Observatorio de ideas e textos de literatura e astronomía, con Estíbaliz Espinosa

Destacado

Publicado o por

O Observatorio de ideas e textos de literatura e astronomía, a cargo de Estíbaliz Espinosa, é unha iniciativa da Escola de Escritoræs da AELG, co apoio do Concello de Santiago de Compostela.

– O Observatorio de ideas e textos de ltieratura e astronomía (no ano da Eclipse total na Galiza) ofrece un espazo para mirar, ler en voz alta, escoitar música, debater, crear, preguntar e entender a mecánica celeste e a literatura.

– O fío condutor é a eclipse, desde os mitos solares, a historia da astronomía e da poesía cósmica, até a relación entre imaxinación científica e literatura.

Hai un intre en que o sol desaparece en pleno día. O ceo escurece, as estrelas case están por saír de súpeto, os paxaros calan. Dura uns brevísimos minutos. E nese silencio absoluto, a linguaxe humana -a ciencia, a poesía, a música- revela a súa orixe máis fonda: o asombro.
E na sombra que nos asombra sempre, non somos neste lugar do mundo, as galegas e galegos, un pouco fillas rosalianas do asombro?
O Observatorio de Ideas e Textos de Literatura e Astronomía nace dese asombro compartido. No ano en que Galiza acolle unha eclipse total de sol -fenómeno que non se repetirá sobre este territorio en xeracións-, propoñemos un ciclo de
encontros que exploren a fronteira entre dúas formas de mirar o universo: a científica e a poética. Dúas formas que, máis que opostas, son complementarias e, con frecuencia, inseparables e nas que levo investigando e creando varios anos.
Desde Safo de Lesbos e Hiparco de Nicea até Antonia Ferrín e Ramón María Aller, e desde o tapiz palindrómico de seda de Su Hui até Wisława Szymborska, desde as táboas babilónicas até os versos de Emily Dickinson, Rosalía ou Luísa Villalta (todo un triángulo de verán) os seres humanos non deixamos de alzar os ollos e de arredondar eses 360º en linguaxe lírica.
A astronomía, a máis antiga das ciencias, e a literatura, non a máis antiga das artes, nacen dun mesmo xesto primitivo: poñer nome ao que nos sobrecolle, ao que reborda de nós.

– Terá 8 sesións de 3 horas.

– Hai un total de 15 prazas para persoas maiores de 18 anos. A inscrición, gratuíta, farase mediante o envío dun correo electrónico a oficina@aelg.org indicando o nome, apelidos e o nome do obradoiro.

– O calendario de días, horas e emprazamentos é o seguinte:

En Zona C. Punto de Información Cultural (Rúa Preguntoiro, nº 1, Praza de Cervantes), en Santiago de Compostela.
– Sábado 13 de xuño, de 11:00 a 14:00
– Sábado 20 de xuño, de 11:00 a 14:00
– Mércores 8 de xullo, de 16:00 a 19:00
– Sábado 11 de xullo, de 11:00 a 14:00
– Mércores 15 de xullo, de 16:00 a 19:00
– Sábado 18 de xullo, de 11:00 a 14:00

No Observatorio Astronómico Ramón María Aller (Avenida das Ciencias. Campus Vida), en Santiago.
– Mércores 22 de xullo de 19:30 a 22:30

Na Libraría Pedreira (Rúa do Home Santo, 55, baixo), en Santiago.
– Sábado 1 de agosto de 11:00 a 14:00

Información sobre protección de datos
A/O responsábel do tratamento é a Asociación de Escritoras e Escritores en Lingua Galega. A finalidade do tratamento é a prestación do servizo que se detalla na solicitude ou actividade organizada. A base legal do tratamento é o cumprimento dunha obriga contractual na prestación dun servizo. Os seus datos conservaranse unicamente durante os prazos de prescrición legalmente aplicábeis. Pódense comunicar os seus datos a terceiras/os organizadoras/es ou colaboradoras/es da actividade. No caso de solicitar certificado de asistencia, os seus datos comunicaranse ao/á impartidor/a da actividade. Pode acceder, rectificar, suprimir os seus datos e nos casos determinados opoñerse ao tratamento, limitar o seu uso ou portar a outra/o responsábel. Tamén pode solicitar a tutela da Axencia Española de Protección de Datos ou presentar unha reclamación ante a mesma.

A Escritora na súa Terra: Eva Veiga. Pontedeume, 2026

Destacado

Publicado o por

A Homenaxe O/A Escritor/a na súa Terra, impulsada pola Asociación de Escritoras e Escritores en Lingua Galega (AELG), chega este ano á súa XXXII edición, recaendo na figura da poeta Eva Veiga, de quen se destaca, dentro da súa importante traxectoria vital, a súa amplamente recoñecida obra literaria. Está previsto que sexa homenaxeada en Pontedeume en xuño de 2026.

Esta iniciativa anual conforma xa unha tradición na traxectoria da Asociación, e tense constituído ao longo de máis de dúas décadas como unha celebración na que a terra de acollida do homenaxeado ten unha presenza fundamental. É vontade da AELG honrar escritoras/es procurando o contacto directo coa autora e a súa implicación persoal na xornada de homenaxe.

Unha celebración múltiple e popular en que se vén recoñecendo a entidade literaria de insignes figuras das nosas letras, a través dunha serie de eventos como a entrega do galardón Letra E de escritora (unha peza escultórica), a plantación dunha árbore simbólica elixida pola propia autora, e a colocación dun monólito conmemorativo.

PROGRAMA DE ACTOS

11:30 h. Descubrimento do monólito conmemorativo e plantación da árbore escollida pola autora. No Paseo Fluvial Rosalía de Castro (Pontedeume). Acceso libre para todo o público.
Intervencións de:
– Bernardo Fernández Piñeiro, Alcaldía de Pontedeume.
– Cesáreo Sánchez Iglesias, Presidencia da AELG.
– Eva Veiga.

12:30 h. Acto de entrega da “Letra E”.  Casa da Cultura de Pontedeume (Avenida de Raxoi). Acceso libre para todo o público, até completar capacidade do espazo.
Intervencións de:
– Bernardo Fernández Piñeiro, Alcaldía de Pontedeume.
– Lectura da concesión da Letra E. Beatriz Maceda Abeleira, Vicepresidencia da AELG.
– Cesáreo Sánchez Iglesias, Presidencia da AELG.
– Laudatio da autora, por Teresa Seara.
– Entrega da peza escultórica, elaborada por Soledad Penalta.
– Eva Veiga. Intervención da homenaxeada. Resposta á laudatio.

14:30 h. Xantar de confraternidade posterior no Restaurante La Ría (Allón, Pontedeume).
As persoas interesadas en participar do xantar deberán anotarse previamente no correo electrónico oficina@aelg.org, indicando o seu nome, apelidos e número de teléfono, até o 2 de xuño de 2026. O prezo é de 40 euros.

Esta ligazón de Google Maps indica o camiño entre os tres lugares, incluído o restaurante.

ANTERIORES MERECEDORES/AS DESTE GALARDÓN

I Edición: ANTÓN AVILÉS DE TARAMANCOS
1995 • Boa, Taramancos

II Edición: BERNARDINO GRAÑA
1996 • Cangas do Morrazo

III Edición: MANUEL MARÍA
1997 • Outeiro de Rei

IV Edición: MARÍA XOSÉ QUEIZÁN
1998 • Vigo

V Edición: XOSÉ NEIRA VILAS
1999 • Gres, Vila de Cruces

VI Edición: UXÍO NOVONEYRA (póstumo)
2000 • Parada do Courel

VII Edición: LUZ POZO GARZA
2001 • Ribadeo

VIII Edición: XOSÉ CHAO REGO
2002 • Vilalba

IX Edición: XOSÉ FERNÁNDEZ FERREIRO
2003 • Nogueira de Ramuín

X Edición: SALVADOR GARCÍA-BODAÑO ZUNZUNEGUI
2004 • Teis, Vigo

XI Edición: PURA E DORA VÁZQUEZ
2005 • Ourense

XII Edición: MARÍA DO CARME KRUCKENBERG
2006 • Vigo

XIII Edición: MANUEL LOURENZO
2007 • O Valadouro

XIV Edición: XOSÉ VÁZQUEZ PINTOR
2008 • Melide

XV Edición: AGUSTÍN FERNÁNDEZ PAZ
2009 • Vilalba

XVI Edición: MARILAR ALEIXANDRE
2010 • Santiago de Compostela

XVII Edición: PACO MARTÍN
2011 • Lugo

XVIII Edición: XAVIER RODRÍGUEZ BAIXERAS
2012 • Ribadeo

XIX Edición: MARICA CAMPO
2013 • O Incio

XX Edición: XABIER P. DOCAMPO
2014 • Castro Ribeiras de Lea

XXI Edición: XOSÉ MARÍA ÁLVAREZ CÁCCAMO
2015 • Vilaboa

XXII Edición: HELENA VILLAR JANEIRO
2016 • Rianxo

XXIII Edición: MARÍA PILAR GARCÍA NEGRO
2017 • Lugo

XXIV Edición: NACHO TAIBO
2018 • Oleiros

XXV Edición: PILAR PALLARÉS
2019 • A Coruña

XXVI Edición: VÍTOR VAQUEIRO
2020 • Santiago de Compostela

XXVII Edición: CONCHA BLANCO
2021 • Cee

XXVIII Edición: XOSÉ MANUEL MARTÍNEZ OCA
2022 • Pontevedra

XXIX Edición: FINA CASALDERREY
2023 • Pontevedra

XXX Edición: EULOXIO R. RUIBAL
2024 • Santiago de Compostela

XXXI Edición: XOSÉ MANUEL BEIRAS
2025 • Santiago de Compostela

Escritor Galego Universal 2026: Basim Mohammad Saleh Adeeb Al-Khandaqji

Destacado

Publicado o por

O Consello Directivo da Asociación de Escritoras e Escritores en Lingua Galega aprobou o nomeamento de Basim Mohammad Saleh Adeeb Al-Khandaqji, escritor palestino, como Escritor Galego Universal en 2026, como mostra de admiración e profundo respecto pola súa persoa e polo traballo desenvolto na defensa da literatura e a dignidade nacional de Palestina.

Nado en 1983, é Licenciado en Socioloxía, cun mestrado en Estudos Israelís pola Universidade Al-Quds (Abu Dis).

A súa novela Unha máscara da cor do ceo foi galardoada co Premio Booker Internacional de Novela Árabe en 2024. Foi liberado no marco do último acordo de intercambio de prisioneiros.

A súa obra escrita está formada polos seguintes libros:
– Poemario Rituais da primeira amargura, con limiar do poeta e xornalista libanés Zahi Wehbe / Dar Al-Arabiya Lil-Ulum, Beirut.
– Alentos: poema nocturno, con limiar do poeta e xornalista libanés Zahi Wehbe / Dar Al-Arabiya Lil-Ulum, Beirut.
– Novela Almiscre da suficiencia: biografía da señora das sombras libres, con limiar do novelista palestino Mahmoud Shuqair / Dar Al-Arabiya Lil-Ulum.
– Novela Narciso da soidade, con limiar do novelista palestino Mahmoud Shuqair / Al-Maktaba Al-Sha‘biyya, Palestina.
– Novela O eclipse de Badr al-Din, con limiar do novelista palestino Ibrahim Nasrallah / Dar Al-Adab, Beirut.
– Novela Alentos dunha muller derrotada, con limiar do novelista palestino Mahmoud Shuqair / Dar Al-Ahliyya, Ammán.
– Novela Unha máscara da cor do ceo / Dar Al-Adab, Beirut.
– Novela O gardián do Holocausto / Dar Al-Adab, Beirut.

Conta con numerosos artigos publicados en sitios literarios electrónicos e en redes sociais. Ten tamén unha páxina secundaria no sitio web Al-Hiwar Al-Mutamaddin, que contén máis de corenta artigos políticos, literarios e en prosa, ademais dunha serie de artigos sobre a realidade do movemento de prisioneiros.

Nas anteriores edicións recibiron este nomeamento as escritoras e escritores Mahmud Darwix, Pepetela, Nancy Morejón, Elena Poniatowska, Juan Gelman, Antonio Gamoneda, José Luis Sampedro, Lídia Jorge, Bernardo Atxaga, Luiz Ruffato, Pere Gimferrer, Hélia Correia, Isabel-Clara Simó, María Teresa Horta, Mariasun Landa, José Luandino Vieira, Ana Luísa Amaral, Lydia Cacho, Joseba Sarrionandia e Shahd Wadi.

Begoña Graña Suárez, gañadora do VIII Premio de Poesía Eduardo Pondal

Publicado o por

Desde Xornal da Coruña:
“Reunido o xurado, xa temos nome da autora gañadora do VIII Premio de Poesía Eduardo Pondal, convocado pola Editorial Medulia. Unha vez aberta a plica, a autora gañadora resultou ser Begoña Graña Suárez, coa súa obra Xuíz para sandar.
Ademais de poeta, Graña é unha recoñecida oncóloga do SERGAS da Coruña. Begoña, que xa ten publicado o poemario Médico de Garda, tamén ten recibido premios como o XVII Premio de Literatura Infantil e Xuvenil Pura e Dora Vázquez no ano 2020, ou unha mención de honra na XXVIII Edición do Certame Manuel Oreste Rodríguez López no ano 2023 pola súa colección de poemas Lethoeus.
Graña une as miradas científica e poética cunha sensibilidade especial.”

Antonio Tizón: “Tan erróneo é romantizar a loucura como estigmatizala con atributos fóra da realidade”

Publicado o por

Entrevista a Antonio Tizón na revista A Movida:
“(…) – A Movida (AM): Despois de cinco obras da serie do inspector Sánchez Pereiro, que supón pechala?
– Antonio Tizón (AT): Pechar esta serie supón unha combinación de varias sensacións; algunhas delas, contraditorias. Sinto á vez alivio e nostalxia. Nostalxia por poñer fin a un mundo propio, creado por min e para min, primeiro, e logo para toda a xente que decidiu incorporarse a estas historias a través da súa lectura. E alivio case pola mesma razón, por ser capaz de rematar un proxecto no que levo embarcado durante moito tempo, a maior parte da miña vida literaria. Porque, efectivamente, estiven moito tempo, bastantes anos antes da publicación en 2015 da primeira novela da serie, A antesala luminosa, á que seguiron Un home estraño (2018), Os incurábeis (2020), Lobos doentes (2023) e Madriña (2025), escribindo e reescribindo esta pentaloxía, que sempre considerei e considero aínda agora un proxecto interesante, orixinal e ambicioso, e que, no seu momento, sobre o 2011, lle presentei a Manuel Bragado, daquela editor de Xerais. O que pretendía, xa daquela, era crear unha serie de novelas, independentes pero complementarias, que abordasen, desde distintas perspectivas, a temática do trastorno mental e, ademais, en clave de xénero negro.
– AM: Cal é a xénese desta pentaloxía?
– AT: Todas elas, as cinco, se localizan nun marco xeográfico e histórico determinados e, en todas, existe un punto de partida, a xénese de cada trama, onde me fago unha serie de preguntas para as que, ás veces, nin sequera teño respostas definitivas, e que, en todo caso, debe intentar responder tamén o lectorado. Preguntas coma estas: 1) Por que se volve tolo un rapaz de 21 anos, sen problemas aparentes, en plena Transición, nunha sociedade convulsa? 2) Foron causas ambientais ou xenéticas? 3) Pode a literatura ser eficaz, como medio de expresión artística, á hora de abordar un tema como o trastorno mental dunha forma rigorosa e en clave de xénero negro? 4) Pode concibirse a loucura como algo romántico, creativo, positivo e, incluso, marabilloso? 5) Que ocorre cando esa concepción romántica da loucura choca coa realidade? 6) Que pasaría se levásemos ese concepto de guerra preventiva, tan de moda tras o 11-S, o marco histórico da terceira novela da serie, Os incurábeis, a todos os ámbitos sociais, incluído o da psiquiatría? 7) Que facer coas persoas que padecen enfermidades mentais graves (esquizofrenia, TB)? Teñen cura ou son incurábeis? 8) Son persoas normais ou especialmente violentas, perigosas? 9) E, se son un perigo, como tratalas? Teñen bo ou mal tratamento? 10) Por que se confunde tan a miúdo a loucura coa maldade, a perversidade? Preguntas que, en definitiva, se poden resumir en dúas ou tres (que facer coa loucura, que facer coa sociedade, que facer coa existencia…), preguntas que intento responder nesta pentaloxía, que pecho con Madriña. (…)”

Alba Tomé, finalista do Illa Nova: “Nunca é suficiente violencia contra a opresión da figura da autoridade”

Publicado o por

Entrevista de Chus Gómez Dorrego a Alba Tomé en Diario de Pontevedra:
“(…) – Diario de Pontevedra (DP): Finalista do Illa Nova coa súa primeira novela, que en mes e medio xa está na segunda edición. Agardaba este éxito?
– Alba Tomé (AT): Son bastante optimista. Presenteina ao Illa Nova porque confiaba na novela e en que o premio puidese supoñer unha oportunidade de publicación. É un recoñecemento moi importante e unha oportunidade moi grande publicar un selo tan lonxevo e importante no país. Síntome moi agradecida.
– DP: Súmase a esta fornada de escritoras novas que tamén tratan temas que igual ata agora non eran tan visibles na literatura, como o feminismo, a igualdade, a infancia…
– AT: Xa era hora, supoño. Ás veces pregúntanme, non con moito atino, cal é a fórmula máxica. Que está pasando na literatura galega que de súpeto hai moitísimas escritoras. Non hai ningunha fórmula máxica. Estamos escribindo bos libros. Punto.
– DP: E ademais publícanse.
– AT: Hai un claro interese. O motivo polo que os libros máis lidos neste momento sexan os de mulleres é porque son bos. Está pasando tamén no cine. Por fin estamos ocupando o espazo cultural que correspondía. As editoriais non son parvas e saben o que lles pode funcionar máis. Ao final isto é un mercado e as escritoras agora mesmo temos un peso importante. (…)”