Manifesto da Plataforma de Crítica Literaria A Sega. Begoña Caamaño XIII Nosa Señora das Letras. 2026

Desde A Sega:

Das que miran cara atrás para mirar cara adiante

Mirar cara a atrás é desfacer o relato que os homes teceron sobre nosoutras e co que nos amortallan, é atopar novos significados, reconciliarnos coas nosas devanceiras, recoñecer as verdadeiras heroínas e protagonistas e sementar referentas. Isto supón desfacer o relato e é aí cando as mulleres que miramos cara a atrás podemos enxergar o noso arredor e o cara a adiante. Na literatura dos homes, a figura dos clásicos (sempre en masculino branco occidental cisheterocentrado), actúa como un dedo acusador que indica o que non debe tocarse. Atreverse a relatar con outros ollos desanímase como transgresión contra o sagrado patriarcado. Toda aquela muller que mire cara a atrás será castigada. Por iso, unha e outra vez, as autoras debemos facer fronte e fitar aos ollos os relatos creados nas diferentes culturas. Transgredir para chegar a outro lado. Desfacer os mitos dos heroes, as fazañas que se edificaron sobre os nosos corpos e mediante a nosa opresión. Remexer o pasado para remanecer nun novo presente, nun futuro diferente. É esta unha tarefa ben complexa e hai a quen as meigas e as deusas tocan para que dese esforzo emerxa non só unha relectura, senón tamén unha voz singular e única. Escritas que tecen devanceiras para converterse nas nosas fragas libertarias. Relatos que revisan conceptos da nación. Palabras que anovan a linguaxe ao fozar cunha pericia insólita nos lugares máis escolleitos do idioma. Novelas que refugan da superficialidade e buscan irmás cómplices nas súas profundidades. Mares, fragas, tecidos, rebeldías, amizade, sororidade e comunidades de mulleres. Todo isto e máis construíu coa súa escrita e coa súa vida a nosa señora das letras 2026: Begoña Caamaño.

Comezan as votacións populares para elixir os mellores poemas de 2025 no Certame aRi[t]mar

Cynthia Menéndez e Carmen V. Valiña gañan o Premio Antón Losada Diéguez con dúas obras de forte compromiso social

Desde Galaxia:
“O concello ourensán de Boborás acolleu o fallo da 41.ª edición do Premio Antón Losada Diéguez, un dos galardóns máis prestixiosos das letras galegas, que nesta ocasión recoñece o traballo de Cynthia Menéndez e Carmen V. Valiña por dúas obras publicadas por Editorial Galaxia.
O xurado, composto por representantes das tres universidades galegas, a Real Academia Galega e o Museo do Pobo Galego, entre outras institucións, destacou o valor de dúas propostas que sobresaen pola súa innovación e compromiso social.
Na modalidade de creación literaria, resultou gañadora Son coma glaciares os barcos de aceiro, de Cynthia Menéndez, unha novela que, segundo recolle a acta, constitúe unha «narración de alento lírico e esteticamente innovadora». O tribunal puxo en valor tamén a elección temática da obra, centrada na mobilización sindical do naval de Vigo nos anos noventa, un escenario aínda pouco explorado na literatura galega.
Pola súa banda, na categoría de ensaio e investigación, o galardón recaeu en As tolas que non o eran. Mulleres no manicomio de Conxo (1885-1936), de Carmen V. Valiña. O xurado salientou a capacidade da autora para combinar o rigor histórico cun estilo próximo á narrativa de ficción, ofrecendo unha análise crítica da realidade das mulleres internadas no sanatorio compostelán e abordando cuestións como a violencia machista ou a disidencia social.
A deliberación estivo presidida pola alcaldesa de Boborás, Patricia Torres, na súa condición de presidenta da Fundación Antón Losada Diéguez. O certame, impulsado polos concellos de Boborás e O Carballiño e coa colaboración da Deputación de Ourense, está dotado con 6.000 euros para cada unha das gañadoras.
A cerimonia de entrega terá lugar o vindeiro 13 de xuño no pazo de Moldes (Boborás), nun acto literario que homenaxea a figura de Antón Losada Diéguez.”

Marga do Val, premio Cidade de Tui 2026

Desde o Concello de Tui:
“A escritora Marga do Val na categoría individual e o Tyde F.C. na de colectivo recibirán os premios Cidade de Tui de 2026 en recoñecemento a súa achega á cidade e á sociedade tudense en diversos ámbitos. Así o acordou o Concello de Tui a proposta unánime do xurado destes premios, tras un amplo debate entre posibles persoas candidatas a este galardón. O acordo foi aprobado na Xunta de Goberno Local.
O alcalde de Tui, Enrique Cabaleiro, estes premios “exemplifican a vitalidade da vida tudense, o dinamismo dos seus diversos sectores sociais así como a capacidade creativa e innovadora de tantos tudense en diversos ámbitos da vida social”.
Sinala Enrique Cabaleiro que os galardoados deste ano son amplamente merecentes deste Premio Cidade de Tui. Cen anos de historia atesoura o Tyde F.C. dende a súa fundación en 1926. Dende entón ten destacado polo intenso labor de promoción do deporte que veñen realizando no fútbol base e no fútbol feminino. Tense convertido nunha referencia do deporte tudense pola súa longa traxectoria e polos éxitos deportivos acadados coma o ascenso a Rexional Preferente a temporada pasada. Pola súa banda, Marga do Val une a súa ampla actividade literaria, onde Tui e os tudenses teñen un papel protagonista, a súa faceta como promotora e divulgadora da cultura galega e o seu papel como fundadora e presidenta do Instituto de Estudios Agrarios “Mártires de Sobredo” que organizan anualmente un amplo programa de actividades en lembranza deste tráxico acontecemento histórico decisivo para o movemento agrario de Galicia.
A entrega destes Premios Cidade de Tui terá lugar o sábado 4 de abril no Teatro Municipal como acto de apertura das festas patronais de San Telmo.”

Xosé Lois González ‘O Carrabouxo’, galardoado co premio “Celanova, Casa dos Poetas”

Desde Nós Diario:
“A Fundación Curros Enríquez de Celanova destaca a traxectoria vital de Xosé Lois González no campo da defensa da cultura galega e da Galiza. Neste sentido, recoñece a labor artística e cultural dunha persoa que se converteu nunha sorte de cronista da vida galega dos últimos 40 anos.
O xurado premio sinala que “Xosé Lois González, coñecido popularmente como “O Carrabouxo”, pola súa longa traxectoria como humorista gráfico e ter sido dende 1982 a través das páxinas do xornal La Región un dos pioneiros do humorismo gráfico galego da etapa democrática.
González, que colaborou tamén nestas catro décadas en publicacións como A Nosa Terra e Nós Diario, é definido polo xurado como “digno continuador, polo tanto, das viñetas de Castelao e herdeiro, ao mesmo tempo, dos rexistros sociolóxicos da sorna, da rexouba, do trasacordo, da retórica e da retranca”.
O xurado do premio “Celanova, Casa dos Poetas” liga a obra de González con publicacións do século XIX, como a revista O Tío Marcos da Portela ou o libro O catecismo do labrego, unha e outra da autoría do grande escritor ourensán do Rexurdimento Valentín Lamas Carvajal.
A Fundación Curros Enríquez de Celanova significa “non só a capacidade intelectual do autor e do seu alter ego”, en referencia ao Carrabouxo, “para seren quen entre ambos, de zugarlle cada mañá á actualidade, unha perspectiva subxectiva e alternativa destinada a provocar na xente un sorriso responsábel e reflexivo”
“Utilizando o humor coma unha auténtica arma comunicativa”, continúa a resolución do xurado, “destinada a axitar conciencias, valorando ademais e dun xeito especial o compromiso que desde eses mesmos anos oitenta mantivo co proceso de recuperación da casa familiar de Curros Enríquez para o patrimonio público”.
O premio “Celanova, Casa dos Poetas” concédese coincidindo co aniversario da morte do escritor e poeta Manuel Curros Enríquez, que dá nome a fundación que outorga desde hai 42 anos o galardón.
Os patróns da Fundación Curros Enríquez aproveitaron a reunión do xurado para facer unha defensa explícita do patrimonio cultural de Celanova retratándose co facsímile do semanario Adiante ao que alude a pintada do mosteiro un día despois de que quixeron borrala.”

Os Premios Alfredo Iglesias entregan en Teo os recoñecementos á cultura e ao compromiso social

Desde Xornal de Compostela:
“A quinta edición dos Premios Alfredo Iglesias celebrarase o venres 16 de xaneiro, ás 20:30, no hotel Congreso, no concello de Teo, nun acto no que se recoñecerá o labor cultural e o compromiso social de persoas e entidades vencelladas ao país. Os galardóns están impulsados polo teense Álex Regueiro en lembranza do creador Alfredo Iglesias.
Nesta edición, o xurado acordou conceder o premio de Escrita a Paula Carballeira, mentres que o recoñecemento en Música recae en Wöyza. O apartado de Acción Patrimonial distinguirá ao Museo do Pobo Galego, e o de Comunicador a Tareixa Navaza.
No eido da Moda, o premio será para Katuxa Platero, mentres que en Gastronomía recoñecerase o proxecto La Central Heladera. A Promoción da Lingua distinguirá a Esther Estévez, e o apartado de Ilustración a Kiko da Silva.
A Acción Cultural será recoñecida coa distinción á Casa Museo Rosalía de Castro, mentres que o premio de Ciencia recaerá en Jorge Mira. No ámbito das Artes, o galardón será para Fuco Reyes.
En canto ao compromiso social, o premio de Acción Solidaria distinguirá a Leila Nachawati, e o de Acción Social á Fundación Dawn Compostela. O recoñecemento en Artesanía recaerá en Idoia Cuesta.
Pola súa banda, Maca Reimóndez e Carmen Fernández, produtoras da Radio Galega, serán recoñecidas co premio á Traxectoria.
O Premio á Memoria será concedido a José Luis Míguez Abucide, mentres que o galardón de Artista Revelación distinguirá a Eiris Makencíe e o de Personaxe Revelación a Marisa Prisa.
Segundo a organización, estes premios procuran afondar “nas traxectorias persoais e na relación que teñen co país as súas gañadoras e gañadores, salientando o valor da cultura e a súa promoción”, así como “o compromiso social”.”