Entrevista de Diego Gonzalves a Paula Carballeira en Nós Diario:
“(…) – Nós Diario (ND): Por que decide escribir sobre Begoña Camaño?
– Paula Carballeira (PC): Porque coincidindo coas Letras Galegas, onde se vai facer moito énfase na súa faceta literaria, eu, que fun amiga de Begoña, unha das moitas amigas que tivo en diferentes eidos, quería pór a miña visión dela desde unha perspectiva que quizais non é tan coñecida ou que ao mellor non tiña tanta presenza no mundo literario, que era a máis transgresora de Begoña, máis implicada coa sociedade, con diferentes tipos de conflitos sociais, e que ten moito a ver para coñecer a súa figura e para explicar tamén o seu posicionamento literario. Polo tanto, eu quería abrir varias portiñas a esa Begoña comprometida, a esa Begoña loitadora e a esa Begoña que tiña na miña lembranza.
– ND: Que é o que máis destacaría desta faceta de Caamaño?
– PC: Destacaría que Begoña, que era xornalista, sabía moi ben como chegar á xente, onde pór o foco; sobre todo en situacións inxustas, que vivimos habitualmente. Ademais, ela, que tiña ese don da palabra, tanto oral como escrita, servía como ponte para que outras voces se puidesen escoitar.
Por iso, eu quixen facer unha peza de teatro na que dalgún modo remitise á radio, onde ela tamén desenvolveu moito a súa faceta profesional, e onde ela non só ofreceu a súa voz, senón que tamén deu oportunidades de que outras voces se escoitasen. (…)”
Arquivos da etiqueta: Nós Diario
Andrea Nunes Brións: “Begoñísima lémbranos que a maxia máis poderosa é a que nace do colectivo”
Entrevista de Sergio Casal a Andrea Nunes Brións en Nós Diario:
“(…) – Nós Diario (ND): Que achega Begoñísima á visión sobre a vida e obra de Begoña Caamaño?
– Andrea Nunes Brións (ANB): Esta publicación quere ser unha porta de entrada á figura de Begoña para lectoras e lectores novos. Non é propiamente unha biografía ao uso, senón un relato que intenta transmitir quen foi e que defendía Bego: unha muller comprometida coa lingua, co feminismo, co antimilitarismo e co xornalismo crítico. O libro busca achegar a súa historia dun xeito próximo e emocional para que as novas xeracións poidan descubrir non só a autora, senón tamén a persoa que era e o contexto no que desenvolveu a súa voz. Ademais, Begoñísima lémbranos que a maxia máis poderosa é a que nace do colectivo. É tamén unha homenaxe a todas as persoas que se organizan, que soñan xuntas e que transforman o mundo desde o coidado e a rebeldía.
– ND: Como persoa achegada a Begoña, que elementos destaca dela como escritora, como xornalista e activista e como persoa?
– ANB: Begoña Caamaño tiña unha enorme claridade ética. Como xornalista, foi unha voz moi lúcida e valente, sempre comprometida coa realidade do país, co feminismo, co antimilitarismo, coa defensa dos dereitos sociais e con moitas máis cuestións. Como escritora, tiña unha capacidade extraordinaria para revisar os relatos tradicionais e darlles unha nova perspectiva, especialmente desde as mulleres que quedaron nas marxes das historias oficiais.
E como persoa, destacaría a súa xenerosidade e a súa capacidade de escoitar o resto. Era alguén que acompañaba, que abría espazos e que facía comunidade arredor dela. (…)”
Bieito Iglesias, escritor: “Cando escribes relatos tes máis liberdade para xogar cos recursos literarios que nunha novela”
Entrevista de María Amigo a Bieito Iglesias en Nós Diario:
“(…) – Nós Diario (ND): Que posibilidades expresivas lle ofrecen os relatos a respecto doutros xéneros?
– Bieito Iglesias (BI): O relato ten a vantaxe de que permite certa variedade, porque nunha novela ten que haber un fío condutor. Nos relatos, eu polo menos, atopo máis liberdade para xogar co que son os recursos literarios, os cambios de tempo, o ritmo… Ofrecen unha maior liberdade creativa a respecto doutros xéneros que exixen unha maior disciplina.
– ND: Como axuda o humor nesta obra a tratar temas que poden resultar máis sensíbeis ou delicados?
– BI: Hai varios tipos de humor. Hai veces nas que o humos é amábel e empático, e nese caso é unha especie de velo que vale para atenuar situacións ou conflictos que resultarían demasiado duros. Outras veces o humor é unha arma, unha sátira, serve para agudizar a crítica. Neste libro hai un pouco de todo: hai relatos que son satíricos, que son críticas máis ou menos exaxeradas de certas situacións, e noutros casos, en cambio, o humor funciona como unha especie de analxésico. (…)”
Máscaras e ambición: Fernández Mallo explora a xungla do mundo empresarial
Entrevista de Manuel Xestoso a Marcelino Fernández Mallo en Nós Diario:
“A delegación dunha multinacional vive un ambiente de máxima tensión e desconfianza. Tras un brusco cambio no organigrama da dirección comezan a darse movementos estraños que desembocan en secuestro e asasinatos. A última novela de Marcelino Fernández Mallo, Cen Ilíadas (Toxosoutos), sitúa no mundo da empresa un thriller que presenta o 25 de marzo na Libraría Couceiro de Compostela, acompañado de María Obelleiro e Lourenzo Fernández Prieto.
Fernández Mallo, un economista cunha longa traxectoria literaria, recoñece, en conversa con Nós Diario, que a súa carreira profesional en diferentes sectores empresariais influíu na creación dos perfís e vicios que retrata na novela. “Indubidabelmente. Todo exercicio de ficción parte sempre dunha base real. Neste caso, a identificación é clarísima por dúas vías fundamentais: o escenario, que é o da multinacional –coas súas estratexias e relacións complexas coa administración– e a riqueza de perfís humanos cos que tratei”.
Eses perfís humanos reflicten personalidades moi específicas que se definen pola súa posición na xerarquía da empresa, porque esta “ten tantos postos e funcionalidades que as distintas personalidades emerxen desde o máis fondo. Iso é moi enriquecedor para un escritor e trasládase aos personaxes, que están moi marcados polo que eu defino como un teatro de aparencias”.
Un teatro de aparencias que provoca unha dualidade entre o perfil profesional e persoal das personaxes. “Esa dualidade é visíbel desde o primeiro contacto que tes con esta xente. Teñen un modo de comportarse na casa ou cos amigos, pero poñen unha máscara no momento en que pisan a oficina. Alí teñen obxectivos moi específicos e o seu primeiro propósito, por riba de calquera outro, é sobrevivir”. (…)”
Eugénio Outeiro, escritor: “Desde que empecei a escribir, tiña a idea de facer algo que homenaxease a Illa de Arousa”
Entrevista de María Amigo a Eugénio Outeiro en Nós Diario:
“(…) – Nós Diario (ND): Antes de escribir o libro, que papel ocupaba esta historia de represión na súa memoria persoal?
– Eugénio Outeiro (EO): Son historias que escoitei durante toda a vida, desde pequeno na casa, contábaas meu pai. Dalgunha maneira fun crecendo con elas como se fosen algo normal, aínda que eran terríbeis, pero como moitas outras cousas da infancia víaas como algo cotiá, non lles daba importancia. Meu pai decidiu recoller estas historias nun libro, chámase Papel de Estraza (Fernando Salgado e Juan Otero). Cando lin o libro foi cando tomei conciencia da dimensión de todos os feitos do 36. Ao ser unha historia xa coñecida, chegoume máis fondamente. Ademais esta era unha historia de familia até certo punto, aínda que ningún dos mortos era familiar directo meu, a miña familia si que estivo alí.
– ND: Como a contorna da Illa influíu no seu proceso creativo e na escrita?
– EO: Eu son da Illa de Arousa, aínda que vivo fóra, pero penso que todos os que nacemos nunha illa temos unha relación especial con ese territorio. Desde sempre, desde que empecei a escribir, tiña a idea de que quería facer algo para homenaxear a Illa, pero non atopaba a escusa, e isto deuma. A paisaxe aparece citada en moitos versos, sobre todo a paisaxe marítima, o mar é a metáfora máis importante do libro.
Son budista, e na tradición budista, concretamente na Mahāyāna, a metáfora do mar serve para explicar o que é a conciencia fundamental, a Alaya. Esta sería a conciencia depósito onde se gardan as mentes de Karma e da cal sae todo o que existe. Buda viaxa da India a Sri Lanka, que precisamente é unha illa. A metáfora que configura a historia é a do mar, entendendo o mar como algo en si mesmo, como a conciencia fundamental da que saen ondas.
Esta idea está implícita en todo o meu libro, eu mesmo sentinme como unha onda dese mar de conciencia e desa historia. O que quixen foi esculpir unha onda e que esa memoria fose vista. (…)”
Tamara Andrés: “Sentía a necesidade de reparar a historia e a identidade de Matilde Lloria a través do libro”
Entrevista de María Amigo a Tamara Andrés en Nós Diario:
“(…) – Nós Diario (ND): Como descubriu Matilde Lloria e que foi o que lle espertou tanto interese sobre a súa figura?
– Tamara Andrés (TA): O seu nome xa estaba na miña tese de doutoramento, pero apenas puña datos sobre ela. Marchei a vivir uns meses a Valencia, que é xusto a cidade onde ela morreu. Como estaba alí, entráronme ganas de investigala. Metín o seu nome no buscador e aparecían fotos de poetas que non eran ela. Tiña moita curiosidade, porque todas as pistas me levaban a sitios erróneos, eu quería saber quen era Lloria e por que a súa identidade non transcendera, nin na literatura galega, nin na valenciana. Confundíase moito a súa figura coa de Pura Vázquez ou coa de Ángela Figuera Aymerich. Sentía a necesidade de reparar a súa historia dalgún modo.
– ND: Todo o proceso de investigación descrito no libro, até que punto sucedeu na realidade?
– TA: É verídico na base, pero no libro está ficcionado en virtude da materia literaria. Eu marcho a Valencia e aí comezo o meu proceso de investigación e cando volvo á Galiza investigo os poemarios que fixo aquí. Tiña todo o tempo a sensación de que esta muller estaba fragmentada en dúas partes, de aí tamén o título do libro.
– ND: Como influíu a súa formación de tradutora á hora de crear este libro?
– TA: Un dos primeiros libros que lin que a mencionaban foi unha antoloxía de poesía valenciana de Joan Fuster, aí aparecía un título que era ‘Caixeta de música’, un poemario supostamente inédito. Cando cheguei á Galiza vin que un dos seus poemarios en galego chamábase ‘Caixiña de música’, e si que estaba publicado. Creo que isto foi unha auto-tradución, aínda que non hai ningunha indicación que remita a isto no texto en galego. (…)”
O ‘Bestiário’ de Vítor Vaqueiro e Ánxel Huete: unha nova mirada sobre a mitoloxía galega
Entrevista de Manuel Xestoso a Vítor Vaqueiro e Ánxel Huete en Nós Diario:
“Agora, Vaqueiro publica, xunto co artista Ánxel Huete, Bestiário (Néspera editora) un novo volume que nos abre as portas a un mundo de estadeas, cocas, mouras, lobishomes, sereias e xacias, entre outras figuras fantásticas. Case medio cento de seres máxicos que conforman unha mitoloxía recoñecíbel e que resume unha visión do mundo.
“A idea parte dun encargo que me fixera Nós Diario para unha serie de pequenos artigos que aparecían tres veces por semana e que constituían unha especie de catálogo de seres fabulosos”, explica Vaqueiro en conversa con este xornal. “Eran textos moito máis breves dos que aparecen neste libro, pero que funcionaron como detonador para recuperar un proxecto que eu tiña hai corenta anos e que, daquela, abandonara. Case catro décadas despois, con máis experiencia neste campo, decidinme a retomalo e de aí naceu este libro”. (…)
“Os textos están traballados literariamente pero, efectivamente, non quería desviarme da tradición popular. O que se relata é o que a xente aínda cre en moitos lugares do país e, sobre todo, o que todo o mundo cría hai cen anos”, afirma Vaqueiro.
E nesa busca do simbólico entraba tamén a parte da ilustración: “Non quería unhas ilustracións descritivas, que fixesen deseños que reproducisen figuras de maneira realista. Iso xa estaba feito, e eu buscaba outra cousa. E con esa teima na cabeza, pensei en Ánxel Huete, a quen coñezo desde hai case cincuenta anos e que me parecía o autor adecuado precisamente porque é un pintor abstracto”, relata.
“A idea de Vítor de non ser excesivamente descritivo foi a que me convenceu para aceptar este reto: o certo é que os dous nos entendemos perfectamente”, declara Huete. “Non tiña moito sentido facer algo literal , e por outro lado, eu non quería tirar dun exceso de representación, non quería ser disciplinado nese sentido e, daquela, tomei como guía o concepto de pictograma”. (…)”
Antón Costa Rico: “O importante para Viqueira é a formación do carácter e a personalidade do alumnado”
Entrevista de Sergio Casal a Antón Costa Rico en Nós Diario:
“(…) – Nós Diario (ND): Cales son as principais cuestións filosóficas que afronta Viqueira como pensador?
– Antón Costa Rico (ACR): Está moi ligado ás cuestións filosóficas e psicolóxicas. A conciencia humana, a ética e a estética incluso. Os seres humanos somos actividade e dinamismo, un feixe de posibilidades e creatividade que debemos desenvolver con outras persoas, en comunidade. A partir desas ideas hai un substrato filosófico influído polo neokantismo marburguense e, particularmente, polo filósofo alemán Paul Natorp, que fala bastante da construción de comunidades humanas e faino en clave idealista.
– ND: Que aspectos do pensamento humanista de Viqueira resultan máis destacábeis?
– ACR: Tendo en conta o anterior, el di que Galiza tamén é unha comunidade humana. El é membro da institución libre de ensinanza e as persoas ligadas a esta institución teñen un fondo de conexión filosófica con outro filósofo alemán que é Krause. A tradución dos seus textos de alemán fíxose ao español cun título que é El ideal de la humanidad. Hai unha idea de que o conxunto da humanidade é moi orgánico entre si. Son pezas e momentos de realización progresiva a unha superior humanización. (…)”
Adela Figueroa, escritora: “Galiza ten unha cultura de seu, latexante, e só se pode salvar unida á súa natureza”
Entrevista de Sergio Casal a Adela Figueroa Panisse en Nós Diario:
“(…) – Nós Diario (ND): Que cuestións quixo explorar neste libro?
– Adela Figueroa (AF): Este libro trata un asunto que, desde o punto de vista da bioloxía, é importantísimo. Falamos dos cortexos que fan os distintos elementos dun par para conseguir a reprodución das especies en toda a natureza. Nas plantas, animais e, sobre todo no ser humano, o erotismo alcanza niveis requintados de poesía. O libro é un canto á vida e á esperanza.
– ND: Como diría que é o erotismo na natureza?
– AF: Cando se reproduce a vida, sempre hai unha expectativa de futuro e o erotismo é o instrumento que os seres humanos utilizamos a imitación do resto da natureza. Os cortexos nupciais máis vistosos danse entre paxaros, tamén as flores son elementos eróticos para a reprodución da planta. Todo na natureza fálanos de erotismo.
– ND: Cal é para vostede a vinculación entre o erotismo e as cereixas?
– AF: A cereixa paréceme un elemento moi erótico. O feito de mordela, por exemplo. Tamén o figo. Desde moi antigo, os figos considéranse tamén froitos de tipo erótico. As cantigas de amigo e de amor teñen tamén imaxes deste erotismo na natureza. Todo na natureza, sobre todo neste tempo no que o inverno comeza a ser vencido e se anuncia a primavera, fala dun rebentar da vida no hemisferio norte. (…)”
O feminismo como motor da obra literaria de Begoña Caamaño
Entrevista de Manuel Xestoso a Marta Dacosta e Marga do Val en Nós Diario:
“(…) “En moitas ocasións denígrase a vocación política como motor da literatura, nunha contradición manifesta coa vontade das autoras. Sucedeu por exemplo, con Luísa Villalta, sobre a que se elaboraron moitos discursos que puñan o foco naqueles aspectos menos controvertidos da súa obra. Non queremos que suceda isto con Begoña Caamaño, quen declarou por activa e por pasiva que a súa militancia feminista e a prol da lingua galega facía parte indisolúbel da súa obra literaria”.
A escritora Marta Dacosta falaba así con Nós Diario sobre a autora de Morgana en Esmelle pouco antes da súa intervención na palestra Feminismo e literatura. O compromiso na escrita feminina. O exemplo de Begoña Caamaño, que tivo lugar onte no Centro Sociocultural das Fontiñas, en Compostela e na que interviron Marga Do Val e a propia Dacosta. O acto, segundo esta última, tiña vontade divulgativa, “queremos dar a coñecer a figura de Caamaño en todas as súas moitas facetas. Ela sempre se declarou feminista e aplicou esa definición tanto ao seu traballo de activista como a toda a súa obra literaria”.
Caamaño foi unha das promotoras da Asociación de Mulleres Galegas na Comunicación (MUGACOM), e militou en Mulheres Nacionalistas Galegas (MNG) e na Marcha Mundial das Mulleres -organizadora do acto de onte-, polo que salientar esta faceta da súa figura resulta fundamental para comprender a globalidade do seu traballo creativo.
As dúas novelas polas que é máis coñecida Caamaño inciden nesa necesidade de ter presente o seu compromiso á hora de avaliar a súa obra. Marga Do Val explica que “Circe ou o pracer do azul revisa a mitoloxía grega desde un punto de vista feminista; Morgana en Esmelle enlaza a materia de Bretaña co mundo de Cunqueiro, desde unha mirada feminina que opón os roles de Morgana e de Viviana aos propósitos e intencións de Merlín”.
Do Val inscribe ese proxecto de “reescribir” os mitos desde a óptica feminina nunha corrente que remonta á novela de Christine Brückner Se tiveses falado, Desdémona, ou a algunhas obras de María Xosé Queizán ou de Xohana Torres, en cuxos versos se apoia Caamaño. (…)”
