Entrevista de Sergio Casal a Antón Costa Rico en Nós Diario:
“(…) – Nós Diario (ND): Cales son as principais cuestións filosóficas que afronta Viqueira como pensador?
– Antón Costa Rico (ACR): Está moi ligado ás cuestións filosóficas e psicolóxicas. A conciencia humana, a ética e a estética incluso. Os seres humanos somos actividade e dinamismo, un feixe de posibilidades e creatividade que debemos desenvolver con outras persoas, en comunidade. A partir desas ideas hai un substrato filosófico influído polo neokantismo marburguense e, particularmente, polo filósofo alemán Paul Natorp, que fala bastante da construción de comunidades humanas e faino en clave idealista.
– ND: Que aspectos do pensamento humanista de Viqueira resultan máis destacábeis?
– ACR: Tendo en conta o anterior, el di que Galiza tamén é unha comunidade humana. El é membro da institución libre de ensinanza e as persoas ligadas a esta institución teñen un fondo de conexión filosófica con outro filósofo alemán que é Krause. A tradución dos seus textos de alemán fíxose ao español cun título que é El ideal de la humanidad. Hai unha idea de que o conxunto da humanidade é moi orgánico entre si. Son pezas e momentos de realización progresiva a unha superior humanización. (…)”
Arquivos da etiqueta: Nós Diario
Adela Figueroa, escritora: “Galiza ten unha cultura de seu, latexante, e só se pode salvar unida á súa natureza”
Entrevista de Sergio Casal a Adela Figueroa Panisse en Nós Diario:
“(…) – Nós Diario (ND): Que cuestións quixo explorar neste libro?
– Adela Figueroa (AF): Este libro trata un asunto que, desde o punto de vista da bioloxía, é importantísimo. Falamos dos cortexos que fan os distintos elementos dun par para conseguir a reprodución das especies en toda a natureza. Nas plantas, animais e, sobre todo no ser humano, o erotismo alcanza niveis requintados de poesía. O libro é un canto á vida e á esperanza.
– ND: Como diría que é o erotismo na natureza?
– AF: Cando se reproduce a vida, sempre hai unha expectativa de futuro e o erotismo é o instrumento que os seres humanos utilizamos a imitación do resto da natureza. Os cortexos nupciais máis vistosos danse entre paxaros, tamén as flores son elementos eróticos para a reprodución da planta. Todo na natureza fálanos de erotismo.
– ND: Cal é para vostede a vinculación entre o erotismo e as cereixas?
– AF: A cereixa paréceme un elemento moi erótico. O feito de mordela, por exemplo. Tamén o figo. Desde moi antigo, os figos considéranse tamén froitos de tipo erótico. As cantigas de amigo e de amor teñen tamén imaxes deste erotismo na natureza. Todo na natureza, sobre todo neste tempo no que o inverno comeza a ser vencido e se anuncia a primavera, fala dun rebentar da vida no hemisferio norte. (…)”
O feminismo como motor da obra literaria de Begoña Caamaño
Entrevista de Manuel Xestoso a Marta Dacosta e Marga do Val en Nós Diario:
“(…) “En moitas ocasións denígrase a vocación política como motor da literatura, nunha contradición manifesta coa vontade das autoras. Sucedeu por exemplo, con Luísa Villalta, sobre a que se elaboraron moitos discursos que puñan o foco naqueles aspectos menos controvertidos da súa obra. Non queremos que suceda isto con Begoña Caamaño, quen declarou por activa e por pasiva que a súa militancia feminista e a prol da lingua galega facía parte indisolúbel da súa obra literaria”.
A escritora Marta Dacosta falaba así con Nós Diario sobre a autora de Morgana en Esmelle pouco antes da súa intervención na palestra Feminismo e literatura. O compromiso na escrita feminina. O exemplo de Begoña Caamaño, que tivo lugar onte no Centro Sociocultural das Fontiñas, en Compostela e na que interviron Marga Do Val e a propia Dacosta. O acto, segundo esta última, tiña vontade divulgativa, “queremos dar a coñecer a figura de Caamaño en todas as súas moitas facetas. Ela sempre se declarou feminista e aplicou esa definición tanto ao seu traballo de activista como a toda a súa obra literaria”.
Caamaño foi unha das promotoras da Asociación de Mulleres Galegas na Comunicación (MUGACOM), e militou en Mulheres Nacionalistas Galegas (MNG) e na Marcha Mundial das Mulleres -organizadora do acto de onte-, polo que salientar esta faceta da súa figura resulta fundamental para comprender a globalidade do seu traballo creativo.
As dúas novelas polas que é máis coñecida Caamaño inciden nesa necesidade de ter presente o seu compromiso á hora de avaliar a súa obra. Marga Do Val explica que “Circe ou o pracer do azul revisa a mitoloxía grega desde un punto de vista feminista; Morgana en Esmelle enlaza a materia de Bretaña co mundo de Cunqueiro, desde unha mirada feminina que opón os roles de Morgana e de Viviana aos propósitos e intencións de Merlín”.
Do Val inscribe ese proxecto de “reescribir” os mitos desde a óptica feminina nunha corrente que remonta á novela de Christine Brückner Se tiveses falado, Desdémona, ou a algunhas obras de María Xosé Queizán ou de Xohana Torres, en cuxos versos se apoia Caamaño. (…)”
Luís Valle: “A poesía é unha das formas privilexiadas de coñecemento e expresión humana”
Entrevista de Sergio Casal a Luís Valle en Nós Diario:
“(…) – Nós Diario (ND): Que pode atopar quen lea Somos?
– Luís Valle (LV): Somos é o comezo dun segundo ciclo da miña escrita poética. Despois de 25 anos fechei o primeiro. Este novo traballo pódese dicir que é unha poesía social pero, dalgún modo, reivindicando a ollada social desde a poesía, que quere dicir que nela se expande o concepto do social. Nel recréase e fálase daqueles aspectos que propiamente teñen sido silenciados ou sinxelamente non se enuncian como tal no día a día.
– ND: Cal é o discurso social que tenta buscar este libro a través das palabras?
– LV: En realidade é unha outra historia. É unha rítmica do discurso social. É, dalgún modo, non falar do que é evidente, senón recrear aqueles aspectos que non están presentes no día a día. É tamén un poema do cuestionamento do que é real, do que é a existencia cotiá, do funcionamento como tal da sociedade e do contexto sociohistórico no que vivimos. É todo isto na forma dun poema extenso de máis de 700 versos. (…)”
Eva Mejuto: “Con esta obra pretendo facer partícipes ás crianzas de todas as loitas de Begoña Caamaño”
Entrevista de Sergio Casal a Eva Mejuto en Nós Diario:
“(…) – Nós Diario (ND): Por que contar a historia de Begoña Caamaño a través dun álbum ilustrado?
– Eva Mejuto (EM): Para min o álbum ilustrado é a modalidade narrativa máis atractiva e estimulante para as crianzas. Contar unha historia coa combinación de texto e imaxes paréceme como autora moi divertido; e, como lectora de álbum ilustrado, penso que é un formato ao que se lle pode sacar moito partido.
– ND: Que lle permitiu expresar que non cabía nun relato máis convencional?
– EM: Nun álbum ilustrado o texto permite narrar os feitos e as ilustracións van máis á parte afectiva. O texto é moi breve e a ilustración ten o labor de amplificar toda a información e permite facer metáforas visuais, como neste caso, que son bastante potentes. Permite unha lectura máis profunda, con moitas capas. Os máis pequenos comprenderán unha cousa e os maiores, outra. Esta é unha lectura na que caben moitas lecturas. (…)”
Antía Yáñez: “O poder que ten a literatura é amosar historias diferentes á narrativa dominante”
Entrevista de María Amigo a Antía Yáñez en Nós Diario:
“(…) – Nós Diario (ND): Be Water II: Terra é o segundo tomo dunha saga distópica. Que a levou a escoller este xénero?
– Antía Yáñez (AY): A fantasía e a ciencia ficción sempre me gustaron, foi con Os xogos da fame como descubrín o xénero da distopía xuvenil. Tamén é un tema a debater o que é ou non é xuvenil, porque parece que se pon esa etiqueta máis facilmente cando escriben mulleres.
A distopía é unha forma de criticar o presente índonos ao futuro. A min gústame escribir ficción e afastarme da realidade que estou vivindo e a fantasía sempre é unha ferramenta útil.
En xeral eu, como lectora, cando collo un libro, o que quero é tamén escapar por medio da imaxinación, igual que escapo vendo unha serie ou unha película.
Aínda así gústame facer preguntas sobre cara a onde nos encamiñamos como humanidade e cal será o noso futuro.
– ND: Continuar esta saga foi máis sinxelo ou máis complicado que comezar unha novela desde cero?
– AY: Máis difícil, porque había moitas expectativas creadas con Be Water I e había cousas das que non me lembraba. Tiña moito medo, primeiro a defraudar, e despois a ser incongruente co primeiro libro, que o escribín en 2019. Dese ese ano cambiei bastante e tiña medo de que parecese que o escribían dúas persoas distintas.
– ND: Todo isto afectoume psicoloxicamente, por iso tardei tanto en sacar esta segunda parte.
– AY: Na obra trata temas que están á orde do día. Como alimenta a actualidade a súa produción literaria?
As miñas preocupacións, aínda que intente fuxir delas, sempre están aí, pero gústame abordalas dunha maneira diferente. Sempre tiven a lectura como un pracer e non collo un libro para ver confirmados os meus pensamentos, cólloo por lecer. Vivo no mundo, son filla da miña xeración, son millenial, sufrín diferentes crises e non podo evitar que me preocupen temas que probabelmente lle preocupen a outros millóns de persoas no mundo. Ao final, como escribo do que me interesa, remato indo a cousas que son moi comúns. (…)”
Eva Veiga, autora do manifesto da AELG: “A poesía de Rosalía chega a todos os ámbitos e valores da sociedade”
Entrevista de Roi Fernández a Eva Veiga en Nós Diario:
“(…) – Nós Diario (ND): Que importancia ten Rosalía de Castro a día de hoxe?
– Eva Veiga (EV): A obra de Rosalía ten unha vixencia absoluta. É unha poeta universal e a súa escrita aborda a problemática humana en toda a súa fondura e matices dunha maneira tan eficaz poeticamente que chega a todos e a todas. Rosalía fala do fundamental do ser humano dunha maneira que me parece fascinante: o modo no que víncula o íntimo co mundo. Hoxe en día iso é algo moi interesnate, porque ás veces nós separamos esas dúas esferas; reducimos o íntimo ao femenino e o mundo ao masculino. Vincular eses dous aspectos, como fixo Rosalía, a dimensión social e política do ser humano, é fundamental para entendernos.
– ND: Que supuxo para vostede redactar o manifesto da AELG deste ano?
– EV: Unha honra, amo a Rosalía de Castro. Que a Asociación de Escritoras e Escritores en Lingua Galega me encargue o manifesto é unha honra e tamén teño unha grande emoción. Desde o punto de vista tanto poético como do contexto social e político, paréceme fundamental. A súa poesía permea toda a sociedade e os seus ámbitos, e é un valor impresionante e impagábel. Cando falas de Rosalía todo o mundo sabe quen é, mais non só polo nome, senón que tamén leron algo e quedaron prendidos e prendidas.
– ND: Como cre que podemos seguir reivindicando Rosalía a día de hoxe?
– EV: Sobre todo, no ensino. O ensino é fundamental en todos os sentidos. Rosalía é unha poeta que os rapaces acollen perfectamente. Temos feito recitais nos institutos e enténdena, e isto implica reflexionar sobre a condición humana e o mundo. Paréceme fundamental, así como falar de Rosalía de Castro onde se poida. (…)”
Comprenderás estonces
como abranda a delor as pedras frías,
anque abrandar non poida
almas de ferro e peitos homicidas.
Rosalía de Castro
Cara a onde imos?
Esta é unha pregunta que a bo seguro a Humanidade vén facendo en todo momento ao longo da súa historia, pois adoito camiñamos ás atoutiñadas, abríndonos paso no escuro. Mais talvez nunca como agora semellou esa cegueira tan perigosa para a supervivencia da especie, mergullada nunha imparable e global complexidade onde as redes de (des)información parecen arredarnos, máis que achegarnos, dun atinado coñecemento do real. Un coñecemento que deberá ir alén da ciencia e da tecnoloxía; e unha realidade que atinxe a vida cotiá da meirande parte da poboación mundial cada vez máis súbdita dos poderes económicos e dunha escala de valores que admira a riqueza, odia o pobre e apenas se escandaliza ante a inxustiza. No entanto, de tal triste condición xa nos advertiu Rosalía de Castro –“Tirá pedras ó caído”–, cuxa obra aborda con verdade e lucidez a problemática humana tanto no que á emocionalidade se refire como á súa dimensión social e política.
Un legado, o seu, de total vixencia neste noso mundo do que cada quen, nalgunha medida, somos responsables. Un mundo que a día de hoxe produce alimentos suficientes para fornecer 1,5 veces a poboación actual e, non obstante, no que 673 millóns de persoas sofren de alimentación insuficiente, segundo datos da FAO. Miles e miles de crianzas morren de fame ou desnutrición severa. Como definir, entón, esta especie que dicimos humana?
Tembra un neno no húmido pórtico…
Da fame e do frío
ten o sello, o seu rostro de ánxel (…)
E mentras que el dorme
triste imaxen da dor i a miseria,
van e vén ¡a adoraren ó Altísimo,
fariseios!, os grandes da terra,
sin que ó ver do inocente a orfandade
se calme dos ricos a sede avarienta.
En efecto, só a compaixón cos máis vulnerables e a denuncia da cobiza dun capitalismo salvaxe xunto a esa hipocrisía que perverte o auténtico significado das palabras e do pensamento, poden crear un estado de conciencia crítica que limite as accións criminais dos poderes económicos e políticos que perpetran, ante os nosos ollos, xenocidios en Gaza, Sudán, República Democrática do Congo, Nagorno-Karabakh, Nixeria, Etiopía ou a China. Vítimas da fame e de todas as posibles formas de violencia, milleiros de persoas foxen desas circunstancias en procura de refuxio ou de oportunidades para sobrevivir. “Miran para o mar/ os que noutras terras/ ten que buscar pan”. Segundo o CEAR, sete persoas migrantes e refuxiadas morren de media cada día no mar. Se a hospitalidade debera ser signo de civilización, como entender ese odio cada vez maior ao que chega en precariedade e desamparo? Que sociedade estamos a construír se o racismo, a xenofobia e a aporofobia medran ao abeiro de discursos tan irresponsables como infames? Se un Estado non pode dar acollemento a quen nada ten ou o perdeu todo, a quen desafiuzan ou non pode acceder a unha vivenda digna, onde radica a súa razón de ser?
mais ¿cómo pagar, cómo, si un non pode
inda pagar a renda?
Embargaránnos todo, que non teñen
esas xentes concencia, nin ten alma.
Se non reaximos fronte a esa acumulación obscena que reteñen un reducido grupo de magnates, multinacionais ou fondos voitres que dirixen o mundo, provocando desigualdade, cambio climático, explotación laboral, escravitude e guerras, veranse reforzados por respostas cómplices de resignación e servilismo que ata os desfavorecidos defenden, cativos da súa ignorancia. Semella así que vivimos nun sistema feudal, moi lonxe da Declaración dos Dereitos Humanos ou do Dereito Internacional e tan preto da impunidade da clase poderosa. “Mais socede nesta vida/ que os que ten culpa na levan.” Así e todo, Rosalía non se resigna e nós tampouco. Con ela queremos loitar contra o patriarcado, contra a trata de seres humanos, contra o autoritarismo, contra todas as inxustizas e a prol dunha humanidade responsable que coida da infancia e da educación humanista, aberta ao outro, ao diferente, capaz de mostrar empatía e colaboración. Falamos da bondade que é a intelixencia máis evolucionada, a que procura o ben do individuo canda o ben da colectividade á fin de mellorar o mundo que habitamos. Porque xa nolo deixou escrito Rosalía, poeta universal, muller afouta e adiantada ao seu tempo que falou alto e claro:
Sin amar cal é negra esta vida
E perde o sol o seu brilo.
Eva Veiga
Asociación de Escritoras e Escritores en Lingua Galega (AELG)
#maiselestamenperdidos
#_rdc2026
Abraham Pérez, escritor: “Na obra manifesto o inconsciente colectivo, cousas normalizadas pero que nos afectan”
Entrevista de Aroa González a Abraham Pérez en Nós Diario:
“(…) – Nós Diario (ND): No libro explora vidas urbanas condicionadas pola Grande Recesión. Como xurdiu esta idea?
– Abraham Pérez (AP): A obra xurde da idea de que ás veces os grandes feitos, os titulares, son os que van quedando nas capas dos xornais. Interesábame relatar unha serie de personaxes, tanto femininos como masculinos, que habitasen en cidades cotiás, mais que dentro desa cotiandade se revelasen e manifestasen unha serie de cuestións determinantes para as súas vidas. Unha das preguntas que estiven facendo a min mesmo ao escribir o libro foi como reaccionarían esas persoas en función da clase social, que é unha das cuestións máis importantes das nosas condicións como seres humanos. Moitas veces o concepto de clase social non é o que está en primeira plana á hora de analizar feitos históricos ou económicos. Esa é a idea principal da historia.
– ND: Con que lle gustaría que se quedase o lector despois de ler a obra?
– AP: Sobre todo que desfrute cos relatos. Non sei se “gustar” é a palabra que quero empregar, mais que lles resulte relevante e interesante. Ás veces podémonos atopar temas que ao mellor non son os que máis nos gustan pero rematan sendo moi interesantes. Espero que as persoas que o lean o desfruten e o experimenten. (…)”
Beatriz Maceda, escritora: “As dúas novelas de Begoña Caamaño son das mellores da literatura galega do século XXI”
Entrevista de Sergio Casal a Beatriz Maceda en Nós Diario:
“(…) – Nós Diario (ND): Por que decide reunir a Circe, Penélope, Morgana e Xenebra para narrar a vida de Begoña Caamaño?
– Beatriz Maceda (BM): Begoña deulles voz ás mulleres na mitoloxía, xa que sempre eramos retratadas como perversas. Deulles voz para expresar sentimentos e emocións. Despois de reler as súas dúas novelas foi cando pensei: “Agora que Begoña non ten a súa voz propia, que sexan elas as que contan a súa historia”. Era devolverlle a Begoña esa voz.
– ND: A amizade é o fío condutor do libro. Que di iso da maneira de estar no mundo de Begoña?
– BM: Dío todo. Eu fixen unha chiscadela co título. De Circe ou o pracer do azul, pois escollín Begoña ou o pracer da amizade. Porque para Begoña as súas amizades eran moi importantes e queríana moito. Iso comprobeino cando escribín o libro. É unha biografía que nace da sororidade de todas elas. Non falei con todas as súas amigas, pero súa irmá, por exemplo, compartiu comigo partes da súa infancia moi importantes. Todas as persoas coas que falei foron moi xenerosas. Nunca saberei se este libro lle gustaría a Begoña Caamaño, pero o que si sei é que lle gustaría como foi escrito, e foi escrito desde a sororidade e o afecto das súas amizades. Sen a información que me deron, sería imposíbel escribir este libro. (…)”
Xerardo Quintiá e Xesús Fraga presentan ‘Tempo de correspondencia’: “Introspección é unha das palabras que definen as nosas cartas”
Entrevista de Sergio Casal a Xerardo Quintiá en Nós Diario:
“(…) – Nós Diario (ND): Como naceu esta obra epistolar: máis do azar ou da necesidade de comunicarse entre vostedes?
– Xerardo Quintiá (XQ): A verdade é que poden confluír estas dúas perspectivas. Primeiro foi algo totalmente azaroso, no sentido de que xurdiu dun correo electrónico que Xesús me envía a min e que eu, de forma azarosa, lle devolvo cunha resposta un pouco máis longa do que é habitual hoxe en día.
A partir de aí, propóñolle estabelecer unha correspondencia e despois a verdade é que foi fluíndo todo dunha maneira moi natural. Pouco a pouco foise dando tamén esa necesidade de escribir e ler o que nos escribira o outro.
– ND: Que é o que ofrece este formato epistolar á hora de crear a obra?
– XQ: Desde o meu punto de vista, este formato ofreceume a posibilidade de poder achegarme con toda a naturalidade do mundo a un ton confesional. Isto pasaba porque sabía que ao outro lado desa escrita que facía había unha persoa que ía ler o que enviaba e que ía interactuar co meu texto. (…)”
