Xaquín Marín, Siro López e Xosé Lois “Carrabouxo”, gañan o premio Otero Pedrayo 2026 polo seu impulso á cultura galega a través do humor gráfico

Publicado o 6 Novembro 2026 por asociacionescritoras-es

Desde a Deputación da Coruña:
“O Pazo de Mariñán acolleu o 27 de outubro a xuntanza do xurado do Premio Otero Pedrayo 2026, convocado nesta edición pola Deputación da Coruña de acordo co carácter rotatorio anual estabelecido no regulamento do certame. Tras a deliberación dos seus membros, acordouse concederlles por maioría este recoñecemento aos tres humoristas gráficos Xaquín Marín, Siro López e Xosé Lois “Carrabouxo”. Trátase dunha proposta da propia Deputación da Coruña que se suma á histórica nómina dun premio que ten por obxecto perpetuar e honrar a memoria dunha das figuras máis senlleiras da cultura galega, recoñecer un labor que constitúa unha contribución eminente ao país e promover os valores propios de Galicia e as obras que leven á mellora da súa cidadanía e institucións.
A Deputación da Coruña propuxo a candidatura dos tres humoristas gráficos Xaquín Marín, Siro López e Xosé Lois “Carrabouxo” por “levar 50 anos publicando unha viñeta diaria, sendo, por tanto, cronistas da historia de Galicia destes últimos 50 anos” tal e como destacou Manel Cráneo na reunión. Con este premio, o xurado recoñece “o valor indiscutible do humor gráfico como contribución á cultura de Galicia”.
A xuntanza do xurado estivo presidida por Anxo Manuel Lorenzo, director xeral de Cultura da Xunta de Galicia, mentres que a vicepresidencia recaeu na deputada de Cultura da Deputación da Coruña, Natividade González. Na xuntanza participaron tamén, en calidade de vogais e en representación das distintas institucións, o deputado de Cultura da Deputación de Ourense, César Manuel Fernández; a funcionaria do servizo de Cultura da Deputación de Pontevedra, Ruth González Reyes; a deputada de Igualdade, Lingua e Dereitos Civís da Deputación da Coruña, Sol Agra; e o secretario xeral de Lingua da Xunta de Galicia, Valentín García.
A representación do ámbito académico e científico estivo integrada por Ana Cabana, vicerreitora de Cultura, Lingua e Patrimonio da Universidade de Santiago de Compostela; Alfonso Caride, técnico superior de actividades culturais da Universidade de Vigo; Manuel Ferreiro, catedrático emérito de Filoloxías Galega e Portuguesa da Universidade da Coruña; María López-Sández, académica de número da Real Academia Galega; Pablo Santiago Otero Piñeyro Maseda, director do Instituto Padre Sarmiento de Estudos Galegos, e Eduardo López Pereira, presidente da Fundación Otero Pedrayo.
Así mesmo, formaron parte do órgano reitor como personalidades de recoñecida autoridade científica e literaria o poeta Luís González Tosar (designado pola Xunta de Galicia): o ilustrador Manel Cráneo (pola Deputación da Coruña); o historiador e catedrático emérito da Universidade de Vigo Jesús de Juana López (pola Deputación de Ourense) e a técnica de xestión cultural da Deputación de Pontevedra Begoña Fernández (pola Deputación de Pontevedra), xunto con Manuela Muñiz, xefa do Servizo de Cultura, Igualdade e Dereitos Civís da institución coruñesa, na secretaría do xurado.
O galardón conta cunha dotación económica de 16.000 euros, unha contía que achegan conxuntamente as catro deputacións provinciais e a Xunta de Galicia. Coa resolución adoptada hoxe, a organización prepara xa o acto formal de entrega do galardón, que se desenvolverá antes de finais de ano. Con este fallo, Xaquín Marín, Siro López e Xosé Lois “Carrabouxo” incorpóranse a un dos recoñecementos máis relevantes do panorama cultural galego, sucedendo a premiados de edicións recentes como a Coral Polifónica de Pontevedra en 2025, a Coral de Ruada en 2024, Darío Villanueva en 2023, Ángel Carracedo en 2022, e Rosario Álvarez e Menchu Lamas en 2021.”

A retranca de Xosé Lois como arma de resistencia ante o poder

Publicado o 1 Setembro 2026 por asociacionescritoras-es

Entrevista de Manuel Xestoso a Xosé Lois O Carrabouxo en Nós Diario:
“O vindeiro domingo 6 de setembro, Xosé Lois González Vázquez, “O Carrabouxo”, recollerá o Premio Celanova, Casa dos Poetas. O galardón celebra unha traxectoria de máis de corenta anos de entrega ao humor gráfico e compromiso coa nosa identidade. O xurado definiuno como “un digno continuador de Castelao” e do Tío Marcos da Portela, o que serve de limiar para conversar con el sobre o humorismo.
Fiel á súa lendaria humildade, o debuxante ourensán matiza axiña este recoñecemento público: “Eu non son un digno continuador de Castelao, senón un indigno seguidor seu”. Aínda que comparte a esencia temática do histórico galeguista, baseada na “defensa da Galiza, do idioma e dos intereses do noso país”, considera que a figura do intelectual rianxeiro resulta inalcanzábel. “Castelao foi unha cousa moi grande e eu son un autodidacta que aprendín a debuxar por min mesmo”, sinala con orgullo, aínda que admite con gratitude que escoitar dita comparación “sóalle como unha sinfonía”.
O seu labor cultural mantivo sempre un forte vínculo coa comarca celanovesa, especialmente co padroado de Curros Enríquez desde os seus inicios na década dos oitenta. “Participei en todo aquel movemento que iniciara Xosé Manuel del Caño para recuperar a casa de Curros, que estaba en ruínas”, rememora. Eran tempos difíciles onde a recuperación da memoria histórica non contaba con apoio oficial: “Nós traballabamos con medios propios, sacrificándonos persoal e economicamente, porque era unha loita contra o poder que estaba naquel momento”. Aqueles esforzos pioneiros abriron o camiño para que hoxe sexan as propias institucións as que xestionen estes espazos. (…)”

Xosé Lois González ‘O Carrabouxo’, galardoado co premio “Celanova, Casa dos Poetas”

Publicado o 9 Marzo 2026 por asociacionescritoras-es

Desde Nós Diario:
“A Fundación Curros Enríquez de Celanova destaca a traxectoria vital de Xosé Lois González no campo da defensa da cultura galega e da Galiza. Neste sentido, recoñece a labor artística e cultural dunha persoa que se converteu nunha sorte de cronista da vida galega dos últimos 40 anos.
O xurado premio sinala que “Xosé Lois González, coñecido popularmente como “O Carrabouxo”, pola súa longa traxectoria como humorista gráfico e ter sido dende 1982 a través das páxinas do xornal La Región un dos pioneiros do humorismo gráfico galego da etapa democrática.
González, que colaborou tamén nestas catro décadas en publicacións como A Nosa Terra e Nós Diario, é definido polo xurado como “digno continuador, polo tanto, das viñetas de Castelao e herdeiro, ao mesmo tempo, dos rexistros sociolóxicos da sorna, da rexouba, do trasacordo, da retórica e da retranca”.
O xurado do premio “Celanova, Casa dos Poetas” liga a obra de González con publicacións do século XIX, como a revista O Tío Marcos da Portela ou o libro O catecismo do labrego, unha e outra da autoría do grande escritor ourensán do Rexurdimento Valentín Lamas Carvajal.
A Fundación Curros Enríquez de Celanova significa “non só a capacidade intelectual do autor e do seu alter ego”, en referencia ao Carrabouxo, “para seren quen entre ambos, de zugarlle cada mañá á actualidade, unha perspectiva subxectiva e alternativa destinada a provocar na xente un sorriso responsábel e reflexivo”
“Utilizando o humor coma unha auténtica arma comunicativa”, continúa a resolución do xurado, “destinada a axitar conciencias, valorando ademais e dun xeito especial o compromiso que desde eses mesmos anos oitenta mantivo co proceso de recuperación da casa familiar de Curros Enríquez para o patrimonio público”.
O premio “Celanova, Casa dos Poetas” concédese coincidindo co aniversario da morte do escritor e poeta Manuel Curros Enríquez, que dá nome a fundación que outorga desde hai 42 anos o galardón.
Os patróns da Fundación Curros Enríquez aproveitaron a reunión do xurado para facer unha defensa explícita do patrimonio cultural de Celanova retratándose co facsímile do semanario Adiante ao que alude a pintada do mosteiro un día despois de que quixeron borrala.”