforas e os ritmos”

Entrevista con Antón Cortizas en Diario de Ferrol, desde Xerais:
“- Diario de Ferrol (DF): Vaia tropa!, é un proxecto recente?
– Antón Cortizas (AC): Este libro leva feito dez ou once anos pero non sei que fado ocorreu que quedou así, sen editar, foi un traspapeleo destes que se dá. Ultimamente, pegueille un repaso. (…)
– DF: Hai déficit de poesía para os nenos?
– AC: O déficit vén dado polo que se edita e polo que non se edita, nada máis. O que sobra é poesía, e teatro e narrativa. Se hai oportunidade de editar e a xente le, a capacidade creativa de calquera lugar do mundo desenvólvese. Foi o que nos pasou a nós. En canto á lingua, tenta lograr o estatus que merece e que lle corresponde por natureza, empeza a desenvolverse a literatura e outras cousas máis. A lingua é unha riqueza que non podemos negar ninguén, crea postos de traballo, permite exportar os autores, tradúcense os libros.., en tódolos aspectos é unha riqueza a nosa lingua, é unha pena que a xente non o comprenda así e a destrúa. Pero, como dicía, se hai a oportunidade de editar a xente escribe. En poesía, o problema é que se vende menos, non sei cal é a razón pero a xente le máis narrativa. Ó ser máis difícil editar, pois hai menos. Co teatro pasa outro tanto, aínda hai menos. Pero cando hai concursos literarios de teatro preséntase xente. 0 que pasa é que logo, ó mellor, dese certame edítase unha obra, dúas ou ningunha. Ó mellor é iso da oferta e da demanda.
– DF: Porén, a poesía semella moi axeitada para lerlles ós henos ou para que canten e lean contigo.
– AC: Ós nenos gústalles a poesía, e son moi capaces de comprender as metáforas e os ritmos. A poesía é ritmo sobre todo e iso entra moi ben para a lectura, a lectura con ritmo é preciosa. (…)”.

Lugo: presentación de Muller pra lonxe, de Uxío Novoneyra

O martes 10 de xaneiro, ás 20:00 horas, no Salón da Deputación de Lugo, preséntase Muller pra lonxe, de Uxío Novoneyra, unha reedición do Servizo de Publicacións da Deputación de Lugo. No acto participan Luís Cochón, Claudio Rodríguez Fer e Isidro Novo.
Crónica posterior en El Progreso.

A cultura galega estará presente nas feiras do libro Boloña, Bos Aires e Guadalaxara

“O DOG publica hoxe a licitación dun concurso para a organización dos actos da extinta Consellaría de Cultura e Turismo (agora Consellaría de Cultura, Educación e Ordenación Universitaria) nas feiras do libro de carácter internacional para este 2012. Segundo esta resolución, prevese a organización de actividades nos encontros de Boloña (50.000 euros), Bos Aires (60.000 euros) e Guadalaxara (México, por 45.000 euros). As tres feiras son de especial relevancia para o sector libreiro ás que a Galicia acode de xeito continuado. A cifra de licitación é inferior a de edicións anteriores polo descenso, non da contía destinada a cada feira, senón pola redución de citas ás que se acode. En 2010, o importe foi de 280.000 euros e incluía, ademais das tres citas ás que se acode este ano, Frankfurt e Líber (que alterna entre Barcelona e Madrid).” Vía Cultura Galega.

Carlos Garrido: “O ideal para o galego é umha configuraçom lexical próxima da das línguas de cultura comunicativamente eficazes e socialmente estabilizadas”

Entrevista com Carlos Garrido no Portal Galego da Língua:
“- Portal Galego da Língua: Como nasce a ideia de elaborar Léxico Galego: Degradaçom e Regeneraçom?
– Carlos Garrido: O estímulo remoto para estudar a natureza da atual degradaçom do léxico galego e as correspondentes estratégias regeneradoras disponíveis vejo-o na minha condiçom de neofalante culto que se incorpora a tempo completo ao galego a partir do castelhano, língua, esta, de imensas possibilidades expressivas e de ingente oferta cultural; o contraste entre a plenitude lexical que experimentava enquanto utente de castelhano e as estreitezes a que me reduzia a codificaçom isolacionista do galego lançou-me a umha ativa procura dos recursos expressivos e da coerência interna que a codificaçom e os usos «oficialistas» tam flagrantemente sonegam ao galego. Além disso, esta perceçom da problemática lexical do galego ainda se viu agudizada pola minha dedicaçom ao exercício e ao ensino da traduçom, a qual constantemente me punha à vista as insuficiências e deficiências dos usos lexicais induzidos pola codificaçom RAG-ILG. Já como estímulo próximo para a elaboraçom da presente monografia, devo assinalar a publicaçom na Agália, em 1999, de um trabalho breve sobre léxico, em que expunha um modelo analítico da histórica degradaçom lexical do galego baseado em diversos fatores degradativos e atitudes nom regeneradoras; desde entom ficara com a impressom de que esse modelo tinha um alcance e umha utilidade que o artigo só parcialmente explorava, de modo que se revelaria conveniente no futuro ampliar a dita análise num texto de mais largo fôlego, o que vim a cumprir em 2005, quando encetei a composiçom da monografia Léxico Galego: Degradaçom e Regeneraçom. (…)”.

Entrevista con Teresa Moure

Entrevista con Teresa Moure na web da editorial Galaxia:
“- Galaxia (G): É a segunda vez que gañas este premio. Dende o primeiro galardón a hoxe, a voz de Teresa Moure cobrou unha forza notable dentro do sistema literario galego e tamén como ensaísta. Como valoras estes anos entre un e outro premio no que á túa traxectoria se refire?, hai unha liña de continuidade entre a autora de A palabra das fillas de Eva e a actual?
– Teresa Moure (TM): Non resulta doado para alguén que escribe valorar a súa produción. Escribir é expresarse dalgunha maneira e quizais o obxectivo de achegar ideas ao debate xeral da cultura e lograr que sexan comprendidas é algo que non se dá feito sinxelamente. Quero dicir con isto que non vexo a literatura como un espazo para obter prestixio, ou para definir traxectorias. E canto á continuidade, si, para min todos os textos que levo publicados son parte do mesmo macrotexto. Véxoos profundamente interconectados.
– G: Tense comentado que o teu ensaio vai xerar polémica por esa aproximación á literatura galega desde a teoría Queer que o xurado comentou que hai no libro. Cal é a túa impresión sobre isto?, cres que vai darse esa polémica?, e por que?
– TM: Si, xa se están a dar polémicas a partir de certas críticas rápidas. Creo que debemos pór moito coidado á hora de transmitirmos as ideas dun ensaio como este á prensa porque poden xerarse malentendidos. O meu ensaio ocúpase fundamentalmente de cuestións lingüísticas. Nos últimos anos o masculino xenérico (tipo “todos os galegos”) foi reemprazado nalgúns contornos sociais, tampouco en todos, por formas alternativas que incluísen o feminino (”todos os galegos e todas as galegas”) porque sentimos como necesario visibilizar as mulleres. Con todo, creo que corremos o risco de que estes esforzos lingüísticos sexan malinterpretados. As persoas máis novas tenden a avalialos como politicamente correctos e no ensaio inténtase esculcar sobre a capacidade transformadora da linguaxe. Por iso arguméntase en favor do uso de formas como galeg@s, galeg*s ou galegXs, aínda pouco instaladas entre o sector máis normativo e, especialmente, en favor de formas como “o pobo galego”, “as persoas da ciencia” ou “accionariado”, “cidadanía” ou “alumnado”. Desta maneira evitamos o binarismo (non todos os seres humanos son decididamente homes ou mulleres) e cuestionamos unha educación que nos predispón a pecharnos en cápsulas.
Dentro desta reivindicación de superarmos os xéneros, de transcendelos, traballo na teoría queer, un modelo moi vivificante chegado da filosofía e que entronca con traballos que fixen noutros momentos: eu doutoreime cunha tese sobre filosofías non-discretas, ou sexa sobre a defensa de modelos alternativos ao “ou branco ou negro”, defensores dunha gama de grises. Neste sentido, só dentro dun debate moito máis xeral, abordo a cuestión da literatura galega como literatura queer. Mais eu non estou argumentando sobre a orientación sexual das autorías ou dos personaxes. A literatura galega é queer porque é a literatura dunha nación sen estado, feita sobre unha lingua minusvalorada e, neste sentido, é un produto subversivo, desafiante e incómodo. (…)”.

Santiago: presentación de O mariñeiro con cabalos matutinos baixo o vestido, de Elías Portela

O mércores 11 de xaneiro, ás 20:00 horas, na Libraría Couceiro (Praza de Cervantes, 6) de Santiago de Compostela, terá lugar a presentación de O mariñeiro con cabalos matutinos baixo o vestido, de Elías Knörr, publicado en Barbantesa. No acto terá lugar un recital do propio autor.