Entrevista a An Alfaya na Real Academia Galega:
“(…) – Real Academia Galega (RAG): En Uuu-uuu, BEGOÑA! convoca as protagonistas dos libros da autora das Letras Galegas 2026, Circe e Morgana, para axudala a superar unha aventura crucial.
– An Alfaya (AA): Tiña claro desde o principio que ía partir dos mitos, como ela fixo nas súas novelas. Aínda que curta, a obra de Begoña é absolutamente renovadora, reveladora e revolucionaria na narrativa galega, dálles a volta aos mitos para contalos desde o punto de vista das mulleres. Así que o reto nesta pequena obra que escribín foi que as personaxes debían ter tamén voz, e tiña que haber unha comuñón entre a creadora e as súas creacións.
– RAG: É tamén unha boa estratexia para que os nenos e nenas empecen o achegamento a uns títulos que a priori semella complicado presentar a ese público máis novo.
– AA: Así é. Quero que as nenas e os nenos se fagan preguntas e descubran quen son Morgana e Circe, espertar neles a curiosidade para investigar e saber máis sobre eses seres mitolóxicos e sobre como Begoña Caamaño reescribiu as súas historias. O meu propósito é que esta obra de teatro sirva de porta de entrada a un universo literario que evidentemente non está pensado para o público infantil. (…)
– RAG: Vostede é coñecida sobre todo como narradora, como foi a experiencia de enfrontarse á escrita dramática?
– AA: Cando era noviña fixen teatro, fun fundadora, canda o meu home, da compañía Avento de Vigo, e publiquei tres pezas para o público infantil: Buá, buá, requetebuá (accésit na Mostra de Teatro Infantil Xeración Nós 1989), O maquinista Antón (primeiro Premio na mesma Mostra de Teatro en 1991) e A estrela Volarina na torre Coralina (2001). A miña vida foi logo por outros camiños, entre outras cousas porque é bastante frustrante escribir teatro polo difícil que resulta publicalo e moito máis aínda vendelo, pero como escritora o teatro é a parte máis lúdica de min. Aínda que non chegue a facer comedia, saca a miña parte máis divertida. Con Uuu-uuu! BEGOÑA! no fondo sabía desde o principio que ía ser unha peza teatral. Os personaxes axiña empezaron a falar, a ter vida propia e decateime de que ía ser a fórmula coa que me sentiría máis cómoda. Permitiume ademais conciliar en pouco espazo a parte máis biográfica coa ficción fantástica.”
Arquivo da categoría: Entrevistas
Iria Collazo: “A palabra que definiría á perfección este galardón para min neste momento é alento”
Entrevista de Sergio Casal a Iria Collazo en Nós Diario:
“(…) – Nós Diario (ND): Que che levou a escribir esta historia de amor e desamor?
– Iria Collazo (IC): Hai oito ou nove anos que veño recompilando experiencias, sensacións e reflexións sobre da literatura, as relacións persoais e de parella, o desengano, tanto amoroso coma da propia vida, a nostalxia, o cambio ou a espera. Pólas por escrito axúdame a entender mellor o que penso e tamén a exorcizar algún deses fantasmas que todas levamos soterrados.
– ND: É a historia de dúas persoas que se atopan na escrita pero que se afastan na vida. Que lle interesaba explorar desa tensión?
– IC: Non defino a obra tanto como unha historia, senón que máis ben, a través de frases, de citas doutros escritores e escritoras, ou do relato de vivencias íntimas, imos construíndo o universo no que habita a voz narradora, que só nalgúns fragmentos se refire directamente a un “ti”; un narratario co que fala e intenta desafogarse, sen conseguilo. A partir da expresión do seu sentir máis fondo, das súas reflexións sobre o amor, a morte, o paso do tempo ou a esperanza de que todo mude, podemos internarnos no desacougo dunha muller que escribe para ser amada pero que non dá atopado na vida o abrazo que precisa. (…)”
Henrique Dacosta, escritor: “A través do libro cuestiono a idea de progreso que pode levar a un borrado da nosa memoria”
Entrevista de Raúl Salgueiro a Henrique Dacosta en Nós Diario:
“(…) – Nós Diario (ND): Mortes con argumento é a súa primeira incursión dentro do thriller policial. Cales foron os retos á hora de enfrontarse a este xénero?
– Henrique Dacosta (HD): En realidade xa fixera algunha aproximación ao thriller, pero é a primeira vez que me propoño facer narrativa policial como tal. Aínda así, non considero que sexa unha novela policial ao uso. Hai unha investigación que segue certos esquemas do xénero, pero tamén aparecen outros investigadores espontáneos alleos á policía, que non se coñecen entre si. Entre eles están un escritor frustrado e un rapaz interesado nos megálitos e na etnografía. Todos acaban desenvolvendo unha investigación paralela, o que dá lugar a varias tramas. Máis que cinguirme ao policial, busco un enfoque ecléctico, incorporando tamén elementos relacionados coa transformación da contorna.
– ND: Considera que esa saída da zona de confort é unha parte esencial do oficio?
– HD: Si, porque ademais a miña escrita nunca se decantou por un xénero específico. Tendo a facer unha especie de mestura de xéneros. Noutras obras xa traballei con estruturas múltiples, combinando personaxes históricos e actuais.
– ND: A historia está ambientada en Ferrolterra, espazos concretos como Pena Molexa ou Narón, que lle son familiares. Escribir sobre espazos próximos dá máis liberdade ou responsabilidade?
– HD: Ambas. Por unha parte, coñecer o territorio dá liberdade para construír a historia con máis detalle. Por outra, pode xerar incomodidades, porque a xente tende a identificar personaxes ou situacións coa realidade. Teño atopado en charlas ou presentacións xente que me vén dicir que tal personaxe era un parente seu, e cousas polo estilo. Moitas veces a xente pensa que son cousas que sucederon na realidade e resulta que non foi así, que son pura ficción. Ao final acabamos atopando cousas reais onde non as hai, e á inversa. A xente procura analoxías. (…)”
Ramón Nicolás: “A voz de Begoña Caamaño é consciente e insubornabelmente monolingüe”
Entrevista de Marga do Val a Ramón Nicolás en Nós Diario:
“(…) – Nós Diario (ND): No libro hai unha homenaxe á memoria do Calvario.
– Ramón Nicolás (RN): Haina. O Calvario pertencía ao antigo concello de Lavadores, territorio moi activo, comprometido co agrarismo e co universo proletario. Begoña coñeceu as historias e acontecementos do tempo da República, da guerra –houbo tres barricadas no barrio contra a sublevación fascista– e da posterior represión. Alén de trazos singulizadores deste concello: o pulo asociacionista e unha indubidábel fasquía batalladora.
– ND: A nena Begoña vive a desaparición da lama, como inflúen estas vivencias na súa escolla lingüística?
– RN: A lama é, en efecto, unha metáfora. Onde antes había lama agora hai cemento. Begoña é aínda desa xeración de rapazada que puidemos xogar e enredar na rúa sen perigo e iso axuda a enfrontarse ao mundo con outra ollada.
No Calvario non era difícil atopar vivendas cos seus predios e leiras cultivadas, animais domésticos e árbores froiteiras… Era un mundo a cabalo entre a realidade tradicional e a moderna. Ela participaba das dúas e no barrio, aínda medrando con persoas que viñan de fóra, a lingua por excelencia sempre foi o galego, e aínda o segue a ser. Begoña nunca dubidou e o compromiso lingüístico foi algo que testemuñou día a día, no seu activismo e percorrido profesional como xornalista e como narradora. A voz de Caamaño é consciente e insubornabelmente monolingüe. (…)”
Ramón Nicolás: «Medrar na ”Rusia chiquita” marcou a Begoña Caamaño, ela sentiu o orgullo de pertencer a un mundo no que hai que sachar»
Entrevista de Ana Abelenda a Ramón Nicolás en La Voz de Galicia:
“(…) – La Voz de Galicia (LVG): Como naceu este libro «pouco ortodoxo», como se coida de advertir?
– Ramón Nicolás (RN): Quixen mesturar a figura de Begoña, a quen admirei como persoa e narradora, e eses paisaxes da infancia dela que foron compartidos por min. E isto é dalgún xeito memoria persoal. Hai memoria, seudobiografía, ficción, e en función dos espazos tamén algúns datos de historia. Pasamos todos os días por lugares de Vigo que aínda se poden pasear polos que viviu Begoña, cheos de historia e significado. A obra deriva de xeito espontáneo dun traballo de investigación cara á docencia co meu alumnado. Pensei «aquí hai un libro!».
– LVG: Ten este percorrido pola infancia da autora a forza de memoria social e, á vez, feitizo de conto.
– RN: O que conto de Begoña está documentado sobre todo en fontes orais, pero hai algo de literatura. Aludín a esa estrutura dos contos e dos relatos. Un dos personaxes que me facilitou a redacción foi Morgana, que me veu da man de Begoña. É Morgana quen coñecía a Begoña moito máis ca min… (ri).
– LVG: Con Caamaño revisitamos mitos. Por que escolleu entoar na escrita esta voz mestiza e coral, que é ao tempo a de Morgana, a de Begoña e a súa propia?
– RN: Está a voz de Begoña, estou eu e está a propia Morgana que o sabe todo, si. E que se traslada de espazo coa ollada de Begoña. É importante ese territorio no que ela se formou, o dos primeiros xogos, as descubertas, os seus comezos a cabalo entre o mundo rural e o mundo urbano. E esa presenza tan curiosa, nun barrio como era O Calvario, de dous cines! (…)”
Carlos Lixó, profesor e escritor: “Atráeme a idea de pensar se a miña experiencia humana é común ou resultado do contexto”
Entrevista de Roi Fernández a Carlos Lixó en Nós Diario:
“(…) – Nós Diario (ND): Unha ducia de relatos conforman Rastros. Como describiría o seu libro?
– Carlos Lixó (CL): Son relatos que están situados en diferentes momentos históricos. Están bastante vinculados coa sexualidade, cos corpos, coa represión e chámame a atención a idea de que situacións, actos ou sucesos acontecidos nunha sociedade distinta, situada noutro momento cronolóxico e noutro lugar poden ter significados moi diferentes. É dicir, o que é violencia é o que non, o que é desexo é o que non, o que é unha identidade ou deixa de ser muda en función do momento. Atráeme a idea de pensar se parte da miña experiencia humana é común con outros seres humanos ou é resultado do meu contexto.
– ND: É historiador, doutor e profesor de Historia, influíu isto á hora de crear este libro?
– CL: Sempre me chamou moito a atención o aleatorio que pode ser ás veces a conservación das fontes que nos permiten coñecer o pasado. É dicir, as cousas que se conservaron e que nos permiten reconstruír unha parte do que pasou son resultado do azar. Isto sempre me fixo pór a mirada naquilo en que será o que non se conservou e non podemos saber, ben porque alguén o ocultou ou ben porque se perdeu. (…)”
Todas as cantigas de amigo nun só volume
Manuel Portas presenta o libro Mazarelos, ambientado no banquete de Conxo
Entrevista a Manuel Portas na Televisión de Galicia:
“Manuel Portas presenta o libro Mazarelos, ambientado no banquete de Conxo. As historias e as vidas dos alumnos do primiero centro de ensino secundario de Santiago. A entrevista pode verse aquí.”
César Morán: “Concibo a música sen letra, mais para min é importante a relación entre música e texto”
Entrevista de Antón Escuredo a César Morán en Nós Diario (a entrevista íntegra no Sermos Galiza que acompaña o Nós Diario no 3 de abril):
“(…) – Nós Diario (ND): Naceu e viviu os seus primeiros anos de vida no Bierzo. De que maneira marcaron o seu interese posterior pola lingua galega?
– César Morán (CM): Nacer alí explícase polo percorrido vital do meu pai, que daquela era xefe de Estación en Toural dos Vaos e nacera en Valtuille de Arriba, entre os municipios de Cacabelos e Vilafranca do Bierzo. Estivo emigrado en Catalunya, traballaba para Renfe e no seu momento pediu o traslado para estar perto da súa familia. Porén, coñeceu en Cambre a miña nai, que era de Mondoñedo.
No Bierzo vivín até os seis anos, que foi cando nos mudamos á comarca de Verín polo ascenso que lle concederon ao meu pai. Daquela o meu galego era do Bierzo, foi o lugar onde o escoitei por vez primeira e eu mesmo xa falaba galego de inicio. Hai que ver o contexto sociolingüístico que había nos anos 50 nesa comarca. A realidade era que o galego era a lingua do 100% da poboación. Son galego por nacer no Bierzo. A influencia do castelán que entrou con forza despois.
– ND: E pola música?
– CM: Teño que dicir que a música foi algo que sempre estivo en min desde moi pequeno. Xa en Toural eu cantaba en todas partes. A música estaba presente tamén na familia, un exemplo que me quedou na memoria foi que a miña avoa e a miña nai cantaban moi ben. Cando pasamos a vivir perto de Verín, dos 6 até os 10 anos, os agasallos que recibía sempre estaban relacionados coa música. Chegoume un saxo de plástico, unha harmónica, instrumentos de xoguete que eu empregaba. A razón de recibir ese tipo de agasallos supoño que tiña que ver con que na miña familia pensaban que era o que me gustaba.
Logo pasei a estudar de interno nos Salesianos de Ourense e alí a miña afección foi a máis. Con todo, o lugar non era do meu agrado. Para min o mundo que descubrín nese centro era hostil, cunhas tendencias machistas que non me gustaban. Foi ese o motivo polo que, até os 18, percorrín outros en Cambados, Palencia e Guadalaxara, até que comezo a universidade en Compostela. Aínda así, recoñezo que entre o positivo que atopei daquela experiencia educativa estaba a importancia que lle daban os Salesianos á música e ao teatro. En realidade, ás artes en xeral. Alí foi onde comecei a aprender algo de piano e de guitarra. (…)”
Arantza Portabales, escritora: “O oficio de contar ten que sustentarse na honestidade”
Entrevista de Antón Escuredo a Arantza Portabales en Nós Diario:
“(…) – Nós Diario (ND): Leva once anos no mundo literario. Descubriu o segredo para captar en boa medida a atención de lectoras e lectores?
– Arantza Portabales (AP): Comecei cos microrrelatos e sigo pensando que o que se pode contar en cinco palabras non se conta en oito. Practico moito a economía da linguaxe cando escribo, cousa que non fago na vida real porque cando escribo permítome facer algo que non fago na vida: pensar antes de falar. Teño un estilo moi depurado.
Din que coido moito ao lector, que teño coidado coa xente. Realmente, gústame moito o que fago. Hai moita paixón e moita verdade no que escribo. Por suposto non hai verdade nos asasinatos mais cando unha historia ten verdade é cando realmente o que pasa ao redor dela nos chega.
Evidentemente non vivimos nun lugar onde a alguén lle cortaron a cabeza mais todos coñecemos sitios onde sabemos o que é que lle digan a unha “filla de solteira” ou que a outra “a deixou o mozo, a ver quen a vai querer agora”. Ao final son historias humanas. Penso que gusta moito retratar como somos e como fomos.
– ND: Como é o oficio de contar sabendo que tes diante xente que segue as súas historias?
– AP: O oficio de contar ten que estar sempre sustentado pola honestidade e por unha clara vocación de lecer. Claro, a literatura tamén proe. Fainos enfrontarnos a nós como somos, ao que non nos gusta de nos mesmos. Mais iso encadrase dentro dunha actividade que ten que ver con algo para un mesmo que é ler, algo que evidentemente se perde. Mesmo estamos perdendo a capacidade de concentración como consecuencia dos móbiles. Agora estamos afeitos á inmediatez.
Pola contra, hai unha gran satisfacción cando a lectura engancha. Sempre conto a anécdota que tiven nun club de lectura da Once, con invidentes, no que me dixeron algo marabilloso: lendo séntense iguais aos demais. A razón disto é que nun libro entras a cegas. Cadaquén chega aos personaxes dunha maneira. Iso non o dá ningún tipo de actividade de lecer, nin no audiovisual, evidentemente. É o único espazo que tes para interactuar coa obra.
Un pouco tamén sucede coa arte, coa pintura, coa exposición artística na que o artista, o escultor, o pintor fai unha obra mais a sensación é propia da persoa que a mira. Por iso penso que ese é o espazo co que teño unha clara vocación de que a xente o pase ben. Temos que recuperar o divertido que é ler. Moitísimos dos meus lectores repítenme iso constantemente. E non me avergoña que os meus libros sexan entretidos. (…)”
