Arquivo da categoría: Comunicados e manifestos

Compostela: acto central do Día de Rosalía de Castro 2026, o domingo 22 de febreiro

Destacado

Publicado o por

O acto central do Dí­a de Rosalía de Castro terá lugar o domingo 22 de febreiro, ás 12:00 horas, no Panteón de Galegos Ilustres (San Domingos de Bonaval), en Santiago de Compostela. A entrada é libre e gratuíta.

Este é o programa previsto:

– Intervención do coro da Asociación Cultural e Musical Solfa.

– Saúda do Presidente da AELG, Cesáreo Sánchez Iglesias.

– Lectura do Manifesto da AELG en 2026, pola súa autora, Eva Veiga.

– Lectura de poemas rosalianos.

– Intervención do coro da Asociación Cultural e Musical Solfa.

– Ofrenda floral.

– Interpretación do himno.

Manifesto da Asociación de Escritoras e Escritores en Lingua Galega no Día de Rosalía de Castro 2026, elaborado por Eva Veiga

Destacado

Publicado o por

MAIS ELES TAMÉN PERDIDOS

Comprenderás estonces
como abranda a delor as pedras frías,
anque abrandar non poida
almas de ferro e peitos homicidas.

Rosalía de Castro

Cara a onde imos?

Esta é unha pregunta que a bo seguro a Humanidade vén facendo en todo momento ao longo da súa historia, pois adoito camiñamos ás atoutiñadas, abríndonos paso no escuro. Mais talvez nunca como agora semellou esa cegueira tan perigosa para a supervivencia da especie, mergullada nunha imparable e global complexidade onde as redes de (des)información parecen arredarnos, máis que achegarnos, dun atinado coñecemento do real. Un coñecemento que deberá ir alén da ciencia e da tecnoloxía; e unha realidade que atinxe a vida cotiá da meirande parte da poboación mundial cada vez máis súbdita dos poderes económicos e dunha escala de valores que admira a riqueza, odia o pobre e apenas se escandaliza ante a inxustiza. No entanto, de tal triste condición xa nos advertiu Rosalía de Castro –“Tirá pedras ó caído”–, cuxa obra aborda con verdade e lucidez a problemática humana tanto no que á emocionalidade se refire como á súa dimensión social e política.

Un legado, o seu, de total vixencia neste noso mundo do que cada quen, nalgunha medida, somos responsables. Un mundo que a día de hoxe produce alimentos suficientes para fornecer 1,5 veces a poboación actual e, non obstante, no que 673 millóns de persoas sofren de alimentación insuficiente, segundo datos da FAO. Miles e miles de crianzas morren de fame ou desnutrición severa. Como definir, entón, esta especie que dicimos humana?

Tembra un neno no húmido pórtico…
Da fame e do frío
ten o sello, o seu rostro de ánxel (…)
E mentras que el dorme
triste imaxen da dor i a miseria,
van e vén ¡a adoraren ó Altísimo,
fariseios!, os grandes da terra,
sin que ó ver do inocente a orfandade
se calme dos ricos a sede avarienta.

En efecto, só a compaixón cos máis vulnerables e a denuncia da cobiza dun capitalismo salvaxe xunto a esa hipocrisía que perverte o auténtico significado das palabras e do pensamento, poden crear un estado de conciencia crítica que limite as accións criminais dos poderes económicos e políticos que perpetran, ante os nosos ollos, xenocidios en Gaza, Sudán, República Democrática do Congo, Nagorno-Karabakh, Nixeria, Etiopía ou a China. Vítimas da fame e de todas as posibles formas de violencia, milleiros de persoas foxen desas circunstancias en procura de refuxio ou de oportunidades para sobrevivir. “Miran para o mar/ os que noutras terras/ ten que buscar pan”. Segundo o CEAR, sete persoas migrantes e refuxiadas morren de media cada día no mar. Se a hospitalidade debera ser signo de civilización, como entender ese odio cada vez maior ao que chega en precariedade e desamparo? Que sociedade estamos a construír se o racismo, a xenofobia e a aporofobia medran ao abeiro de discursos tan irresponsables como infames? Se un Estado non pode dar acollemento a quen nada ten ou o perdeu todo, a quen desafiuzan ou non pode acceder a unha vivenda digna, onde radica a súa razón de ser?

mais ¿cómo pagar, cómo, si un non pode
inda pagar a renda?

Embargaránnos todo, que non teñen
esas xentes concencia, nin ten alma.

Se non reaximos fronte a esa acumulación obscena que reteñen un reducido grupo de magnates, multinacionais ou fondos voitres que dirixen o mundo, provocando desigualdade, cambio climático, explotación laboral, escravitude e guerras, veranse reforzados por respostas cómplices de resignación e servilismo que ata os desfavorecidos defenden, cativos da súa ignorancia. Semella así que vivimos nun sistema feudal, moi lonxe da Declaración dos Dereitos Humanos ou do Dereito Internacional e tan preto da impunidade da clase poderosa. “Mais socede nesta vida/ que os que ten culpa na levan.” Así e todo, Rosalía non se resigna e nós tampouco. Con ela queremos loitar contra o patriarcado, contra a trata de seres humanos, contra o autoritarismo, contra todas as inxustizas e a prol dunha humanidade responsable que coida da infancia e da educación humanista, aberta ao outro, ao diferente, capaz de mostrar empatía e colaboración. Falamos da bondade que é a intelixencia máis evolucionada, a que procura o ben do individuo canda o ben da colectividade á fin de mellorar o mundo que habitamos. Porque xa nolo deixou escrito Rosalía, poeta universal, muller afouta e adiantada ao seu tempo que falou alto e claro:

Sin amar cal é negra esta vida
E perde o sol o seu brilo.

Eva Veiga
Asociación de Escritoras e Escritores en Lingua Galega (AELG)
#maiselestamenperdidos
#_rdc2026

O Manifesto pode descargarse en formato .pdf aquí.

Nesta ligazón iremos actualizando a información dispoñíbel do Día de Rosalía de Castro 2026.

A AELG asina o Manifesto Galiza con voz propia na UNESCO

Publicado o por

A AELG asina o Manifesto Galiza con voz propia na UNESCO, ao tempo que anima a facelo tamén á sociedade galega.

GALIZA CON VOZ PROPIA NA UNESCO
(MANIFESTO POLO RECOÑECEMENTO INTERNACIONAL DA NOSA CULTURA)

Galiza é unha nación que non pode seguir silenciada no concerto das nacións. É por iso que as entidades e persoas asinantes

MANIFESTAMOS

I. Un dereito fundamentado e lexítimo.
Galiza posúe unha lingua propia, unha historia milenaria e un patrimonio material e inmaterial que constitúen unha achega única á humanidade. Contamos con institucións de autogoberno e competencias en cultura e educación. Consonte á Constitución da UNESCO, Galiza reúne todas as condicións para ser Membro Asociado, unha figura deseñada precisamente para que os pobos e nacións con identidade propia teñan voz, aínda que non sexan Estados independentes e soberanos.

II. Denuncia da discriminación política
Denunciamos a arbitrariedade do Goberno do Estado español, que está a tramitar a entrada doutras nacións do Estado na UNESCO mentres ignora e exclúe a Galiza. Esta política de agravios comparativos sitúanos como unha periferia sen dereito a representación, mesmo vulnerando o recoñecemento constitucional da Galiza como nacionalidade histórica.

III. Crítica á renuncia da Xunta de Galiza
Censuramos a submisión e a falta de visión estratéxica do Goberno da Xunta de Galiza. A súa decisión de non solicitar este ingreso é un acto de abandono das súas obrigas na defensa da nosa lingua e da nosa cultura. Renunciar á UNESCO é renunciar igualmente a que Galiza actúe como ponte natural co mundo da lusofonía e a que o noso patrimonio sexa recoñecido e protexido con todas as garantías internacionais.

ESIXIMOS

Á XUNTA DE GALIZA: Que abandone a súa pasividade, escoite o clamor das institucións culturais da nosa nación e inicie de inmediato os trámites para o ingreso da Galiza como Membro Asociado da UNESCO.

AO GOBERNO DO ESTADO ESPAÑOL: Que trate á Galiza co mesmo respecto que as outras nacións do Estado e facilite a nosa presenza directa na UNESCO.

E SOLICITAMOS

Á SOCIEDADE GALEGA: Que se una a esta demanda para que Galiza deixe de ser representada por terceiros e comece a falar coa súa propia voz no mundo.

A Asociación de Escritoras e Escritores en Lingua Galega (AELG) rexeita o asasinato da poeta norteamericana Renée Nicole Good

Publicado o por

A AELG reclama respecto para a súa memoria e denuncia o desprezo e a indignidade coa que foi tratada

A Asociación de Escritoras e Escritores en Lingua Galega (AELG) fai público o seu rexeitamento do asasinato da poeta norteamericana Renée Nicole Good. A autora, que recibiu en 2020 o prestixioso Premio da Academia de Poetas Americanos (Academy of American Poets Prize) polo poema “On Learning to Dissect fetal Pigs” (“Sobre aprender a diseccionar fetos de porco”), foi asasinada por un axente do Servicio de Inmigración e Control de Aduanas dos Estados Unidos (ICE), que formaba parte dos efectivos enviados pola administración de Trump a Minneapolis.
Ao mesmo tempo, a AELG reclama respecto para a súa memoria e denuncia o desprezo e a indignidade coa que foi tratada, cando o propio presidente Trump, sen datos sobre ela, se apresurou a colocarse do lado do axente que disparou, xustificando o sucedido baixo o pretexto de ser ela “unha axitadora profesional”, segundo a súas propias palabras.
Porén, se Renée Nicole Good tiña algunha transcendencia social, era pola súa faceta literaria.
As reaccións contra este asasinato levaron a centos de persoas a se mobilizar ante edificios oficiais esixindo a investigación do sucedido e reclamando que se elimine a forza en operacións sobre migración. Unhas mobilizacións que xa se estenderon a outras cidades dos EUA. O propio alcalde de Minneapolis e o gobernador de Minnesota rexeitaron as explicacións oficiais que falan de que tentou atropelar un axente e denunciaron o que está a suceder neste momento nos Estados Unidos. Desde alí chegan novas preocupantes, porque as persoas séntense angustiadas, perseguidas e censuradas.
A AELG solidarízase co pobo norteamericano que padece estes excesos e nomeadamente co colectivo de escritores e escritoras. Nas redes sociais unha imaxe de Renée Nicole Good figura acompañada das seguintes frases:
A plena luz do día
A sangue frío
Por aqueles que ocultan os seus rostros
Detrás de corazóns fríos.

Aquí pode lerse un poema da autora traducido por Antonio Manuel Fraga, a quen agradecemos a autorización para a súa publicación:

Sobre aprender a diseccionar fetos de porco

quero recuperar as miñas randeeiras,

solpores solipsistas,

e sons da selva costeira que son tercetos de carricantas e pentámetros

das patas peludas das

cascudas.

doei biblias a tendas de segunda man

(esmagueinas en bolsas de lixo de plástico cunha lámpada de sal ácido do Himalaia

as biblias posbautismais, as que foron arrincadas nas esquinas das rúas das mans carnosas dos fanáticos, as

simplificadas, doadas de ler, parasitarias):

lembro máis o cheiro esvaradío a goma das imaxes brillantes dos manuais de bioloxía; queimaban os pelos

dentro das miñas ventas,

e o sal e a tinta que se pegaban ás palmas das mans.

baixo recortes da lúa ás dúas e corenta e cinco da madrugada estudo e repito

ribosoma

endoplasmático—

ácido láctico

estame…

no IHOP da esquina de Powers e Stetson Hills—

repetín e esborrancheino até que foi abríndose camiño e ficou estancado nalgún lugar ao que xa non sei sinalar, talvez

no meu ventre—

talvez alí, entre o páncreas e o intestino groso, estea o regato

insignificante da miña alma.

é a regra coa que agora reduzo todas as cousas; de bordes duros e

restelados polo coñecemento que

adoitaba sentar, un pano sobre a fronte febril.


podo deixalos a ambos en paz? Esta fe voluble e esta ciencia universitaria que
apupa desde o fondo da
aula.

agora non podo crelo—

que a Biblia o Corán e o Bhagavad Gita me están colocando os guechos longos
detrás da orella como adoitaba facelo mamá, 
e exhalando pola boca "facede sitio para a marabilla"—


todo o meu entendimento escorrega polo queixo até o peito e 
resúmese en:


a vida é simplemente


o óvulo e o espermatozoide


e onde se atopan eses dous


e con que frecuencia e con que éxito


e o que alí morre.

Renée Nicole Macklin-Good

A AELG nomea como Membros de Honra as autoras e autores da Asociación de Escritores de Galicia de 1936

Publicado o por

O Consello Directivo da Asociación de Escritoras e Escritores en Lingua Galega aprobou nomear como Membros de Honra da AELG as autoras e autores que formaron parte da Asociación de Escritores de Galicia constituída en marzo de 1936, coa presenza, entre outros nomes, de Fermín Bouza Brey, Manuel García Barros, Aquilino Iglesia Alvariño, Gonzalo López Abente, Ramón Otero Pedrayo ou Xaime Quintanilla, e que viu anulada a súa actividade e proxección debido á Guerra Civil e a posterior represión franquista.

Deste xeito, reivindicamos o inmenso labor feito para a valoración da literatura galega xa desde aquel tempo, onde se continuaron tecendo os camiños que nos permitiron chegar até hoxe.

Crónica videográfica do Encontro Galeusca 2025 (IV)

Publicado o por

O Encontro Galeusca 2025, organizado pola AELG, coa participación da AELC e da EIE, que contou co apoio de CEDRO, a Deputación da Coruña e o Concello de Santiago, tivo lugar en Santiago de Compostela o sábado 20 de setembro de 2025.

Aquí pode verse a crónica videográfica, da que publicamos hoxe a cuarta parte:

– Lectura da Declaración de Compostela-Bonaval:

– Acto de clausura:

As empresas tecnolóxicas, identificadas pola cidadanía como responsábeis de desvalorizar a cultura escrita

Publicado o por

CEDRO presentou en Madrid o Terceiro Observatorio da Sostibilidade da Cultura Escrita, un estudo que revela que a cidadanía considera as empresas tecnolóxicas como principais responsábeis da desvalorización creativa e editorial, ao estar contribuíndo a democratizar o uso non autorizado de contidos protexidos.
O informe tamén propón avanzar cara a un Pacto de Estado para a protección do valor editorial, que involucre de xeito transversal os ámbitos político, xurídico, económico e tecnolóxico dos gobernos das administracións locais, autonómicas e central.
O estudo foi presentado por Carme Riera, presidenta de CEDRO; Jorge Corrales, director xeral da Entidade; e Héctor Jiménez, director de Qbo, consultora encargada da súa realización.
Carme Riera moderou un diálogo sobre o impacto da intelixencia artificial xenerativa no mundo da creación, en que participaron Jesús Badenes (Grupo Planeta) e as escritoras Najat El Hachmi e Carmen Posadas. A xornada foi clausurada por Carmen Páez, subsecretaria do Ministerio de Cultura.

A cultura escrita como “ben de mérito” e a súa protección: unha cuestión de Estado
A análise confirma que a sociedade considera a cultura escrita un “ben de mérito” polos seus beneficios sociais. Carme Riera destacou que a súa protección «debe ser entendida como unha auténtica cuestión de Estado, pois sen cultura escrita non hai democracia sólida, nin educación libre, nin desenvolvemento social sostíbel».
En liña con esta idea, o informe revela que o 83,7 % dos enquisados afirma que respectar os dereitos de propiedade intelectual constitúe unha boa práctica social, xa que se percibe como unha fórmula de autocoidado.
«A cultura escrita require tempo, esforzo intelectual e un compromiso ético que deben ser recoñecidos legal, social e economicamente», sinalou Riera. «Se non hai sostibilidade da cultura escrita, a liberdade de crear e editar deixará de ser un dereito e volverá ser un privilexio, obrigándonos a depender dun mecenas, como ocorría no Século de Ouro español», engadiu a presidenta de CEDRO.

As tecnolóxicas como responsábeis da desvalorización creativa e editorial
O terceiro Observatorio de Sostibilidade da Cultura Escrita identifica que a cidadanía responsabiliza as empresas tecnolóxicas da desvalorización do traballo creativo e editorial. Neste sentido, o 45,7 % das persoas consultadas percibe que os intereses da tecnoloxía e a cultura son contrapostos e o 63 % considera que as empresas tecnolóxicas deberían contar co permiso do autor ou editor antes de utilizar contidos, por exemplo, para adestrar intelixencia artificial. Ademais, o 72,7 % opina que o sector público prioriza os intereses tecnolóxicos por riba dos do sector cultural.
Riera explicou que «nas últimas décadas, provocou avanzar cara a unha profesionalización do sector, a tecnoloxía levounos a unha desvalorización do noso traballo, e os nosos oficios –chave en sociedades cultas, avanzadas e democráticas– dependen cada vez máis da vocación de quen os exercemos».

A protección da propiedade intelectual: unha tarefa transversal nos gobernos
A cidadanía pide unha resposta institucional coordinada ante esta situación. O 52 % dos enquisados considera que a defensa dos dereitos de autor debe involucrar as áreas de Cultura, Transformación Dixital, Industria e Xustiza, e non depender unicamente do ámbito cultural.
Por iso, afirmou Riera, «CEDRO propón un Pacto de Estado para a protección do valor de libros, revistas, xornais e partituras, que involucre a todos os sectores políticos, xurídicos, económicos e tecnolóxicos dos gobernos».

Déficit de información
O estudo tamén revela un importante déficit de información sobre os dereitos de autor, o que dificulta que a sociedade valore axeitadamente os beneficios sociais que estes xeran.
Un 67,6 % dos participantes no estudo considera que falta información nesta materia, mentres que un 88,7 % demanda con urxencia explicar mellor tanto os factores positivos asociados á protección da propiedade intelectual como os efectos negativos que a tecnoloxía pode provocar sobre a creación cultural.

Exemplaridade institucional
As prácticas que afectan á sostibilidade da cultura escrita continúan sendo motivo de preocupación. Entre elas destacan o plaxio de contidos ou a reutilización de contidos editoriais sen autorización nin remuneración, como as copias en institucións, a distribución do clipping de prensa ou o uso de obras para adestrar intelixencia artificial sinaladas por máis do 75 % dos enquisados. Estas prácticas reducen o valor das obras e xeran incerteza sobre o futuro do sector editorial.
Alén diso, a cidadanía considera que a exemplaridade institucional é chave. Un 95,8 % manifesta que o cumprimento dos dereitos de autor por parte das Administracións é igual ou máis importante que o das empresas tecnolóxicas. Protexer a cultura escrita enténdese como un compromiso ético e social, tal e como sucede nas universidades do Estado mediante o acordo que existe entre CEDRO e CRUE.
Un 88 % dos que participaron no estudo reclama conectar as políticas públicas coas expectativas sociais nesta materia.
O Observatorio tamén advirte que os nesgos institucionais, ao ignoraren os dereitos de autor ou priorizaren a tecnoloxía sobre a cultura, debilitan a confianza social; superalos é chave para garantir un acceso responsábel ao coñecemento.

A IA, entre a fascinación e o temor
A Intelixencia Artificial (IA) esperta tanto interese como preocupación entre a sociedade. Segundo o estudo, o 51,4 % da poboación xa coida que representa un risco alto para a sociedade, especialmente pola manipulación informativa e a perda de pensamento crítico.
«As tecnolóxicas utilizaron obras de escritores, xornalistas e tradutores sen consentimento nin compensación», lembrou Jorge Corrales, «Non se tratou dun descoido, senón dunha decisión económica».
O estudo ofrece unha serie de datos sobre a percepción cidadá respecto da IA:
– O 73 % dos usuarios utiliza contidos preexistentes nos seus prompts, o que implica que gran parte dos materiais usados para adestrar IA teñen dereitos de autor.
– O 89,7 % cre que o Estado debe regular a IA, especialmente no ámbito cultural, e un 64,3 % considera que esa regulación é esencial para garantir que a tecnoloxía estea ao servizo das persoas, e non ao revés.
– O 89 % vencella o progreso sostíbel á axeitada protección de autores e editores.
«Humanizouse a IA para xerar confianza, mais ao facelo eslúe a responsabilidade de quen a controlan», advertiu Corrales. «O Observatorio demostra que a sociedade non se opón á tecnoloxía, mais si exixe equilibrio, transparencia e xustiza».
«Non se trata de frear a innovación, senón de darlle dirección e sentido humano, de garantir que o progreso tecnolóxico non se constrúa á custa da precariedade de quen crean», concluíu o director xeral de CEDRO.

Solucións: liñas de acción
No Observatorio propóñense como medidas para avanzar na sostibilidade da cultura escrita impulsar unha lexislación clara que elimine as ambigüidades sobre o uso de contidos editoriais en contornas dixitais, garantir transparencia institucional na súa utilización e distribución, fomentar a educación e formación sobre dereitos de autor en todos os niveis educativos e na Administración pública, e desenvolver campañas de sensibilización que destaquen o valor dos contidos, promovan o respecto aos autores e alerten sobre as consecuencias da pirataría.
A investigación, levada a cabo por Qbo, combina unha metodoloxía mixta con técnicas cuantitativas e cualitativas, entre as que se inclúen enquisas, entrevistas e dinámicas de grupo con usuarios de contidos dixitais.

I e II Observatorio de Sostibilidade da Cultura Escrita
O Observatorio da Sostibilidade da Cultura Escrita é unha iniciativa de CEDRO cuxo obxectivo é analizar a situación dos dereitos de autor no sector editorial estatal.
No I Observatorio constatouse que o sector editorial vive unha situación de desvantaxe competitiva respecto aos países da súa contorna. As causas principais son a baixa remuneración pola reutilización de contidos e o incremento da pirataría, entre outras cuestións.
O II Observatorio afondou na percepción social sobre os contidos editoriais e a propiedade intelectual. Revelou que a cidadanía valora e ampara o traballo de autores e editores, e apoia a posta en marcha de políticas públicas que reforcen os seus dereitos. O estudo identificou tamén os nesgos cognitivos e as xustificacións que hai detrás do consumo ilícito de contidos editoriais dixitais, moitos deles potenciados pola tecnoloxía e a falta de exemplaridade institucional.

Crónica fotográfica do Encontro da Federación Galeusca 2025 en Santiago de Compostela

Publicado o por

Estas son algunhas das fotografías do Encontro da Federación Galeusca 2025, organizado pola AELG, coa participación da AELC e da EIE, co apoio de CEDRO, a Deputación da Coruña e o Concello de Santiago. Tivo lugar o 19 e 20 de setembro de 2025 en Santiago de Compostela. A crónica fotográfica completa (obra de Distrito Xermar) pode verse aquí.

Texto da Acción cívica contra o xenocidio en Gaza

Publicado o por

Este é o manifesto contra o xenocidio en Palestina entregado por varias persoas vinculadas á cultura o pasado 26 de setembro na Subdelegación do Goberno español na Coruña.