“A poesía existe desde moito antes do texto” — entrevista con Arancha Nogueira

Entrevista de Silvia Penas Estévez a Arancha Nogueira, desde Urutau:
“(…) – Urutau (U): A poesía é unha forma de ver o mundo?
– Arancha Nogueira (AN): Non estou certa, pero de selo, non é só iso. Penso que é unha forma de relacionármonos co mundo, que precede o mero acto de observalo (pensar en que é un xeito de ver o mundo é xa racionalizar ese acto, e estou convencida de que é algo que é anterior a iso e que tamén o transcende, que está antes e tamén despois). O que si sei, é que a poesía existe desde moito antes do texto, que en todo o proceso de interacción co mundo, de transformación, de impacto, de afecto, está a poesía.
– U: Cando escribes pensas nunha lectora/lector imaxinaria/o? O que escribes vese afectado por iso?
– AN: Non, non adoito pensar en quen o vai ler, aínda que si hai unha intención (e penso que ninguén que escriba e publique pode negalo) de que iso se vaia ler. De todos xeitos, escribo desde min e desde o que sinto que paga a pena contar; a posteriori podo facer esa reflexión de se é máis ou menos universal, de se alguén se vai sentir identificadx… pero non o penso cando me lanzo a escribir. (…)
– U: O teu poema aparece como algo súpeto, que golpea e sae dunha maneira explosiva e rápida ou é un proceso máis pausado e longo?
– AN: Ambas! O xermolo do poema adoita ser unha frase, unhas palabras, un verso ou varios… ou ben unha imaxe. Iso si “vén”, ás veces producto da reflexión ou doutras lecturas, e outras veces por si só. Mais, desde que aparece esa semente até que medra hai un proceso de traballo pasivo, e explícome: de permitir que iso descanse, pero ao mesmo tempo non deixar de telo na cabeza, ir apuntando o que se me ocorre, cavilar ao respecto diso… pode levar moito tempo, pero se algo aprendín logo de anos escribindo poesía é que esa pausa é necesaria e positiva para facer dunha obra algo máis que un arrouto.
– U: Este libro, O único lugar onde ficar inmóbil, en concreto como xurdiu? Onde ou en que dirías que ten o seu xermolo?
– AN: Este libro xorde dunha perda, dunha perda emocional a moitos niveis (comecei a escribilo aló polo 2014, aínda que non o rematei até o 2018). Esa perda emocional, que podemos identificar como unha perda amorosa pero tamén identitaria, leva a un proceso de reconstrución desde a ruína que me parece interesante. Aínda que é un libro cru, duro, reflexiona ao redor da idea de que fica de nós cando nos privan das cousas que pensamos que nos configuran; reflexiona tamén sobre as violencias que sofremos particularmente como mulleres, de como se naturalizan socialmente, de como as afrontamos e de se é posíbel erguerse despois de varar. Gosto desta idea porque non ten moralina, non hai un “tes que facer isto”, non é un manual de instrucións. Tamén por iso, por esa dúbida, creo que é unha lectura que pode axeitarse a estes tempos, aínda que para nada fose escrita con esa idea. (…)”

Coidados ante o coronavirus: Arancha Nogueira

Desde a AELG recollemos a entrevista de Arancha Nogueira sobre os coidados ante o coronavirus en Nós Televisión, aquí.

Rechiade e unídevos baixo cancelos comúns como #CorentenaLiteraria, #Euquedonacasa, #LerGalegoSempre, #Acasainfinita, #DescobreACulturaGalega, #CulturaGalegaCuradora e/ou #CulturaNaRede.

Estado de poetas: iniciativas nas redes sociais para acompañar na corentena

Artigo de Lois Alcayde en Nós Diario:
“Poetas de todas as idades e procedencias fornecen as redes sociais de lecturas con textos propios ou alleos desde Galiza para o mundo. O obxectivo: humanizar os fogares a través da palabra, quentar as casas coa proximidade duns artistas que non esquecen reivindicar o seu papel máis aló dos momentos de crise.
“Temos que seguir facendo cousas, non?”, di entre risas a poeta Arancha Nogueira a través do teléfono. Amósase optimista a pesar dos días de confinamento obrigado. Xunto a ela, moitas autoras e autores están a producir contido nas redes cos cancelos #coronaipsum e #corentenaliteraria, entre outros. Xa hai preto dun século o poeta Walt Whitman defendía que as palabras e a poesía podían influír no devalar do mundo; tamén o fan, engadimos nós, nos momentos de crise. Nisto coincide Arancha, autora en Leite Edicións, un selo que apostou polas redes nun momento de pandemia mais, argumentan, a idea xa viña de tempo atrás: “tiñamos desde o 14 decembro unha data confirmada dun recital colectivo en Cambre, este recital adiouse a marzo, xa que houbera un temporal con alerta vermella. Agora, co coronavirus, volveuse adiar. Ante isto pensamos, por que non trasladalo a todo o mundo?”.
Arancha abriu o 16 de marzo este recital en streaming accesíbel desde calquera parte do mundo a calquera hora, defende que as redes sacan á luz “novas funcións” da poesía: “un papel de transmisión, que talvez até a chegada das redes sociais non era tan preponderante porque non podiamos achegarnos a elas agás nos recitais, agás escoitar en físico as poetas”. Nos vídeos que aparecen co cancelo, as poetas sacan a relucir palabras, calor, agarimo e arte nunha maneira íntima de consumo, na casa, no fogar. Recitais a domicilio que permiten o intercambio con todas as persoas que decidan interactuar, valorando, comentando e compartindo en Facebook, Twitter ou Instagram.
Este cambio, menciona a autora, vén da man de tecnoloxías que desde a casa permiten achegarnos aos seres queridos e, ademais, estar presentes en recitais que empregan técnicas imposíbeis sen os novos dispositivos; un cambio de percepción e elaboración literaria: “Até a chegada das redes asociabamos a poesía a lela en soidade e en silencio, agora estase a descubrir outra fase, a da transmisión poética máis aló da escrita, o que transcende o nivel comunicativo, alguén pode ler o meu libro e escoitarme moitas veces”.
Os momentos actuais de crise, sanitaria e económica, poden ser oportunidades de cambio, cambio no consumo e cambio na produción, en “espazos que mudaron moito”, menciona, coa introdución de elementos audiovisuais. Isto é algo que, apunta, xa se vén realizando desde moito antes do coronavirus: “Xa se facía videopoesía. A presenza da poeta e o que a acompaña agora si está pensado e ten intención comunicativa, penso que grazas ás novas canles de transmisión e á democratización das artes tamén se alimenta esa parte máis performática da arte”.
“Sempre quixemos facer un recital poetico telemático. O feito de que esté subido e colgado, para que a xente o vexa cando queira, provoca que entre nas casas de todos” di Pablo Rodríguez, autor en Leite Edicións e tamén ideólogo desta acción precursora. A idea, afirma, é que a acción nas redes se prolongue todo o que poida durar a emerxencia. Pablo considérase parte dun grupo de poetas que gostan de “traballar nas redes sociais”, di, contento coa produción que está a aparecer. O poeta fai fincapé na evolución que tivo a rede na última década: “Eu diría que as redes axudan, si. Habería que ver como son esas redes, se penso na internet do comezo si que vía esa idea de canle de difusión, unha forma de compartir o que facías. Era unha plataforma onde podías exhibir o teu contido. Hoxe internet é menos sólido e máis líquido, parafraseando a Bauman”.
Nesa escasa separación custa diferenciar cada vez máis o privado do público, nesa “liquidez” onde a intimidade cambia de grao: “está a ser difícil separar a vida privada da vida poética. #coronaipsum integra a poesía no cotián da xente. Vexo que sacamos tempo para ler narrativa pero non sucede o mesmo para ler poesía… se Mahoma non vai a montaña, a montaña vai a Mahoma, aínda que sexa por streaming”. Pablo tamén fai alusión a un cambio nas técnicas que a produción dentro da reclusión por mor da alerta sanitaria está dando a coñecer aínda máis, cunha “produción oral e audiovisual” que, nalgúns casos, supera a clásica escrita.
Entre conexión e conexión poética -nas que as persoas usuarias podemos ver unha múltiple variedade de fondos caseiros, de cadros, de estantes, de intimidades- nacen tamén preocupacións. Segundo a entidade que reúne as asociacións que xestionan a propiedade intelectual (Adepi), as perdas nas industrias culturais en todo o Estado poden ascender até os 960 millóns de euros, con feches de todo espazo que implique reunión e difusión, isto é: a totalidade da cultura; desde museos e bibliotecas até salas privadas de exposición e recitais poéticos, xunto coas librarías.
A cultura é algo “esencial” na vida cotiá, recalca Arancha: “esta crise sanitaria pode ser unha escusa para darnos de conta do importante da cultura, do lecer para continuar adiante. Estamos consumindo de xeito masivo iniciativas nas redes para quedar na casa pola pandemia”.
Sostén a autora que este novo panorama pode alumear un futuro onde como sociedade teñamos a acción cultural nos eixos de produción e desenvolvemento: “Estamos a ver desde recitais até concertos online. Todo está a ser recibido cos brazos abertos. Agardo que isto, cultura de primeira necesidade, se lembre. Penso que os Gobernos non están a reaccionar a tempo coa cultura”.
O pensamento e a arte, di a autora, como mantedora non só da interactividade e coñecemento social, senón da nosa saúde mental en tempos do confinamento: “Falamos de xente que ofrece espazos de todo tipo. Creo que os Gobernos deberían blindarse ante algo que está contribuíndo a que as persoas poidan ficar na súa casa e manter a súa saúde mental”.”

Arancha Nogueira le un poema de Os ourizos

Desde a AELG recollemos a lectura dun poema de Os ourizos pola súa autora, Arancha Nogueira, dentro da iniciativa Corona ipsum de Leite Edicións, aquí.

Rechiade e unídevos baixo cancelos comúns como #CorentenaLiteraria, #Euquedonacasa, #LerGalegoSempre, #Acasainfinita, #DescobreACulturaGalega, #CulturaGalegaCuradora e/ou #CulturaNaRede.

Miguel Cavadas, María Caíña e Paula Marina García fanse cos premios literarios da USC

Desde Sermos Galiza:
Nai, un poema de Miguel Cavadas Docampo, que achega “unha ollada descarada e subversiva cara tanto a maternidade como a identidade de xénero”, alcanzou o primeiro premio do V Concurso literario Mazarelos organizado pola Facultade de Filoloxía da universidade compostelá.
As gañadoras do segundo e terceiro premio foron María Caíña Hurtado e Paula Marina García Pardavila. María Caíña foi distinguida cun segundo premio por Dous gatos a discutir a autenticidade do rato, composición da que o xurado destacou a súa “orixinalidade, sobre todo formal, así como a súa vontade de crítica social a través do xogo metapoético”.
Formas de determinación é o título do poema de García Pardavila, do que o xurado salienta “a súa ollada potente cara ao mundo, que logra poemas e imaxes suxestivas, evocadoras, alén de fiar un discurso co combina o cotián co filosófico”.
O xurado do V Premio Mazarelos da USC foi composto polas escritoras Inma López Silva e Estíbaliz Espinosa Río, as profesoras María Teresa Amado Rodríguez e Ramón Mariño Paz mais a gañadora da pasada edición, Arancha Rodríguez Fernández. Os premios do certame están dotados con 700, 400 e 200 euros e un diploma honorífico e na presente edición concorreron un total de trinta e seis obras.
A USC, a través do Servizo de Normalización Lingüística da Facultade de Filoloxía, promove este premio coa intención de “fomentar a creatividade da mocidade universitaria e de desenvolver a súa capacidade de expresión en lingua galega, así como a contribuír a descubrir potenciais figuras da literatura na nosa lingua”. O Concurso literario Mazarelos conta co apoio económico da Secretaría Xeral de Política Lingüística da Xunta de Galiza.”

Monforte: actos destacados da Feira do Libro 2019 para o 30 de agosto

O 30 de agosto continúa a Feira do Libro de Monforte (na Rúa do Cardeal), organizada pola Federación de Librarías de Galicia, con horarios de 11:00 a 14:00 h. e de 19:00 a 22:00 h., cos seguintes actos literarios destacados dentro do seu programa para este día:

19:00 h. Concerto-presentación de A nena e o grilo máis aló, de Magín Blanco, publicado por Galaxia.
19:30 h. Arancha Nogueira asina O único lugar onde ficar inmóbil, publicado por Urutau e spleen en catro tempos, publicado por Toxosoutos, na caseta de Cartabón.
20:00 h. Presentación de Cotodamina, de Rafa Lobelle, publicado por Chan da Pólvora.
21:00 h. Presentación de O lugar que non hai, de Estevo Creus, publicado por Chan da Pólvora, con Antón Lopo.