Entrevista de Xermán Hermida a Iria-Friné Rivera Vázquez en Cultura Galega:
“(…) A Deputación da Coruña publicaba este mes de setembro Quen conduce o Estado: Arte, ideas, artistas e movementos que deron forma á vitoria do Estatuto de Galicia de 1936. O volume, escrito pola historiadora da arte Iria-Friné Rivera Vázquez, analiza a campaña de comunicación a prol da aprobación deste texto durante a Segunda República española. Desde os antecedentes políticos ata os movementos artísticos internacionais, toda unha conxunción de factores confluíu nun traballo coordinado por un equipo moi reducido de persoas e cun tempo limitado de preparación.
Cando, en 1936, a II República convocou o plebiscito para que a poboación galega votase se aceptaba o proxecto de Estatuto de Autonomía que se presentara ante as Cortes, en apenas tres meses, xestouse unha colección de accións e de traballos gráficos que conseguiron difundir a importancia dunha victoria nas urnas para este texto. “A organización en si foi rápida e masiva, pero as persoas responsables xa estaban afeitas a traballar en campañas publicitarias”, explica a investigadora. “Camilo Díaz Baliño, que foi a cabeza do proceso a nivel estético, sabía ben como se tiñan que preparar as cousas, contaba con moita experiencia”. Para alén das cuestións máis técnicas, “tamén a nivel artístico, cultural e simbólico, o equipo estaba nun contexto con moito movemento e eran persoas moi atentas a todo o que estaba a xurdir. Era xente que viaxaba, lía moito, escoitaba a radio”, que desde 1933 tivera un grande impulso no país. Este equipo de creativos estaba composto ademais por Castelao, Díaz Pardo, Luís Seoane, Bernardino Vidarte, Maside e López Bouza, que asinaron canda ao propio Díaz Baliño os carteis da campaña. “Cada un na súa liña, compuxeron unha diversidade de ideas e sensibilidades que facilitaron a victoria do Estatuto”, sinala a historiadora da arte. “Compre pensar que, antes desta campaña, houbera outra sobre o mesmo en 1933 que non funcionara ben. Déranse moitos desacordos, non había unha dirección clara e ninguén se sentira incluído. No 36 déuselle a dirección ao Partido Galeguista, xa que se consideraba que contaba con persoas de prestixio que sabían manexarse moi ben en institucións, escolas, esfera pública e todo tipo de campos”, explica a investigadora. Deste xeito, nesta campaña “o que se fai é precisamente un exercicio de total inclusión da sociedade galega, que era moito mais complexa do que pode semellar a primeira vista”.
Entre os antecedentes desta fazaña de propaganda, “Castelao ou Díaz Baliño estaban no Seminario de Estudos Galegos, que xa falaba do Estatuto desde 1923, e contaban con precedentes sociais, políticos e económicos desde o século XIX. Estas persoas ademais sabían de ilustración, deseño gráfico e cartelismo, e eran moi conscientes do contexto da década dos 30”, asegura. “Coa grande depresión, os medios de comunicación estaban a crear a cultura de masas e eles abordaron un proceso de enxeñaría social” a aproveitar todos os medios ao seu alcance. “Empregaron programas radiofónicos, prensa, entrevistas ou mitins”, cunha planificación moi coidada, para promover a votación a prol do Estatuto. Canda a isto, non faltaron medios motorizados para a distribución de materiais e mesmo o reparto de folletos desde avionetas, cuestións que a autora do estudo analiza polo miúdo. (…)”
Arquivos da etiqueta: Luís Seoane
Carral: acto de homenaxe a Luís Seoane e Manuel Lourenzo
Boiro: Agasallo a Luís Seoane. Homenaxe a Manuel Lourenzo
Arroxo (Lourenzá): Homenaxe a Manuel Lourenzo. Poemas de Luís Seoane
“O Museo Carlos Maside: Galicia, goberna a túa cultura”, por Iria-Friné Rivera Vázquez
Artigo de Iria-Friné Rivera Vázquez en Historia de Galicia:
“(…) A fundación do Museo Galego de Arte Contemporánea Carlos Maside tivo lugar en 1970, sendo a sua dirección exercida polo Laboratorio de Formas. Os Fundadores, Luís Seoane e Isaac Díaz Pardo, tomaron para a sua concepción e actividade fitos artísticos xurdidos en circunstancias nas que a sociedade fora brutalmente sometida a situacións extremas de guerra, fame, analfabetismo e agresividade social, política e intelectual. Entre os fitos que colleron como modelo foron as liñas de pensamento de John Ruskin e a produción de William Morris, quenes comezaron toda unha actividade artística e de iniciativas culturais para un movemento reformista como o Movemento de Artes e Oficios. Movemento pacífico e consciente para contrarrestar os danos producidos pola explotación descontrolada dunha industrialización sen mais leis que a da explotación e a acumulación sen normas e sen dereitos nun marco social, económico, natural e político misóxino e paternalista.
Igualmente recolléronse os fitos que foron o Racionalismo, o Construtivismo, a arte rusa e as tres grandes escolas de deseño europeo: a Bauhaus, os Vkhutemas (que naceron a calor da Bauhaus) e Ulm. É dicir, escolas de arte que a vez funcionaban como arquivos, bibliotecas, fogares, lugares de encontro e espazos de divulgacións. O Museo Carlos Maside fundamentou a sua actividade precisamente nesta liña de acción: proxeccións fílmicas, exposicións, presentacións de libros, obras de teatro, visitas abertas a tódolos públicos e lugar de arquivística para investigación. Pero xunto con isto tamén estaba a connotación que tiñan as escolmas.
O Museo Carlos Maside non so era un epicentro de cultura, senón que esa cultura tiña un propósito. Por circunstancias vitais tanto Seoane (que naceu en 1910) como Díaz Pardo (que naceu en 1920), foron testemuños excepcionais de feitos decisivos. Eles coñeceron os membros da Cova Céltica, das Irmandades da Fala, da Xeración Nós, da Irmandade Nacionalista Galega, do Seminario de Estudos Galegos, do Partido Galeguista, os Renovadores e foron testemuños e participantes da campaña do Plebiscito do Estatuto de Galicia en 1936. Pero tamén viron as implicacións no auxe do nazismo e do fascismo, vivindo os horrores da Guerra Civil en España. Con iso viron o exilio de figuras como Castelao e a morte dun pai, mentor, referente e amigo como Camilo Díaz Baliño, mutilado en vida e disparado ata o punto de quedar o seu cadáver desfigurado, enterrado nunha tumba sen nome e sen identificación.
A perda de todos eles non se viviu con vergonza ou sumisión. Fixeron valer as mellores virtudes herdadas de xeración en xeración e recolleron o mais construtivo e de valor para, con paciencia, tenacidade e presenza, continuar os principios e valores que eles defenderan facendo da cultura unha segunda pel coa que poder vivir con dignidade. Porque a Cultura dende a xeración da Cova Céltica ata eles, non se comprendía so como unha pasiva adquisición de coñecementos, cousa de uns poucos ou puro espectáculo. A Cultura para todos eles, e aquí radica a relevancia do Museo Carlos Maside con todo o que implicaba e levaba a cabo, estaba en que non se subestimaba as persoas: pola súa porta podían entrar dende obreiros ata mestres, estudantes e científicos, mulleres e homes, nenos e persoas de idade. Non se ignoraban os temas por complexos que foran, porque non é cuestión de evitar a complexidade. A cuestión é saber traballala como é debido. Non vale de nada facer actividade cultural se esta resulta baleira, implicando que as persoas son incapaces de regularse e funcionar como audiencias pensantes. Ao facer o Museo Carlos Maside e o amplo rango de actividade cultural, enxergaban en algo real e historicamente resoante. (…)”
A Coruña: Luís e Maruja Seoane na memoria
Vigo: presentación de Alguén virá…, de Pablo García Martínez
Compostela: presentación de Alguén virá…, de Pablo García Martínez
A Coruña: palestra “No ronsel de Seoane: a recreación da Galicia medieval en Na brétema, Sant-Iago“, con Jorge Carril Espido
O 18 de maio, ás 19:30 horas, na A. C. Alexandre Bóveda (Rúa Santo André, 36, 1º), na Coruña, Jorge Carril Espido ofrecerá unha palestra baixo o título “No ronsel de Seoane: a recreación da Galicia medieval en Na brétema, Sant-Iago“. A palestra fai parte do Ciclo Aula Aberta que realizamos en colaboración coa Universidade da Coruña. Nela, Jorge Carril centrarase no medievalismo de Seoane, concretamente a súa recreación no seu segundo libro de poemas en galego: Na brétema, Sant-Iago. As persoas interesadas poden anotarse aquí.






