Arquivo da categoría: Entrevistas

Xavier Queipo: “Galiza xa vive unha distopía”

Publicado o por

Entrevista a Xavier Queipo en Ideas.gal (fotografía de Cé Tomé):
“(…) – Ideas.gal (I): Que perspectiva tes sobre a Galiza no mundo? Con que espazos e culturas debería profundar a súa relación?
– Xavier Queipo (XQ): A nós, os que nos identificamos con ideas nacionalistas e de autogoberno, gustaríanos que Galiza existise no mundo como entidade diferenciada e recoñecíbel. Para que? Pois en primeiro lugar para non sentir en permanencia esa lousa da exclusión, esa identificación coa famosa “marca España” de barbarie (touros), folclore trasnoitado (flamencadas, que non flamenco), xamón das serras que bordean a meseta (hipervalorado, só de acceso regular para as clases dominantes), e sesta demorada despois de comer (en xeral coma se non houbese un mañá). Ao que agora vense a sumar a corrupción rampante como paradigma necesario dos que acceden ao poder político. Tamén, por suposto, e de xeito menos visceral mais non menos contundente, para achegármonos a unha situación que nos permita unha relación igualitaria con outros pobos e outras culturas (até onde isto sexa posíbel ou até onde soñemos nós –e eles, os outros pobos, as outras culturas– que isto poida ser posíbel).
Referente á súa segunda cuestión, coido en pensar que hai varias frontes ou se se prefire varias liñas de traballo. Pódese comezar por todas elas a un tempo, mais non sei se teremos forzas e afouteza para tan grande empeño. A primeira é a necesaria (e urxente) relación entre as comunidades que morando no mesmo país viven en permanencia de costas unhas a outras. Falo dos castelán falantes que teñen os seus circuítos culturais e dos galego falantes que teñen os seus. Vivimos nun país con dúas comunidades confrontadas e case inmiscíbeis (como auga e óleo). Se non poñemos en comunicación permanente esas comunidades non somos, e se non somos non temos que entrar en contacto con ninguén máis pois non existimos e ninguén nos recoñece como entidade diferenciada.
Complexo. Non. Os nenos téñeno claro: xogan cos outros nenos aínda que eses outros nenos falen alemán, ruso ou chinés. Daquela, para o xogo, para a interacción cultural, a lingua é só unha barreira cando existe un prexuízo. Nós temos que telo claro tamén, unha cousa é a defensa da lingua oficial e propia (a que nos define como entidade diferenciada e sen a cal non seriamos) e outra ben distinta é o odio ou a negación doutras realidades e doutros modos de entender o mundo. Sectarismos os menos. Integración a maior sen importar idades ou razas, credos ou ausencia deles, orientacións sexuais ou procedencia de clase. O país está sen construír ou sofre un proceso de desestruturación progresiva) e cun país sen debuxar non se pode pensar nin no autogoberno nin na construción dunha entidade soberana. (…)
– I: Cal é a túa valoración da cultura galega, e por onde debería encamiñar o seu futuro?
– XQ: Se por cultura galega entendemos o conxunto de manifestacións artísticas e antropolóxico culturais levadas adiante por cidadáns galegos dentro e fóra do país e independentemente do rexistro lingüístico utilizado, vivimos unha situación de normalidade.
Se por cultura galega entendemos, pola contra, o conxunto de manifestacións artísticas e antropolóxico culturais levadas adiante por cidadáns galegos dentro e fóra do país utilizando exclusiva ou maioritariamente o rexistro lingüístico galego, vivimos unha situación de anormalidade, de resistencia e de precariedade extrema.
Volvo a dicir que non teño armas de predición, nin tan sequera a intuición (a menos racional, a menos científica). Ao meu parecer a situación actual é subóptima e a persistencia ou deterioro da mesma levará a diagnósticos máis graves. Iso sábeo calquera que lle teña dedicado un par de minutos a reflexionar sobre este tema. Sen un pulo importante e masivo en termos de identificación cultural e cohesión social arredor do galego como lingua vehicular da cultura autóctona, o futuro é incerto (a desaparición semella estar no horizonte, mais a distancia ao horizonte e as miraxes que se producen no horizonte poden modificar a realidade).
A persistencia no erro dos sucesivos gobernos (e das súas alternativas), a ausencia dunha conciencia social que poida modificar a curto prazo a situación de precariedade, a dispersión das institucións culturais galegas, o incremento da presión exterior a prol das linguas maioritarias e outras variábeis que inflúen sobre os procesos de identificación e cohesión social non permiten ser optimistas nin ver cal é o camiño certo na encrucillada (e, enténdase, tampouco cal é o camiño ou camiños errados). Algúns procesos naturais, entre eles a evolución, permítennos pensar que nin sempre o mellor camiño é o camiño recto ou progresivo (esa idea absurda de que unha escaleira só se pode subir chanzo a chanzo) e que, ás veces, son necesarios cambios cualitativos (mutacións) para acadar un desenvolvemento evolutivo ou saír dunha crise regresiva. Consellos non teño, xa imaxina, predicións tampouco. Só a procura estocástica e a revolución permanente poden axudar no empeño.”

Celia Parra: “En Galicia hai unha concentración moi grande de videopoesía”

Publicado o por

Entrevista a Celia Parra en El Progreso:
“(…) – El Progreso (EP): Como xurdiu este proxecto?
– Celia Parra (CP): Versogramas xurdiu en 2013 a raíz dun proxecto fin de máster, que dei coa idea de levar á realidade. A miña titora, Fernanda del Nido, á quen estou moi agradecida, presentoume a Juan Lesta e Belén Montero, da produtora Esferobite, que tiñan unha inmensa experiencia en videoclip, vídeo experimental e contidos para museos. Sumáronse ao proxecto, e traballamos xuntos dende entón. (…)
– EP: E como se podería definir este xénero?
– CP: É difícil de definir, e hai distintas maneiras de entendelo. Se tivese que establecer unha definición, diría que é un xénero audiovisual ou literario que emprega a linguaxe audiovisual para trasladar a atmosfera dun poema. Mestura vídeo, imaxe e son dunha maneira creativa baseándose nun poema, para crear algo distinto que o complemente, reforce ou contradiga. Así, créase esa cousa un pouco máxica, que non é poema, nin vídeo, é outra cousa.
– EP: Dentro deste panorama internacional da videopoesía, que lugar ocupa Galicia?
– CP: Un lugar fundamental. Aquí hai moita tradición de videopoesía e videocreación. Nos anos 80 a videocreación galega estaba nun punto de ebulición total, no que se sitúan as primeiras obras de Antón Reixa ou Xavier Villaverde, e Yolanda Castaño, xa nos 90. Pero ademais de ter unha tradición clara de videocreación e videopoesía, o xénero evolucionou con bastante saúde. Agora mesmo, ao meu redor, vexo concursos de videopoesía e máis videopoetas: Dandy Lady, Cinta Adhesiva, as Candongas do Quirombo, colectivo FIINDA… Hai moitísimos, e tamén hai iniciativas de videopoesía no eido educativo. Parece que hai unha concentración moi grande de videopoesía aquí. (…)”

Suso Moinhos: “Neira Vilas animoume a traducir a súa obra ao esperanto”

Publicado o por

Entrevista a Suso Moinhos en Sermos Galiza:
“Suso Moinhos (Vigo, 1970) acaba de publicar a primeira tradución ao esperanto da obra de Neira Vilas Memorias dun neno labrego. O tradutor, que tamén é poeta e escritor en esperanto, comezou a estudar esta lingua por casualidade con tan só dezaseis anos. Cursou Filoloxía Galega na Universidade de Santiago de Compostela e actualmente está a realizar un posgrao de esperanto na Universidade de Adam Mickiewicz, en Polonia. Forma parte do equipo de redactores da revista literaria en esperanto Beletra Almanako e vén de publicar no ano 2016 o seu primeiro poemario, Laminarioj, escrito tamén nesta lingua.
– Sermos Galiza (SG): Como xorde a idea de traducir ao esperanto Memorias dun neno labrego?
– Suso Moinhos (SM): Eu traducira xa anteriormente un capítulo dunha obra de Neira Vilas, precisamente, de Memorias dun neno labrego, xa que os diferentes capítulos teñen unha unidade temática moi grande, o que permite presentalos de maneira autónoma. Ademais, ten unha estrutura circular, comeza máis ou menos como acaba, etc.
Neira Vilas animoume á que traducise ao esperanto o libro enteiro. O que pasa é que foi un camiño un pouco longo. Quixen preparame ben. Estiven dous anos estudando as traducións modélicas ao esperanto doutros autores e despois fun traducindo a obra. Máis adiante envieina a dous correctores de probas, un español e outro sueco, para que me desen as súas suxestións.
– SG: Á hora de traducir ao esperanto, hai poucas referencias?
– SM: Non, hai unha grande literatura. Hai unha literatura propia que ocupa o mesmo espazo cronolóxico que a literatura galega dende o rexurdimento até agora. Dende Rosalía até aquí está todo o que temos.
Na cultura do esperanto é moi importante a tradución, xa que sempre foi unha maneira de probar a lingua, de traer outras culturas para o esperanto, de vehicular outras culturas para o esperanto. Si que hai unha grande cultura de tradución nesta lingua. (…)”

Emma Pedreira: “O día que non sinta nervios e non me emocione cun premio será o que deixe este oficio”

Publicado o por

Entrevista a Emma Pedreira en El Progreso:
“(…) – El Progreso (P): Como foi recibir esa chamada na que lle din que gañou o Certame Literario de Vilalba?
– Emma Pedreira (EP): Non contas. Non pensaba nin en que tivese un 10% de posibilidades, presenteime no último momento e da peor forma posible, por correo electrónico, que non sabes nin se chega. Case o daba por perdido, nin lembraba terme presentado así que aínda estou aterrando e vendo a repercusión que tivo nas redes, que é a parte máis bonita.
– P: Que a levou a participar?
– EP: Este é un premio vello, ten máis anos ca min, cunha nómina moi solvente, pero quizais era moi local. Agora está nun proceso de apertura, cunha maior publicidade das bases nas últimas edicións. Creo que é bo que un premio con tanta traxectoria trate de ser un dos grandes, non só pola dotación, tamén polo espírito. Para os autores é un faro, ver a luz ao final do túnel da crise literaria.
– P: O premio inclúe publicar a obra, o que para moitos é máis importante que os cartos. É desa idea?
– EP: Si, os cartos están ben e o público mide a categoría do premio pola contía, pero os cartos vanse e ter a obra publicada nunha boa editorial e cunha boa distribución é o que eu miro. Alvarellos é un selo potente co que aínda non publiquei e apetecíame facelo. Ata onte (polo luns) non sabía ben nin a contía do premio, pero si que ía publicar con Alvarellos e iso é un soño cumprido. Xa me quixen presentar o ano pasado, pero non tiña obra. Este saquei este libro do lugar onde o tiña agochado. Non é actual, levo traballando nel bastante tempo, pensando onde podía encaixar.
– P: Contra que é o Antídoto?
– EP: Contra os prexuízos humanos a non ficar sós. Fala da soidade que non escolles, porque os seres que temos ao redor nos van deixando e non estamos preparados para iso, porque somos egoístas. É unha especie de diario dunha separación de parella, cunha segunda parte chamada Dúas veces na mesma pedra, que fala de como volvemos tropezar no mesmo. Falo de como cando chega esa soidade podemos aproveitala para laiar ou para definir ese 50% que queda eclipsado nunha relación e refacernos. (…)”

Yolanda Castaño: “Nunca se leu moito máis do que agora”

Publicado o por

Entrevista a Yolanda Castaño en La Voz de Galicia:
“(…) – La Voz de Galicia (LVG): Que escritores destacaría das Terras de Lemos?
– Yolanda Castaño (YC): Sobre todo como poetas subliñaría a Antón Lopo e Alicia Fernández. Antón é un dos autores en activo de maior talento e ademais é un inquedo editor e promotor cultural, agora coa editorial Chan da Pólvora e mesmo cun proxecto bastante novidoso e sorprendente entre mans como é unha colección adicada a autores da Ribeira Sacra. En canto a Alicia Fernández é unha das voces máis renovadoras da poesía galega. É un xenio precoz da poesía, con moi poucos anos xa demostrara ter un talento inusual e unha voz moi persoal. Actualmente está moi implicada na renovación das letras en Galicia a través de diversos proxectos.
– LVG: Recentemente participou nunha homenaxe a Lois Pereiro, o poeta monfortino por excelencia. Atopa algún punto común entre a obra de Pereiro e a súa?
– YC: Eu tiven a inmensa sorte de poder escoitar un dos últimos recitais de Lois Pereiro cando era moi noviña e quedei moi impactada. En parte polo moza que era pero, sobre todo, por aquela forza poética. Creo que Lois simbolizou toda a forza da Terra de Lemos e espallouna por Europa a través das súas viaxes e a súa visión moderna e cosmopolita.
– LVG: Cal é, a seu xuízo, o nivel da actividade literaria e cultural de Lemos?
– YC: Véxoa como unha gran canteira poética e literaria. No meu pregón menciono a moitos escritores para dar conta do enormemente fértil que é esta terra a nivel literario. Poderiamos nomear a Lois Patiño, Xosé Manuel Eyré, Lois Diéguez, Margarita Rodríguez Otero, Ramón Sandoval, Germán Vázquez, Manuel Veiga… a lista é imparable. Así mesmo, hoxe en día hai iniciativas como a última colección de Antón Lopo que amosan que Lemos non claudica. Incluso nas miñas visitas ao IES A Pinguela puiden comprobar que entre os máis novos de Monforte tamén hai unha incesante actividade cultural, científica e tecnolóxica.
– LVG: Vostede que traballa a miúdo con mozos. Cal percibe que é a súa actitude cara á literatura?
– YC: É un tópico e un prexuízo pensar que pasan da escrita e tampouco se leu nunca moito máis do que se está a ler agora. En canto a poesía, nunca foi un xénero de masas e non ten por que selo. Con todo, haina que ver nun sentido amplo, é dicir, hai poesía nas letras de cancións, en certos tuits, na boa publicidade, no rap e en moitos máis lugares dos que pensamos. Os rapaces e rapazas si que seguen a consumir poesía ao seu xeito. (…)”

Ledicia Costas: “Estamos militando na resistencia. Oxalá algún día non esteamos nela”

Publicado o por

Entrevista de María Obelleiro a Ledicia Costas en Sermos Galiza:
“(…) – Sermos Galiza (SG): Teu nome xa está á par de grandes da literatura galega como Agustín Fernández Paz, Xabier DoCampo, Fina Casalderrey e Paco Martín, tamén gañadores do Premio Nacional de Literatura Infantil e Xuvenil de España. Que representou para ti este premio?
– Ledicia Costas (LC): Foi un antes e un despois. Aquí hai unha materia pendente: escribimos estupendamente, hai grandísimas e grandísimos creadores, temos moito potencial e talento, pero non exportamos. É moi difícil saír de aquí, é moi difícil que unha autora ou autor saia da Galiza e saiban quen é. O Premio Nacional deume a oportunidade de acceder a un mercado no que doutro xeito probabelmente non estaría, coñecín outras autoras e autores, outros sistemas literarios… permitiume abrir camiños aos que, doutra maneira, tería tardado, no caso de chegar, moitos anos. Tiven esa sorte, que te posiciona, ademais desde o galego. Estiven o outro día en Avilés, no Festival Celsius, e a persoa que me presentou dixo “ademais es unha autora galega que reivindica, por encima de todo, o galego, e todo o mundo te coñece por ser a autora que escribe en galego, e podemos lerte”. E lenme en castelán, porque len as obras traducidas, pero saben perfectamente que está esa militancia. É algo moi gratificante, valoran moito ese esforzo, e aí si que estou levando sorpresas moi agradábeis.
– SG: Valórase ese feito máis fóra de Galiza que na Galiza?
– LC: Por suposto. Ás veces, aquí, pregúntanme: “¿Y por qué escribes en gallego?” e eu dígolles, “se vivise en Rusia, escribiría en ruso, e se escribise en Catalunya, en catalán. Eu estou na Galiza, en que vou escribir?” e entón din, “Ah! Pois si!” e fóra dano por sentado, vés de Galiza, e escribirás en galego.
– SG: Dalgún xeito, o Premio Nacional [estatal] serve tamén para poñer a literatura galega alén das fronteiras do país?
– LC: Si, eu sempre o digo, temos un sistema literario de calidade, en que as autoras e autores estamos á altura de calquera. Falla a lingua, a perda de falantes nas xeracións que veñen detrás. Iso falla, pero estrepitosamente. Falla o autoodio, eu creo que hai un rexeitamento moi potente cara ao noso, e non se entende que a lingua é o principal trazo de identidade dun pobo. Non hai conciencia de país. Estamos militando na resistencia e oxalá algún día non esteamos na resistencia. Sempre se refiren aos vascos e os cataláns, e a nós, ás veces, nin sequera nos mencionan como país, e iso é doloroso.”