A retranca de Xosé Lois como arma de resistencia ante o poder

Publicado o 1 Setembro 2026 por asociacionescritoras-es

Entrevista de Manuel Xestoso a Xosé Lois O Carrabouxo en Nós Diario:
“O vindeiro domingo 6 de setembro, Xosé Lois González Vázquez, “O Carrabouxo”, recollerá o Premio Celanova, Casa dos Poetas. O galardón celebra unha traxectoria de máis de corenta anos de entrega ao humor gráfico e compromiso coa nosa identidade. O xurado definiuno como “un digno continuador de Castelao” e do Tío Marcos da Portela, o que serve de limiar para conversar con el sobre o humorismo.
Fiel á súa lendaria humildade, o debuxante ourensán matiza axiña este recoñecemento público: “Eu non son un digno continuador de Castelao, senón un indigno seguidor seu”. Aínda que comparte a esencia temática do histórico galeguista, baseada na “defensa da Galiza, do idioma e dos intereses do noso país”, considera que a figura do intelectual rianxeiro resulta inalcanzábel. “Castelao foi unha cousa moi grande e eu son un autodidacta que aprendín a debuxar por min mesmo”, sinala con orgullo, aínda que admite con gratitude que escoitar dita comparación “sóalle como unha sinfonía”.
O seu labor cultural mantivo sempre un forte vínculo coa comarca celanovesa, especialmente co padroado de Curros Enríquez desde os seus inicios na década dos oitenta. “Participei en todo aquel movemento que iniciara Xosé Manuel del Caño para recuperar a casa de Curros, que estaba en ruínas”, rememora. Eran tempos difíciles onde a recuperación da memoria histórica non contaba con apoio oficial: “Nós traballabamos con medios propios, sacrificándonos persoal e economicamente, porque era unha loita contra o poder que estaba naquel momento”. Aqueles esforzos pioneiros abriron o camiño para que hoxe sexan as propias institucións as que xestionen estes espazos. (…)”

Xosé Lois González ‘O Carrabouxo’, galardoado co premio “Celanova, Casa dos Poetas”

Publicado o 9 Marzo 2026 por asociacionescritoras-es

Desde Nós Diario:
“A Fundación Curros Enríquez de Celanova destaca a traxectoria vital de Xosé Lois González no campo da defensa da cultura galega e da Galiza. Neste sentido, recoñece a labor artística e cultural dunha persoa que se converteu nunha sorte de cronista da vida galega dos últimos 40 anos.
O xurado premio sinala que “Xosé Lois González, coñecido popularmente como “O Carrabouxo”, pola súa longa traxectoria como humorista gráfico e ter sido dende 1982 a través das páxinas do xornal La Región un dos pioneiros do humorismo gráfico galego da etapa democrática.
González, que colaborou tamén nestas catro décadas en publicacións como A Nosa Terra e Nós Diario, é definido polo xurado como “digno continuador, polo tanto, das viñetas de Castelao e herdeiro, ao mesmo tempo, dos rexistros sociolóxicos da sorna, da rexouba, do trasacordo, da retórica e da retranca”.
O xurado do premio “Celanova, Casa dos Poetas” liga a obra de González con publicacións do século XIX, como a revista O Tío Marcos da Portela ou o libro O catecismo do labrego, unha e outra da autoría do grande escritor ourensán do Rexurdimento Valentín Lamas Carvajal.
A Fundación Curros Enríquez de Celanova significa “non só a capacidade intelectual do autor e do seu alter ego”, en referencia ao Carrabouxo, “para seren quen entre ambos, de zugarlle cada mañá á actualidade, unha perspectiva subxectiva e alternativa destinada a provocar na xente un sorriso responsábel e reflexivo”
“Utilizando o humor coma unha auténtica arma comunicativa”, continúa a resolución do xurado, “destinada a axitar conciencias, valorando ademais e dun xeito especial o compromiso que desde eses mesmos anos oitenta mantivo co proceso de recuperación da casa familiar de Curros Enríquez para o patrimonio público”.
O premio “Celanova, Casa dos Poetas” concédese coincidindo co aniversario da morte do escritor e poeta Manuel Curros Enríquez, que dá nome a fundación que outorga desde hai 42 anos o galardón.
Os patróns da Fundación Curros Enríquez aproveitaron a reunión do xurado para facer unha defensa explícita do patrimonio cultural de Celanova retratándose co facsímile do semanario Adiante ao que alude a pintada do mosteiro un día despois de que quixeron borrala.”