Arquivos da etiqueta: Rosalía de Castro

Gala dos Premios Follas Novas do Libro Galego 2026

Destacado

Publicado o por

A Asociación de Escritoras e Escritores en Lingua Galega (AELG), a Asociación Galega de Editoras (AGE) e a Federación de Librarías de Galicia (FLG) convocan os Premios Follas Novas 2026, co obxectivo de recoñecer a excelencia do traballo editorial realizado en Galicia ao longo do ano 2025.

Os Premios Follas Novas 2026 distinguirán obras publicadas entre o 1 de decembro de 2024 e o 30 de novembro de 2025, en papel ou en formato dixital, sempre que estean editadas orixinalmente en lingua galega e integradas na cadea comercial do libro galego. En total, outorgaranse 13 premios sometidos á valoración do xurado, aos que se suman tres galardóns honoríficos que recoñecen a traxectoria dun Escritor ou Escritora Galego/a Universal, o labor dunha libraría e a contribución á edición galega, outorgados directamente polas entidades convocantes.

O proceso destes galardóns comezou coa preselección das obras realizada polos tres colectivos impulsores -AELG, AGE e FLG-, da que saíu a listaxe de 6 candidatas por categoría, a partir da que os xurados escollerán tres finalistas. Na seguinte fase daranse a coñecer as obras finalistas e o proceso rematará coa celebración da entrega de premios, na que se coñecerán as obras gañadoras na tradicional gala que terá lugar no Teatro Principal de Santiago o 9 de maio de 2026.

A organización apostou este ano por unha renovación profunda do sistema de xurados, incorporando novos perfís organizados por ámbitos específicos do libro. Esta renovación responde ao obxectivo de garantir unha ollada plural, actualizada e representativa da diversidade do sistema literario galego.

A estrutura do xurado estabelécese en tres seccións:

– A literaria, que se encargará das categorías de Narrativa, Teatro, Poesía, Infantil e Xuvenil e Promoción da Lectura.

– A de deseño, responsábel polos premios de Libro Ilustrado e Banda Deseñada.

– A de edición, que avaliará as categorías de Mellor Libro Editado, Iniciativa Bibliográfica, Tradución, Ensaio e Investigación e Divulgación.

Cada un destes xurados estará integrado por persoas designadas pola AELG, a AGE e a FLG, xunto con profesionais independentes dos distintos sectores do ecosistema do libro —edición, librarías, escritura, bibliotecas e crítica—, todas elas con voz e voto.

Nesta edición chegan á final arredor de 40 escritoras/es, tradutoras/es e ilustradoras/es xunto con máis de 20 editoriais. As obras finalistas desta edición dos premios Follas Novas son o resultado dun proceso de selección de tres fases, que supón unha lectura e valoración da produción editorial galega. O proceso ten unha primeira escolla con propostas das tres entidades organizadoras que selecciona un cento de títulos publicados entre decembro de 2024 e novembro de 2025. Na segunda fase de selección, o xurado, establecido en tres seccións -literaria, deseño e edición-, escolleu as obras finalistas por cada categoría. O proceso terá o seu cumio o sábado 9 de maio de 2026, coa gala na que se darán a coñecer cada unha das obras gañadoras nas trece categorías nas que se organiza este premio.

Os premios están organizados pola Asociación de Escritoras e Escritores en Lingua Galega, a Asociación Galega de Editoras e a Federación de Librarías de Galicia. Contan co apoio da Deputación da Coruña, Concello de Santiago, CEDRO (Centro Español de Dereitos Reprográficos) e a Xunta de Galicia.

Para renovar a identidade gráfica nesta edición, a organización quixo contar co traballo de Pepe Barro, un nome ben coñecido no ámbito do deseño en Galicia por creacións como a camiseta da Selección Galega de Fútbol ou a renovación da Casa de Rosalía de Castro.

O deseñador, Pepe Barro, explicou sobre o novo deseño que toda a imaxe dos Premios Follas Novas está pensada desde a forza do lugar, a Casa de Rosalía, coa forza vexetal e coa forza da terra, mesmo coa propia imaxe de Rosalía de Castro. O punto de partida son as follas de loureiro, que na literatura xa teñen relación cos recoñecementos a escritores e artistas. O logotipo parte da folla máis o perfil dun corazón e o sinal de direción cara adiante que representa a motivación da organización por seguir medrando na difusión e visibilidade do mundo literario.

No que respecta á peza que recibirán os premiados, as follas de loureiro incorporadas están tratadas e secadas cun proceso natural e proceden da árbore situada no xardín da casa de Rosalía de Castro en Padrón. Ademais, o estoxo que protexe a folla foi fabricado cunha pedra proveniente da Canteira do Oso.

FINALISTAS DOS PREMIOS FOLLAS NOVAS DO LIBRO GALEGO 2026

PREMIO Á OBRA DE ENSAIO E INVESTIGACIÓN
– As tolas que non o eran. Mulleres no manicomio de Conxo 1885-1936. Carmen V. Valiña. Editorial Galaxia.
– Ruth Matilda Anderson. Tradutora das marxes. Alba Rodríguez Saavedra. Edicións Laiovento.
– Vidas e historias LGBT da Idade Media. Carlos Callón. Edicións Xerais de Galicia.

PREMIO Á OBRA DE DIVULGACIÓN
– Contáronme un conto mal contado. Onde estaban as mulleres na historia?. Susana Reboreda Morillo (coord.). Editorial Galaxia.
– Somos Pandeireteiras. VV.AA. Edicións Xerais de Galicia.
– Vigo na liña do tempo. Manuel Bragado. Instituto de Estudos Vigueses.

PREMIO Á OBRA DE NARRATIVA
– Punto de araña. Nerea Pallares. Editorial Galaxia.
– Sarela. Marga Tojo. Edicións Positivas.
– Son coma glaciares os barcos de aceiro. Cynthia Menéndez. Editorial Galaxia.

PREMIO Á OBRA INFANTIL
– O Peculiar. Érica Esmorís. Cuarto de inverno.
– Pernascochas. Ramón D. Veiga e Blanca Millán. Antela Editorial.
– Queco e Kika. Eva Mejuto. Edicións Xerais de Galicia.

PREMIO Á OBRA XUVENIL
– Bruxas e dragóns. Ledicia Costas e Luismi Pérez. Triqueta Verde.
– O enigma de Sempreviva. Andrea Maceiras. Edicións Xerais de Galicia.
– Unha historia de amor coma outra calquera. Rosa Aneiros. Editorial Galaxia.

PREMIO AO LIBRO ILUSTRADO
– A panadería. Lucía Belarte e David Lorenzo. Kalandraka.
– Alicia e a mestra de Oza. Iván R. e Paula Carballeira. Edicións Xerais de Galicia.
– Filla das ondas. Xosé Cobas e Fina Casalderrey. Kalandraka.

PREMIO AO LIBRO DE BANDA DESEÑADA, GRÁFICO E HUMOR
– A miña outra vida. Miguel Rojo. Retranca Editora.
– Adelina. Sandra Lodi. Editorial Galaxia.
– Rosalía Oculta. Paula Mayor. Editorial Galaxia.

PREMIO Á INICIATIVA BIBLIOGRÁFICA
– Diarios. Syra Alonso. Alvarellos Editora.
– Guía ilustrada do Entroido Galego. Alba de Evan, Xabier Domínguez e Iria Prol. Edicións Xerais de Galicia.
– Premios Compostela de álbum ilustrado (XVIII Edición). VV.AA. Kalandraka.

PREMIO Á OBRA TRADUCIDA
– A máis recóndita memoria dos homes, de Mohamed Mbougar Sarr. María Alonso Seisdedos. Aira Editorial.
– Cos sinais da auga, de Lourdes Álvarez. Xavier Rodríguez Baixeras . Kalandraka.
– O pequeno león, de Jacques Prévert e Ylla. Tamara Andrés. Kalandraka.

PREMIO AO LIBRO DE POESÍA
– arte menor. Susana Sanches Arins. aCentral Folque.
– Insomnia. Luís Valle. Edicións Malafera.
– Mapa da estría. Andrea Nunes Brións. Chan da Pólvora.

PREMIO AO LIBRO DE TEATRO
– As fillas bravas de Momán. Chévere teatro. Kalandraka.
– Manchea. Andrea Freire. Baía Edicións e Xunta de Galicia.
– O proceso. Apaga o candil. Cándido Pazó. Editorial Galaxia.

PREMIO AO LIBRO MELLOR EDITADO
– A caligrafía das espigas. Carlos Negro. Apiario.
– Autobiografía do vermello. Unha novela en verso. Anne Carson. Chan da Pólvora.
– Drácula. Bram Stoker. Aira Editorial.

PREMIO PROMOCIÓN DA LECTURA
– Club de lectura feminista A Lila + A Sega.
– Libraría Cartabón.
– SELIC Semana do Libro de Compostela.

Navegamos. Manifesto da AELG no 8M

Publicado o por

“Escribo dende un xénero excluído e dende unha lingua minorizada e asumo a responsabilidade que esa escolla conleva”, Begoña Caamaño

O Libro Branco da AELG, elaborado nesta década, conclúe que o perfil medio da persoa asociada é un home de máis de cincuenta anos con estudos universitarios. O que é o mesmo que dicir que ese é o perfil medio da persoa escritora. As autoras tan só representamos o 35% e temos un perfil claramente diferenciado: a nosa porcentaxe é maior nas xeracións máis novas, somos as que temos unha dedicación máis esporádica e estamos menos traducidas.

A dedicación esporádica e a incorporación serodia ás letras, analizada en décadas pasadas, están a sinalar unha realidade que atinxe especialmente ás escritoras, a falta dun tempo propio, motivada polo peso do doméstico e dos coidados que seguen a recaer fundamentalmente nas mulleres. En 1990, María Xosé Queizán escribía como a presión social á que nos vemos sometidas nos leva a elixir xéneros que non esixan unha dedicación temporal continuada. Tres décadas despois, esa realidade persiste.

Sermos menos traducidas evidencia outra realidade, a nosa menor presenza a todos os niveis, publicamos menos, a nosa obra está menos difundida e é menos recoñecida, de feito somos menos premiadas. Isto é o que din os datos numéricos que poden ser comprobados nos Informes de Literatura do CIRP ou na publicación A Muller na Cultura Galega (II) do Consello da Cultura.

E aínda poderiamos dicir que, por suposto, somos menos lidas. Cal foi o último libro que lestes dunha escritora? Cantos no último ano?

“Eu tamén navegar”, Xohana Torres

Porén, malia bater contra este teito de cristal que é o mundo da produción literaria: publicación, difusión e recoñecemento, cómpre recoñecer que a incorporación das mulleres á literatura, especialmente cando achegan o punto de vista do seu xénero, enriqueceu o panorama literario das diferentes linguas da Terra.

“D’aquelas que cantan as pombas y as frores

Todos din que teñen alma de muller,

Pois eu que n’as canto, Vire d’a Paloma,

¡Ay! ¿de que’ a terei?”, Rosalía de Castro

Porque agora escribimos nosoutras, as fillas por fin alfabetizadas de innúmeras xeracións de mulleres traballadoras. Mulleres que loitaron cada día para que as súas descendentes puidésemos chegar á Universidade e acadar a independencia económica que as nosas avoas e nais soñaron para nós. Somos as netas e bisnetas das coetáneas de Clara Zetkin, Rosa Luxemburgo ou Simone de Beauvoir.

Nosoutras, as mortas de bala nas rúas polo racismo que persegue migrantes, as vítimas das guerras e dos femixenocidios para extinguir en nós un pobo enteiro.

“A noite na cidade é escura, excepto polo brillo dos mísiles,

silenciosa, excepto polo son do bombardeo,

aterradora, excepto pola promesa tranquilizadora da oración,

negra, excepto pola luz dos mártires.” Heba Abu Nada (1)

Nosoutras, as vítimas desoutra guerra que devasta o noso fogar, asasinadas.

“Soa.

Soas.

Soíñas.” Sesé Mateo

Nosoutras, as nenas maltratadas polo pai que vivimos neses fogares en que a violencia o impregna todo. Nosoutras aldraxadas.

Nosoutras, as mulleres tratadas como “bonecas, (porque) calquera parte da (nosa) anatomía é máis digna de loubanzas que o (noso) cerebro”, esa visión patriarcal que condiciona a recepción da nosa obra e a súa difusión, e que nos trata como “símbolo da posición social e reforzamento do prestixio”(2) do patriarcado institucional. Obxectos, sempre obxectos para adornar o espazo que non queren compartir.

Nosoutras, as que sufrimos todo tipo de violencias, desde a sexual á simbólica e padecemos cada día a violencia institucional que ás escritoras nos nega a realidade en que desenvolvemos a nosa creatividade, impoñéndonos a desigualdade dun mundo literario concibido desde o patriarcado, afastado da conciliación e dos coidados.

“Os que negan â muller

intelixencia e talento,

a millor contestaceon

cicais que fose o disprecio.” Filomena Dato

O noso punto de vista ten que ser feminista, porque o feminismo nos visibiliza e reivindica. Porque o feminismo é unha ferramenta transversal que constrúe unha sociedade máis xusta, para todas as persoas, independentemente do xénero.

Sabemos que estas afirmacións non adoitan ser ben recibidas, sabemos que se menospreza a nosa obra cando non oculta a cor lilá dos vimbios cos que está trenzada, cando non fala de pombas e flores.

E sabemos que as nosas palabras-pedra poderán acadar a bóveda de cristal que nos frea, se rubimos polos libros de todas as penélopes que desoíron o oráculo e ousaron, ousan, navegar.

“Pero se non me ves, es ti quen erra.”, Luísa Villalta

As escritoras, mulleres ao fin, coma as mulleres sufrimos o patriarcado e o sexismo e con preocupación observamos as reticencias e os pasos atrás de quen non entende que avanzarmos nosoutras é avanzarmos nós.

Neste 8 de marzo, tamén nós facemos un chamamento a participar de cantas mobilizacións ou actividades conmemoren a data levando por bandeira os versos de Rosalía, Filomena, Mª Victoria, Xela, Luísa, Begoña ou Xohana, e tantas, tantas outras.

(1) Poeta palestina asasinada durante un bombardeo israelí en Gaza.

(2) Frases de Begoña Caamaño.

Galiza, marzo de 2026.

Marta Dacosta.

O manifesto pode descargarse en formato .pdf nesta ligazón.

Crónica fotográfica do acto do Día de Rosalía de Castro 2026 en Pontevedra

Publicado o por

Estas son algunhas das fotografías do acto en Pontevedra, na Fundación Manuel Moldes, do Día de Rosalía de Castro 2026, que tivo lugar o 23 de febreiro, ás 19:00 horas, en colaboración co Concello de Pontevedra. A crónica fotográfica completa pode verse aquí.

Crónica fotográfica do acto do Día de Rosalía de Castro 2026 na Coruña

Publicado o por

Estas son algunhas das fotografías do acto na Coruña do Día de Rosalía de Castro 2026, que tivo lugar o 23 de febreiro, ás 17:00 horas, diante do Teatro Rosalía de Castro. O acto contou tamén con música do grupo de Cantos de Taberna da A. C. Alexandre Bóveda e coa actuación de Noite Bohemia. A crónica fotográfica completa pode verse aquí.

Crónica fotográfica do acto do Día de Rosalía de Castro 2026 en Vigo

Publicado o por

Estas son algunhas das fotografías do acto en Vigo do Día de Rosalía de Castro 2026, que tivo lugar o 23 de febreiro, ás 17:30 horas, na Imprenta de Juan Compañel e Centro Social A Revolta, coorganizado entre a AELG e a Asociación Cultural O Castro. A crónica fotográfica completa pode verse aquí.