Entrevista de Patricia Villarino a Xulio Pardo de Neyra en Nós Diario:
“(…) – Nós Diario (ND): Toda a eternidade nun ollar de palabras é o primeiro estudo monográfico sobre Tareixa e Marica Campo.
– Xulio Pardo de Neyra (XPN): O traballo constitúe a primeira aproximación integral á vida e á obra de Tareixa e Marica Campo, que son dúas figuras fundamentais da literatura e da cultura galega do século XX. É froito dunha investigación que combina a análise literaria, a memoria familiar e a reivindicación social, para recuperar a voz de dúas mulleres que foron e son teatro, poesía, narrativa, ensino e compromiso nun país que moitas veces as ignorou. A obra percorre a súa xenealoxía, o seu contexto histórico e a súa produción literaria, desde as sextinas de Marica até o teatro e a narrativa de Tareixa, pasando pola súa literatura infantoxuvenil e o seu activismo cultural. As dúas irmás Campo están no centro dunha tradición feminina e subversiva, afastada de paternalismos, e merecen o lugar que lles corresponde no canon galego.
– ND: Doutor en Filoloxía Galega e Historia Contemporánea pola USC e profesor na UDC, publicou o seu primeiro libro, Gustavo Freire: o grande esquecido, con 19 anos. Como empezou na escrita?
– XPN: Empecei a escribilo con 18 anos. Desde moi neno sempre me chamou o mundo da investigación. Son fillo de persoas maiores e neto dun avó e unha avoa que sempre tiñan na boca asuntos referidos aos seus percursos e aos anteriores; era xente moi tradicionalista no bo sentido. Sempre estaban a leriar sobre historias que lle aconteceran aos seus e ás súas. Lembro que miña nai díxome unha vez: “Non te preocupes do que fomos, tes que preocuparte do que vas ser; eu non sei como saes así”. Eu contesteille: “E como vou saír se non facedes máis que falar de atrás?”. Á miña nai criouna unha bisavoa e a proximidade con quintas e sextas avoas miñas era total. Os avós da miña tataravoa, que son quintos avós meus, eran como se fosen case meus avós; o contacto era moi grande. Esa teima por non perder o que foi, tanto o bo como o malo… Eles non calaron o malo, que é moito máis interesante que o bo, e eu tampouco o calo porque é moito máis exemplar e moito máis interesante. O meu pai levábame 50 anos e miña nai 41; estar rodeado de persoas moi vellas fixo de min un viveiro de todos eses asuntos. Eu aproveito calquera historia ou percurso para facer unha narración, construír unha novela ou un poemario. (…)”
Arquivos da etiqueta: Nós Diario
Montserrat Varela: “Agardo que as persoas que lean o poemario ‘Consciencia da impermanencia’ o fagan seu”
Entrevista de Sergio Casal a Montse Varela en Nós Diario:
“(…) – Nós Diario (ND): Consciencia da impermanencia estrutúrase desde o amencer até o solpor. De onde veu esa idea de organizar o poemario como un día?
– Montse Varela (MV): Comecei pola necesidade de escribir e despois funlle dando forma. Escribir sobre o paso do tempo non é algo orixinal; é un tema recorrente dentro da literatura universal, pero no meu caso quixen dividir o libro en tres partes: amencer, atardecer e solpor. A partir de aí, fixen unha correspondencia simbólica: o amencer sería o nacemento do ser humano, co rexurdir da vida, o asombro, a aurora e o descubrimento do mundo; o atardecer, que representa a vida cos seus altos e baixos e a procura continua; e, por último, o solpor, que se corresponde co declinar da vida, cando van pasando os anos e nos aferramos ás lembranzas, vivindo pendentes do que está por vir porque temos esperanza, mais sentimos todo aquilo que fomos deixando atrás mentres vai chegando o fin da vida e, para moitas persoas, a posibilidade da transcendencia. O tema é recorrente, pero pensei en achegar algo novo e cada parte introducina cun haiku. Ademais diso, cada poema remata con un ou dous versos escritos en maiúscula que despois se reúnen nun novo poema para fechar cada parte. Isto é algo que lle dá continuidade ao conxunto e é orixinal. Agardo que as persoas que lean o poemario o fagan seu e lles achegue algo.
– ND: Que significa ver estes versos premiados?
– MV: É algo moi emocionante. Que che dean un premio causa alegría e emoción, como é normal, pero recibir un premio é máis que publicar un libro: é un recoñecemento ao traballo realizado durante anos. No meu caso, levo escribindo poesía desde hai décadas; desde que era nena, en realidade. Xa ía sendo hora de poder publicar un poemario e estábao desexando. Agora teño moitos versos no caixón e terei que lanzarme. Este recoñecemento é un estímulo e agradézoo enormemente. (…)”
Iria-Friné Rivera Vázquez, historiadora da Arte: “Na campaña do Estatuto do 36 era fundamental a arte”
Entrevista de Antón Escuredo a Iria-Friné Rivera Vázquez en Nós Diario:
“(…) – Nós Diario (ND): Como ideou este traballo ao redor da campaña do Estatuto do 36, precisamente agora que se cumpren 90 anos desde que tivo lugar?
– Iria-Friné Rivera Vázquez (IFRV): A campaña foi curta mais intensa. Todas as referencias artísticas, estéticas, políticas, sociais, económicas, tecnolóxicas e históricas que estiveron presentes na campaña están recollidas no libro. Unha cuestión que me pareceu particularmente importante foi que eles daban moita importancia á arte como elemento que vertebra a sociedade. Non hai que esquecer que foron moitos artistas importantes os que fixeron os carteis, polo que o mínimo era facer un libro esteticamente á altura do sentido estético que tiñan eles.
– ND: Neste libro que agora presenta vai moito máis alá e afonda nas influencias que tiveron…
– IFRV: Unha cuestión de fondo era explicar todo o que foi o contexto que deu lugar a moitas desas referencias nas que eles se movían. Por exemplo, os carteis, por estilo e por temas, estaban relacionados con Manuel Murguía e as Irmandades da Fala, o Seminario de Estudos Galegos e tamén a mesma cuestión do sufraxio feminino.
– ND: Amosa tamén a modernidade desa campaña, das persoas que a levaron adiante e tamén da sociedade. Como era en realidade?
– IFRV: Daquela a sociedade galega viaxaba moito. Había un movemento moi grande por Europa e tamén cara a América. Accedían a lecturas e sabían o que estaba sucedendo. O mesmo no país, entre a capital, A Coruña, e outras cidades e vilas. É algo que non se ten en conta moitas veces. Pénsase que había unha sociedade atrasada e non era así. Desde a emigración enviaban diñeiro para que se creasen escolas e había acceso á educación. (…)”
Ramón Beltrán: “Os relatos que compoñen o libro amosan como condicionan o tempo e o lugar as nosas vidas”
Entrevista de Rafael de Sáa a Ramón Beltrán en Nós Diario:
“(…) – Nós Diario (ND): En Gustavos, un personaxe con este nome protagoniza ou acompaña os diferentes relatos. Que pretendía empregando este recurso?
– Ramón Beltrán Carballeira (RBC): Gustavo é un arquetipo. Hai moitos ‘Gustavos’, un para cada historia, son diferentes entre si. Cada persoa ten situacións por resolver. Comparten nome, iso é o único en común. As historias son independentes mais teñen o personaxe como nexo, como protagonista ou secundario. Gustavo é un nome que me gusta moito, hai moitos personaxes históricos con ese nome, por iso o elixín.
– ND: Naceu primeiro o personaxe ou as historias?
– RBC: Todo comeza coas historias, escritas en bastantes anos. A min gústame dicir que este libro foi escrito ao longo de 40 anos, a maior parte da miña vida. O primeiro relato do libro quedou redactado cando estaba aínda estudando en Santiago e tiña apenas 20 anos. O último chegou recentemente, hai uns poucos anos. A medida que xuntei estes relatos tiven a idea de reescribilos dun xeito no que quedaban comunicados. (…)
– ND: Que supón para vostede escribir en galego e como afecta a súa escrita após tantos anos escribindo, diante dunha páxina en branco?
– RBC: É moi importante. Teño un compromiso coa miña lingua e o meu país. Como galego, son bilingüe, e podería atopar máis facilidades de publicación e coas editoriais en castelán, achegaríame a máis público. Aínda así escribo en galego pola miña identidade. A lingua debe ser apoiada e coidada, e así poño o meu gran de area. Pode ser que non a salve, mais poño o meu gran de area na medida das miñas posibilidades para que siga forte e viva. Escribir é un pracer é unha dor. É satisfactorio rematar unha historia, mentres que os bloqueos son frustrantes. Compensa, sen dúbidas. Eu son un narrador, polo que me encanta facelo, é practicamente deformación profesional.”
Nuria Vil: “En ‘Desobediensia’ achego unha perspectiva feminista, antirracista e propia da miña terra”
Entrevista de Rafael de Sáa a Nuria Vil en Nós Diario:
“(…) – Nós Diario (ND): Que historias ou inquietudes percorren Desobediensia?
– Nuria Vil (NV): É a miña visión e re-interpretación da erótica. Eu achego a miña perspectiva feminista, antirracista e marcada polos trazos dialectais da miña parroquia e terra. É unha apropiación da paisaxe. Partín dun fotograma dunha curta de Iria Silvosa, A Pena, que está nestes momentos en distribución. Retrata a paisaxe da Terra Chá. Conxuntos de pedra e conceptos xerais do terreo. Ver esas imaxes e escoitala falar do que atopaba serviume de inspiración para humanizar escenarios. Hai sempre unha grande carga política no que fago.
– ND: A súa obra transita entre a poesía e a ‘performance’. Como é levar a poesía máis alá do papel?
– NV: Eu dialogo comigo mesma a través do lírico. Non o busco, mais sucede. Todos temos unha forma diferente de facelo e no meu caso fágoo entre diferentes artes. Vexo unha imaxe e únoa a un texto, que á súa vez uno a un son ou unha melodía. É algo orgánico. Os poemas xorden de moitos estímulos que conducen a outros. Prefiro recitar antes que escribir e o meu traballo sitúase máis no oral. A miña intención e darme voz a min mesma. (…)”
O Club de lectura de Lugo gaña o I Premio María José Meilán
Desde Nós Diario:
“A través da Fundación María Reimóndez, a autora lucense lanzou este ano I Premio María José Meilán de Dinamización de Clubs de lectura da cidade de Lugo, que nace en 2026 co obxectivo de incentivar iniciativas de dinamización dos clubs de lectura da cidade. O Club de lectura cidade de Lugo resultou gañador cunha proposta ao redor d’A casa do amo (Pol·len Edicions 2025), o último ensaio de Reimóndez.
O club gañador argumentou que a “elección desta obra responde á convicción de que resulta necesario promover espazos de reflexión crítica que nos permitan revisar as actitudes, prexuízos e dinámicas de carácter racista e colonial que, de forma consciente ou inconsciente, continúan presentes na nosa sociedade”. A proposta inclúe faladoiros, proxeccións documentais e lecturas específicas para o curso 2026-2027.
Ao xurado do premio estivo integrado pola escritora, activista e directora do Salón do libro infantil e xuvenil de Pontevedra Eva Mejuto; a escritora, docente e crítica literaria Susana Sanches Arins e a docente, integrante da Sega e padroeira da Fundación María Reimóndez, Montse Paz.
O acto de entrega do premio, no que participarán María Reimóndez e a artista Luz Darriba, realizarase o vindeiro sábado 5 ás 12 horas no espazo Arte e Parte e está aberto ao público.”
Xosé Ballesteros, cofundador de Kalandraka, homenaxeado en LIBER 2026 pola súa traxectoria editorial
Desde Nós Diario:
“A Xunta Directiva da Federación de Gremios de Editores de España (FGEE) decidiu que LIBER 2026 homenaxee o galego Xosé Ballesteros Rey, cofundador e director xeral de Kalandraka Editora, polo seu percorrido profesional e pola súa contribución ao sector editorial. A federación salienta especialmente o seu traballo no ámbito da literatura infantil e xuvenil, así como o seu compromiso coa edición de calidade, a creación literaria, a tradución e a promoción da lectura.
A homenaxe terá lugar o 30 de setembro no Museu Nacional d’Art de Catalunya (MNAC), en Barcelona, durante a Gala LIBER. O acto forma parte da programación da 44ª Feira Internacional do Libro, LIBER 2026, que se desenvolverá do 29 de setembro ao 1 de outubro.
Xosé Ballesteros Rey é editor, escritor, tradutor e especialista en literatura infantil e xuvenil. Cofundador de Kalandraka Editora en 1998, exerce desde entón como director xeral da editorial, que recibiu en 2012 o Premio Nacional ao Mellor Labor Editorial. Ao longo da súa traxectoria desenvolveu un catálogo centrado na edición de calidade e na difusión da literatura para públicos de todas as idades. Tamén dirixe os selos Cuatro Lunas e Faktoría K de Libros, integrados na estrutura de Kalandraka, cuxo catálogo supera os 800 títulos. Algúns destes libros recibiron recoñecementos tanto no Estado como a nivel internacional.
Como autor, publicou obras como Talego, gañadora do Premio Manuel García Barros de Novela en 1993. Na literatura infantil destacan títulos como O coelliño branco, Tío Lobo e Imaxina Animais, traducidos e publicados en diferentes países. A súa actividade tamén está ligada á tradución. Entre outros traballos, editou numerosos libros para a infancia e, no ámbito da literatura para adultos, unha antoloxía poética de Fernando Pessoa que recibiu en 2015 o terceiro Premio Nacional ao Mellor Libro Editado.
Ballesteros mantivo ademais unha ampla actividade institucional en representación do sector editorial. Foi presidente da Asociación Galega de Editoras entre 2016 e 2020 e vogal da Xunta Directiva da FGEE entre 2018 e 2021. Así mesmo, formou parte do xurado do Premio Princesa de Asturias das Letras en varias edicións. Con esta homenaxe, LIBER 2026 pon en valor unha traxectoria estreitamente vinculada á edición, á creación literaria e á difusión da lectura, especialmente entre o público infantil e xuvenil.”
Montserrat Varela faise co Premio Avelina Valladares de poesía
Desde Nós Diario:
“O xurado do Premio de Poesía Avelina Valladares deu a coñecer esta segunda feira a obra gañadora da súa trixésima edición, certame que celebra trinta anos honrando a memoria da “Cantora da Ulla”. O galardón recaeu na escritora M.ª Montserrat Varela Vázquez polo seu poemario Consciencia da impermanencia, peza que concorreu co lema Fendas na brétema e impúxose entre as 25 propostas presentadas.
O xurado estivo integrado polos vogais Xoán Carlos García Porral, Constantino Regueira Paz, María Begoña Porto Brea e Esteban Folgar Brea, con Dolores Araújo Arias de secretaria. Do poemario, o xurado destacou especialmente a súa estruturación así como “a harmonía do día dende o amencer ao solpor pasando polo atardecer e transitando por paisaxes claras nas que o saber, o buscar e o querer enchen unha vida asentada na esencia que nos define e que, deste xeito, transcenderá”.
A concelleira de Cultura, Lucía Seoane, comunicou o fallo á gañadora. Montserrat Varela, que se mostrou emocionada polo recoñecemento, o primeiro poemario que publicará. (…)
O premio ten unha dotación de 2.000 euros e a publicación do poemario en Edicións Fervenza. O galardón entregarase o vindeiro 26 de novembro nun acto aberto no Teatro Principal, no marco da Festa da Poesía.”
A retranca de Xosé Lois como arma de resistencia ante o poder
Entrevista de Manuel Xestoso a Xosé Lois O Carrabouxo en Nós Diario:
“O vindeiro domingo 6 de setembro, Xosé Lois González Vázquez, “O Carrabouxo”, recollerá o Premio Celanova, Casa dos Poetas. O galardón celebra unha traxectoria de máis de corenta anos de entrega ao humor gráfico e compromiso coa nosa identidade. O xurado definiuno como “un digno continuador de Castelao” e do Tío Marcos da Portela, o que serve de limiar para conversar con el sobre o humorismo.
Fiel á súa lendaria humildade, o debuxante ourensán matiza axiña este recoñecemento público: “Eu non son un digno continuador de Castelao, senón un indigno seguidor seu”. Aínda que comparte a esencia temática do histórico galeguista, baseada na “defensa da Galiza, do idioma e dos intereses do noso país”, considera que a figura do intelectual rianxeiro resulta inalcanzábel. “Castelao foi unha cousa moi grande e eu son un autodidacta que aprendín a debuxar por min mesmo”, sinala con orgullo, aínda que admite con gratitude que escoitar dita comparación “sóalle como unha sinfonía”.
O seu labor cultural mantivo sempre un forte vínculo coa comarca celanovesa, especialmente co padroado de Curros Enríquez desde os seus inicios na década dos oitenta. “Participei en todo aquel movemento que iniciara Xosé Manuel del Caño para recuperar a casa de Curros, que estaba en ruínas”, rememora. Eran tempos difíciles onde a recuperación da memoria histórica non contaba con apoio oficial: “Nós traballabamos con medios propios, sacrificándonos persoal e economicamente, porque era unha loita contra o poder que estaba naquel momento”. Aqueles esforzos pioneiros abriron o camiño para que hoxe sexan as propias institucións as que xestionen estes espazos. (…)”
Os “pesadelos” de Xosé María Álvarez Cáccamo transfórmanse en libro
Entrevista de Antón Escuredo a Xosé María Álvarez Cáccamo en Nós Diario:
“(…) A outra realidade, o mundo onírico e o desacougo que lle produce a actual sociedade forman parte do camiño que escolleu agora o escritor vigués Xosé María Álvarez Cáccamo para recuperar na súa obra o emprego do relato curto. O seu último libro, Miniaturas e outras dimensións, reúne oito historias que levaban un tempo agardando saír á luz —como recoñece o propio autor en conversa con Nós Diario—, aos que engadiu outros textos moito máis breves. “Como todos os libros que escribo, este tamén ten un proceso singular, neste caso sumando material que tiña xa gardado nun caixón con outro que escribín coincidindo cuns meses de moita creatividade nos que entrei por vez primeira no formato do microrrelato”, admite. Álvarez Cáccamo levaba anos sen empregar a fórmula da narrativa de menor tamaño que comezou utilizando décadas atrás na obra Microtopofanías (Edicións Laiovento, 1992), e á que seguiría o libro A luz dos desnortados (Edicións Espiral Maior, 1996).
Neste caso, o novo traballo divídese en dúas partes ben diferenciadas. A primeira consta de 35 microrrelatos e a segunda, de oito relatos breves. Con todo, o nome do libro reivindica o seu sentido “unitario”, a brevidade das historias que contén e, ademais, “as outras dimensións da realidade” que Álvarez Cáccamo transmite en cada liña que escribe. “Son soños reais meus e tamén acontecementos que se poderían interpretar desde esa perspectiva onírica”, aclara o autor vigués. (…)”
